મેક ઇન ઇન્ડિયાને નવી પાંખો: વિદેશી SIM વાપરતા IoT ડિવાઇસ માટે TRAIની મોટી રાહત, નિકાસકારોમાં ખુશીની લહેર

TRAI નવો નિર્ણય: વિદેશી સિમ કાર્ડ અને IoT ડિવાઇસ માટે આવી નવી ગાઇડલાઇન્સ

આજની ઝડપથી બદલાતી ટેકનોલોજીની દુનિયામાં ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ (IoT) અને મશીન-ટુ-મશીન (M2M) સંચાર ભવિષ્યની કરોડરજ્જુ બની ગયા છે. સ્માર્ટ મીટરથી લઈને કનેક્ટેડ કાર અને ઔદ્યોગિક સેન્સર સુધી, દરેક ઉપકરણને કનેક્ટિવિટીની જરૂર હોય છે. ભારત આ વૈશ્વિક બજારમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આ દિશામાં એક ઐતિહાસિક પગલું ભરતા, ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ મંગળવારે એક મહત્વપૂર્ણ ભલામણ જારી કરી છે. આ ભલામણ તે ઉપકરણો સાથે સંબંધિત છે જે ભારતમાં બનાવવામાં આવે છે પરંતુ માત્ર વિદેશમાં નિકાસ (Export) માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. ટ્રાઈનો આ નિર્ણય વિદેશી સિમ (SIM) અને ઈ-સિમ (eSIM) કાર્ડના ઉપયોગ અંગે વર્ષોથી ચાલી રહેલી દ્વિધાનો અંત લાવશે.

આ ફેરફારની જરૂર કેમ પડી?

દૂરસંચાર વિભાગ (DoT) એ ટ્રાઈ પાસે આ મુદ્દે સ્પષ્ટતા માંગી હતી. અત્યાર સુધી, ભારતીય ઉત્પાદકોને તે ઉપકરણોમાં વિદેશી ટેલિકોમ કંપનીઓના સિમ કાર્ડ લગાવવામાં ઘણી કાનૂની અડચણોનો સામનો કરવો પડતો હતો જે વિદેશ મોકલવાના હોય. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કંપની અમેરિકા માટે સ્માર્ટ ટ્રેક્ટર બનાવી રહી હોય, તો તેણે ત્યાંના નેટવર્ક સાથે તાલમેલ બેસાડવા માટે અમેરિકન ઓપરેટરનું સિમ પહેલેથી જ તેમાં એમ્બેડ (Embed) કરવું પડે છે. અત્યાર સુધી આના આયાત, વેચાણ અને નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) માટે કોઈ સ્પષ્ટ નિયમો નહોતા. ટ્રાઈની નવી ભલામણોનો ઉદ્દેશ્ય આ કાનૂની જટિલતાને સરળ બનાવવાનો છે.

‘લાઇટ-ટચ’ રેગ્યુલેશન: કંપનીઓ પર બોજ નહીં પડે

ટ્રાઈએ સ્વીકાર્યું છે કે IoT અને M2M સેક્ટર ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યું છે અને કડક નિયમો તેની ગતિને ધીમી કરી શકે છે. તેથી, ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ ૨૦૨૩ હેઠળ એક “લાઇટ-ટચ” (Light-Touch) ઓથોરાઈઝેશન સિસ્ટમ નો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ એક એવી વ્યવસ્થા છે જેમાં કંપનીઓને લાયસન્સ રાજમાંથી મુક્તિ મળશે અને ન્યૂનતમ કાગળકામ સાથે તેઓ પોતાનો વ્યવસાય કરી શકશે.

નવી શ્રેણી: ‘International M2M SIM Service Authorisation’

ટ્રાઈએ એક તદ્દન નવી શ્રેણી બનાવવાની ભલામણ કરી છે, જેને ‘ઇન્ટરનેશનલ M2M સિમ સર્વિસ ઓથોરાઈઝેશન’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.

તેની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:

• વેલિડિટી અને રજીસ્ટ્રેશન: ભારતના કંપની એક્ટ હેઠળ નોંધાયેલી કોઈપણ કંપની આ માટે અરજી કરી શકે છે.

• શૂન્ય ફી પોલિસી: ટ્રાઈએ આ ઓથોરાઈઝેશન માટે કોઈ એન્ટ્રી ફી, ઓથોરાઈઝેશન ચાર્જ કે ન્યૂનતમ નેટવર્થ અથવા બેંક ગેરંટીની શરત રાખી નથી.

• પ્રક્રિયા અને ખર્ચ: માત્ર ૫,૦૦૦ રૂપિયાની નજીવી પ્રોસેસિંગ ફી સાથે કંપનીઓ ૧૦ વર્ષ માટે મંજૂરી મેળવી શકે છે.

• ડિજિટલ ઇન્ડિયાની અસર: સમગ્ર પ્રક્રિયા ૧૦૦% ઓનલાઈન હશે. અરજીથી લઈને મંજૂરી સુધી બધું જ ડિજિટલ હસ્તાક્ષરિત અને ઓટો-જનરેટેડ હશે.

ટેસ્ટિંગ માટે ભારતમાં ઉપયોગની છૂટ

એક મોટો પ્રશ્ન એ હતો કે જો સિમ વિદેશી હોય, તો શું ભારતમાં તેનું ટેસ્ટિંગ થઈ શકે? ટ્રાઈએ ઉત્પાદકોની વ્યવહારિક સમસ્યાઓને સમજીને સૂચન કર્યું છે કે આ વિદેશી સિમ/ઈ-સિમ કાર્ડને ભારતમાં માત્ર ક્વોલિટી ચેક અને ટેસ્ટિંગ માટે વધુમાં વધુ ૬ મહિના સુધી એક્ટિવ રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવે. આનાથી મેન્યુફેક્ચરર્સને એ ખાતરી કરવામાં સરળતા રહેશે કે તેમનું પ્રોડક્ટ વિદેશ પહોંચ્યા પછી યોગ્ય રીતે કામ કરશે.

સુરક્ષા અને વેપાર વચ્ચે સંતુલન

ટ્રાઈની ભલામણો માત્ર વેપારની સુગમતા પૂરતી મર્યાદિત નથી. નિયમનકારનું કહેવું છે કે સ્પષ્ટ અને મજબૂત નિયમનકારી માળખું માત્ર નિકાસને જ પ્રોત્સાહન નહીં આપે, પરંતુ સુરક્ષા અને નિયમોના પાલન અંગેની ચિંતાઓને પણ દૂર કરશે. ટ્રાઈએ ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) ને સલાહ આપી છે કે તે નાણા મંત્રાલય અને વાણિજ્ય મંત્રાલય સાથે મળીને એક એવી સમન્વિત નીતિ તૈયાર કરે જેનાથી સુરક્ષાના ધોરણો સાથે સમાધાન કર્યા વિના નિકાસને સુગમ બનાવી શકાય.

‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ ને મળશે નવી મજબૂતી

ટ્રાઈના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રસ્તાવિત માળખું સીધી રીતે સરકારની Make in India અને Design in India પહેલને મજબૂત બનાવશે.

1. વૈશ્વિક સ્પર્ધા: ભારતીય કંપનીઓ માટે વૈશ્વિક ધોરણો મુજબ ઉત્પાદનો બનાવવાનું સરળ બનશે.

2. ખર્ચમાં ઘટાડો: બિનજરૂરી વિલંબ અને જટિલ નિયમો દૂર થવાથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે.

3. મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ: ભારત હવે IoT ઉપકરણોના વૈશ્વિક ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે વધુ મજબૂત રીતે ઉભરશે.

સ્માર્ટ મીટર, કનેક્ટેડ વ્હીકલ અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ઓટોમેશન જેવા ક્ષેત્રોમાં કામ કરતી કંપનીઓએ ટ્રાઈના આ પ્રગતિશીલ પગલાને આવકાર્યું છે.

નિષ્કર્ષ

ટ્રાઈનું આ પગલું ભારતીય ટેલિકોમ સેક્ટરમાં એક નવા યુગની શરૂઆત છે. “લાઇટ-ટચ” રેગ્યુલેશન અને ડિજિટલ ઓથોરાઈઝેશન દ્વારા સરકારે સંદેશ આપ્યો છે કે તે નવીનતા (Innovation) ના માર્ગમાં અવરોધ નહીં પણ સહાયકની ભૂમિકા ભજવવા માંગે છે. જો આ ભલામણો દૂરસંચાર વિભાગ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવશે, તો ભારતમાંથી થતી હાઈ-ટેક નિકાસમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી શકે છે.