પાસપોર્ટ હવે બન્યો સ્માર્ટ! જાણો ઇ-પાસપોર્ટના ખાસ ફીચર્સ જે મુસાફરીને બનાવશે વધુ સરળ

ભારતમાં ઇ-પાસપોર્ટ યુગની શરૂઆત: સુરક્ષિત મુસાફરી માટે સ્માર્ટ ફીચર્સ અને અરજીની સંપૂર્ણ માહિતી

ભારત સરકારે પાસપોર્ટ સેવાઓને ભવિષ્ય માટે વધુ મજબૂત બનાવતા ‘Passport Seva 2.0’ હેઠળ નવી ઇ-પાસપોર્ટ (e-Passport) સિસ્ટમ શરૂ કરી દીધી છે. હવે નવો પાસપોર્ટ કઢાવવા પર અથવા જૂના પાસપોર્ટના રિન્યુઅલ પર નાગરિકોને ચિપ વાળો હાઈ-ટેક પાસપોર્ટ મળશે. આ નવી સિસ્ટમ માત્ર છેતરપિંડી રોકવામાં જ મદદ નહીં કરે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર ઇમિગ્રેશન પ્રક્રિયાને પણ ઝડપી અને સરળ બનાવશે.

ઇ-પાસપોર્ટ: કેટલો સુરક્ષિત અને સ્માર્ટ?

ઇ-પાસપોર્ટની સૌથી મોટી વિશેષતા તેના કવરની અંદર લાગેલી 64 KB ની માઇક્રોચિપ છે. આ ચિપમાં અરજદારનો ડિજિટલ ફોટો, આંગળીઓના નિશાન (biometrics) અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ માહિતી એન્ક્રિપ્ટેડ સ્વરૂપે સુરક્ષિત રહે છે. આ ટેકનોલોજી ઓળખની ચોરી અને પાસપોર્ટ સંબંધિત છેતરપિંડી રોકવાનું સુનિશ્ચિત કરે છે. સિંગાપોર અને યુરોપ જેવા દેશોમાં ઉપલબ્ધ ઇ-ગેટ્સ (e-gates) પર મુસાફરો હવે માત્ર પોતાનો પાસપોર્ટ ટેપ કરીને કોઈપણ વિલંબ વગર ઇમિગ્રેશન પૂર્ણ કરી શકશે.

અરજીની પ્રક્રિયા અને ફી

અરજી કરવાની પ્રક્રિયામાં કોઈ મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. અરજદારોએ સત્તાવાર વેબસાઇટ www.passportindia.gov.in પર જઈને નોંધણી કરાવવાની રહેશે અને ઓનલાઇન ફોર્મ ભરવાનું રહેશે.

• ફી: 36 પેજની સામાન્ય બુકલેટ માટે 1500 રૂપિયા અને 60 પેજ માટે 2000 રૂપિયાની ફી નક્કી કરવામાં આવી છે.
• તત્કાલ સેવા: જો તમે તત્કાલ (Tatkaal) યોજના હેઠળ અરજી કરો છો, તો 36 પેજ માટે ફી 3500 રૂપિયા અને 60 પેજ માટે 4000 રૂપિયા રહેશે.

અરજી રદ (Rejection) થતી બચાવવા શું કરવું?

પાસપોર્ટ અરજીઓ ઘણીવાર નાની ભૂલોને કારણે રદ કરવામાં આવે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અસ્વીકારના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

1. અરજી ફોર્મમાં ભૂલો: નામની જોડણી (Spelling) અથવા વ્યક્તિગત વિગતોમાં ભૂલ.
2. પોલીસ વેરિફિકેશનમાં નિષ્ફળતા: ખોટું સરનામું આપવું અથવા વેરિફિકેશન સમયે હાજર ન હોવું.
3. દસ્તાવેજોમાં વિસંગતતા: રજૂ કરેલા દસ્તાવેજો અરજી ફોર્મમાં આપેલી માહિતી સાથે મેળ ન ખાતા હોય.
4. નાણાકીય અને કાનૂની મુદ્દાઓ: બાકી લોન (Unpaid loans), ક્રેડિટ કાર્ડની ચુકવણી ન કરવી અથવા કોઈ પેન્ડિંગ ફોજદારી કેસ હોવો.

બાળકો (Minors) માટેના ખાસ નિયમો

18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે અલગ પાસપોર્ટ હોવો ફરજિયાત છે. માઇનર પાસપોર્ટની માન્યતા સામાન્ય રીતે 5 વર્ષ અથવા બાળકના 18 વર્ષ પૂરા થાય ત્યાં સુધીની હોય છે. જોકે, 15 થી 18 વર્ષના કિશોરો 10 વર્ષની માન્યતા ધરાવતા પાસપોર્ટ માટે પણ અરજી કરી શકે છે. બાળકોની અરજીમાં માતા-પિતા અથવા કાનૂની વાલીની સંમતિ અને તેમના દ્વારા સહી કરેલ જાહેરનામું (Annexure D/C) જરૂરી છે.

જરૂરી દસ્તાવેજો

• જન્મ તારીખનો પુરાવો: નગરપાલિકા દ્વારા જારી કરાયેલ જન્મ પ્રમાણપત્ર, સ્કૂલ લિવિંગ સર્ટિફિકેટ (SLC) અથવા માન્ય સંસ્થાનું પ્રમાણપત્ર.
• સરનામાનો પુરાવો: આધાર કાર્ડ, વીજળી બિલ, પાણીનું બિલ અથવા બેંક પાસબુક.
• શિક્ષણ: જો અરજદારે 10મું ધોરણ કે તેથી વધુ અભ્યાસ કર્યો હોય, તો તે Non-ECR (ઇમિગ્રેશન ચેક જરૂરી નથી) શ્રેણી માટે પાત્ર બને છે.