શું તમારા આધાર કાર્ડ પર 9થી વધુ સિમ કાર્ડ છે? તો થઈ શકે છે જેલ અને ભારે દંડ!

સિમ કાર્ડ લેનારાઓ માટે સરકારની નવી ગાઈડલાઈન, આ એક ભૂલ તમને ગુનેગાર બનાવી શકે છે

આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન આપણા જીવનનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયો છે. સિમ કાર્ડ વગર મોબાઈલ માત્ર એક રમકડું છે. ભારતમાં ઓળખપત્ર તરીકે ‘આધાર કાર્ડ’ (Aadhaar Card) સૌથી વિશ્વસનીય અને અનિવાર્ય દસ્તાવેજ બની ગયું છે. બેંક ખાતું ખોલાવવું હોય કે નવું સિમ કાર્ડ લેવું હોય, આધાર કાર્ડ સૌથી પહેલા માંગવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારા એકલા આધાર કાર્ડ પર સરકારે કેટલા સિમ કાર્ડ ખરીદવાની મંજૂરી આપી છે?

ઘણીવાર લોકો પોતાની સુવિધા માટે અથવા પરિવારના સભ્યો માટે પોતાના જ આધાર પર અનેક સિમ કાર્ડ કઢાવી લેતા હોય છે. જો તમે પણ આવું કરી રહ્યા છો, તો સાવધ થઈ જાવ! ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) ના નિયમોની અવગણના તમને મોટી મુસીબતમાં મૂકી શકે છે. ચાલો, વિગતવાર જાણીએ કે સિમ કાર્ડને લઈને ભારતમાં શું નિયમો છે અને તમે કેવી રીતે સુરક્ષિત રહી શકો છો.

એક આધાર પર મહત્તમ સિમ કાર્ડની મર્યાદા

ભારતીય ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી (TRAI) અને ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) ની માર્ગદર્શિકા મુજબ, વ્યક્તિગત આધાર કાર્ડ પર સિમ કાર્ડ ઇશ્યૂ કરવાની સ્પષ્ટ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે:

• વ્યક્તિગત ઉપયોગ માટે: એક વ્યક્તિ પોતાના નામે (આધાર પર) મહત્તમ 9 સિમ કાર્ડ મેળવી શકે છે.

• વિશેષ રાજ્યો માટેના નિયમો: જમ્મુ-કાશ્મીર, આસામ અને ઉત્તર-પૂર્વના કેટલાક રાજ્યોમાં સુરક્ષાના કારણોસર આ મર્યાદા ઓછી હોઈ શકે છે, જ્યાં એક આઈડી પર મહત્તમ 6 સિમ કાર્ડની મંજૂરી આપવામાં આવે છે.

• M2M (Machine-to-Machine) સેવાઓ: જો તમે સ્માર્ટ હોમ ડિવાઈસ, જીપીએસ ટ્રેકર્સ અથવા અન્ય IoT ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરો છો, તો તેના માટે આ મર્યાદા 18 સિમ કાર્ડ સુધીની હોઈ શકે છે.

નિયમ તોડવા પર શું થશે? ‘લેવાના દેવા’ કેવી રીતે પડી શકે?

જો તમે નક્કી કરેલી મર્યાદા (9 સિમ) થી વધુ સિમ કાર્ડ તમારા નામે રાખો છો, તો સરકાર તેને શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ માને છે. તેના ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે:

1. સિમ કાર્ડનું અચાનક બંધ થવું: ટેલિકોમ વિભાગ સમયાંતરે ડેટાનું વિશ્લેષણ કરે છે. જો એક આઈડી પર મર્યાદા કરતા વધુ એક્ટિવ સિમ જોવા મળે, તો વિભાગ તમને જાણ કર્યા વગર વધારાના કનેક્શન બ્લોક કે ડિસ્કનેક્ટ કરી શકે છે. આનાથી તમારું જરૂરી કામ અટકી શકે છે.

2. ભારે દંડ અને કાયદેસરની કાર્યવાહી: છેતરપિંડીથી સિમ કાર્ડ મેળવવું અથવા નિર્ધારિત મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરવું એ કાયદેસરનો ગુનો છે. નવા ટેલિકોમ નિયમો હેઠળ, ખોટી માહિતી આપીને સિમ લેવા બદલ લાખો રૂપિયાનો દંડ અને જેલની સજાની જોગવાઈ છે.

3. સાયબર ક્રાઈમ અને તમારી જવાબદારી: સૌથી મોટું જોખમ સુરક્ષાનું છે. જો તમારા નામે ઇશ્યૂ થયેલા કોઈ સિમનો ઉપયોગ કોઈ ગુનેગાર કે સાયબર ઠગ દ્વારા કરવામાં આવે, તો પોલીસ તપાસ સૌથી પહેલા તમારા ઘર સુધી પહોંચશે. ભલે તમે તે સિમ કોઈ મિત્રને આપ્યું હોય, પણ કાયદેસર રીતે તેના માટે તમે જ જવાબદાર ગણાશો.

કેવી રીતે ચેક કરશો કે તમારા નામે કેટલા સિમ ચાલી રહ્યા છે?

આજકાલ ‘સિમ સ્વેપિંગ’ અને ‘આઈડી ક્લોનિંગ’ ના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે. શક્ય છે કે તમારી જાણકારી વગર તમારા આધાર પર કોઈ બીજું સિમ વાપરી રહ્યું હોય. સરકારે આ માટે TAFCOP પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું છે.

તપાસ કરવાની રીત:

• સૌ પ્રથમ ટેલિકોમ વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઇટ sancharsaathi.gov.in પર જાઓ.

• ત્યાં ‘Know Your Mobile Connections’ (TAFCOP) વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.

• તમારો એક્ટિવ મોબાઈલ નંબર દાખલ કરો અને કેપ્ચા કોડ ભરો.

• તમારા નંબર પર એક OTP આવશે, તેને દાખલ કરીને લોગ-ઇન કરો.

• લોગ-ઇન કરતાની સાથે જ તમારા આધાર સાથે લિંક થયેલા તમામ મોબાઈલ નંબરનું લિસ્ટ સ્ક્રીન પર દેખાશે.

અજાણ્યો નંબર દેખાય તો શું કરવું?

જો TAFCOP લિસ્ટમાં તમને એવો કોઈ નંબર દેખાય જે તમે ખરીદ્યો નથી અથવા જેનો તમે હવે ઉપયોગ કરતા નથી, તો તમે તરત જ ત્યાંથી રિપોર્ટ કરી શકો છો:

• Not My Number: જો તે નંબર તમારો નથી, તો તેને સિલેક્ટ કરો.

• Not Required: જો તે નંબર તમારો હતો પણ હવે જરૂર નથી, તો તેને પસંદ કરો.

• રિપોર્ટ કર્યા પછી વિભાગ તે નંબરની તપાસ કરશે અને તેને બંધ કરી દેવામાં આવશે. આનાથી તમે ભવિષ્યની કોઈપણ કાયદાકીય ગૂંચવણમાંથી બચી જશો.

સુરક્ષા માટેની કેટલીક જરૂરી ટિપ્સ

• કોઈને સિમ ન આપો: તમારું સિમ કાર્ડ અથવા તમારા નામે કઢાવેલું સિમ ક્યારેય કોઈ અજાણ્યા કે દૂરના ઓળખીતાને ન આપો.

• દુકાનદાર પર નજર રાખો: સિમ લેતી વખતે e-KYC પ્રક્રિયા દરમિયાન ધ્યાન રાખો કે દુકાનદાર માત્ર એક જ વાર તમારા બાયોમેટ્રિક્સનો ઉપયોગ કરે.

• જૂનું સિમ સરેન્ડર કરો: જો તમે કોઈ નંબર વાપરવાનું બંધ કરી રહ્યા હોવ, તો તેને માત્ર ફેંકી ન દો, પરંતુ ઓપરેટર પાસે જઈને તેને સત્તાવાર રીતે બંધ કરાવો.

• નિયમિત તપાસ: દર 6 મહિને એકવાર ‘સંચાર સાથી’ પોર્ટલ પર જઈને તમારા નામે નોંધાયેલા સિમ કાર્ડની તપાસ જરૂર કરો.

નિષ્કર્ષ

ડિજિટલ સુરક્ષાની જવાબદારી માત્ર સરકારની જ નથી, પણ આપણી નાગરિકોની પણ છે. 9 સિમ કાર્ડની મર્યાદા તમારી સુવિધા માટે પૂરતી છે, પરંતુ તેનો દુરુપયોગ તમને મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે. આધાર કાર્ડ એક શક્તિશાળી દસ્તાવેજ છે, તેની ગોપનીયતા જાળવો અને સમયાંતરે તપાસ કરતા રહો. સતર્ક રહો, સુરક્ષિત રહો.