ગૌતમ ગંભીરના નામે નકલી પોસ્ટર્સ અને પ્રોડક્ટ્સ વેચતી કંપનીઓ સામે કડક કાર્યવાહીની માંગ

‘ડીપફેક’ વીડિયોથી નારાજ ગૌતમ ગંભીરે હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો; કરોડોના નુકસાનની માંગ કરી

ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના મુખ્ય કોચ અને વર્લ્ડ કપ વિજેતા ખેલાડી ગૌતમ ગંભીર ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે, પરંતુ આ વખતે કોઈ ક્રિકેટના મેદાન પરના વિવાદને કારણે નહીં, પરંતુ ડિજિટલ દુનિયામાં તેમની ઓળખ સાથે થઈ રહેલા ચેડાંને કારણે. ગંભીરે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં એક સિવિલ દાવો દાખલ કરીને સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટ પ્લેટફોર્મ્સ પર તેમના નામ, ચહેરા અને અવાજના ગેરકાયદેસર ઉપયોગ પર રોક લગાવવાની માંગ કરી છે.

ડીપફેક અને એઆઈનો ભયાનક દુરુપયોગ

ગૌતમ ગંભીરનો આરોપ છે કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડીપફેક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને એવા વીડિયો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં તે એવી વાતો કહેતો જોવા મળે છે જે તેણે ક્યારેય કહી જ નથી. ગંભીરના વકીલોએ કોર્ટમાં પુરાવા તરીકે બે મુખ્ય વીડિયો રજૂ કર્યા છે:

• ફેક રાજીનામું: એક વીડિયોમાં ગંભીરને મુખ્ય કોચ પદેથી રાજીનામું આપતો બતાવવામાં આવ્યો હતો, જેને ૨.૯ મિલિયન થી વધુ વખત જોવામાં આવ્યો છે.

• સિનિયર ખેલાડીઓ પર ટિપ્પણી: અન્ય એક એઆઈ જનરેટેડ વીડિયોમાં ગંભીર વર્લ્ડ કપ રમી રહેલા સિનિયર ક્રિકેટરો વિશે વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી કરતો દેખાય છે, જેને ૧.૭ મિલિયન લોકોએ જોયો છે.

આ વીડિયો એટલા આબેહૂબ છે કે સામાન્ય ચાહકો માટે તે સાચા છે કે ખોટા તે ઓળખવું મુશ્કેલ બની જાય છે. ગંભીરે જણાવ્યું છે કે આનાથી તેમની સામાજિક પ્રતિષ્ઠાને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે.

ટેક જાયન્ટ્સ અને ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ પક્ષકાર

માત્ર ફેક વીડિયો જ નહીં, પણ ગૌતમ ગંભીરની પરવાનગી વિના તેમની તસવીરો અને નામનો ઉપયોગ કરીને વ્યવસાય કરતી કંપનીઓ સામે પણ મોરચો ખોલવામાં આવ્યો છે. ગંભીરે પોતાની અરજીમાં એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ, મેટા (ફેસબુક/ઇન્સ્ટાગ્રામ), એક્સ (ટ્વિટર) અને ગુગલ જેવી મોટી કંપનીઓને પક્ષકાર બનાવી છે. આરોપ છે કે આ પ્લેટફોર્મ્સ પર ગંભીરના ફોટાવાળા પોસ્ટર્સ અને અન્ય ચીજવસ્તુઓ તેમની લેખિત પરવાનગી વિના વેચાઈ રહી છે.

૨.૫ કરોડનું વળતર અને વચગાળાનો આદેશ

ગૌતમ ગંભીરે કોર્ટને વિનંતી કરી છે કે તેમની મંજૂરી વિના તેમનો અવાજ, ચહેરો કે નામ વાપરતી તમામ પોસ્ટ અને વીડિયોને તાત્કાલિક અસરથી દૂર કરવામાં આવે. આ ઉપરાંત, તેમણે પોતાની ઓળખના દુરુપયોગ અને માનસિક ત્રાસ બદલ આશરે ₹૨.૫ કરોડ ના નુકસાનની માંગણી કરી છે. ગંભીરના વકીલે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ માત્ર પૈસાની વાત નથી, પરંતુ કોઈપણ વ્યક્તિની ગરિમા અને તેના ‘પર્સનાલિટી રાઈટ્સ’ (Personality Rights) ના રક્ષણનો પ્રશ્ન છે.

પર્સનાલિટી રાઈટ્સ શું છે?

જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિએ કે કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, ભારતમાં જાણીતી હસ્તીઓને તેમની ઓળખનો વ્યાપારી ઉપયોગ અટકાવવાનો અધિકાર છે. અગાઉ અમિતાભ બચ્ચન અને અનિલ કપૂર જેવા કલાકારોએ પણ હાઈકોર્ટમાંથી આવા જ ઓર્ડર મેળવ્યા છે. ગૌતમ ગંભીરનો આ કેસ રમતગમત જગતમાં આ પ્રકારનો પ્રથમ મોટો કાયદાકીય કિસ્સો બની શકે છે.

 ૧૯ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના આ ઘટનાક્રમે સાબિત કર્યું છે કે એઆઈ ટેકનોલોજી જેટલી આશીર્વાદરૂપ છે, તેટલી જ તે વ્યક્તિગત સુરક્ષા માટે ખતરો પણ બની શકે છે. ગૌતમ ગંભીરની આ પહેલથી કદાચ ભવિષ્યમાં સોશિયલ મીડિયા પર ડીપફેક વીડિયો ફેલાવનારાઓ અને ટેક કંપનીઓ પર કડક નિયમો લાદવામાં આવશે. હાઈકોર્ટનો આ મામલે શું ચુકાદો આવે છે તેના પર સમગ્ર દેશની નજર રહેશે.