ITR 2026: ક્રેડિટ કાર્ડના પોઈન્ટ્સને રોકડમાં બદલતા હોવ તો ચેતી જજો, ઈન્કમ ટેક્સ વિભાગની છે નજર
ITR ફાઇલિંગ સીઝન 2026 હવે નજીક આવી રહી છે અને આ વર્ષે કરદાતાઓના મનમાં એક નવો અને મૂંઝવણભર્યો પ્રશ્ન ઉભો થયો છે: “શું ક્રેડિટ કાર્ડ પર મળતા કેશબેક, રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ અને એર માઈલ્સ પર ટેક્સ લાગશે?”
ક્રેડિટ કાર્ડ રિવોર્ડ્સ: આવક કે ડિસ્કાઉન્ટ?
સામાન્ય રીતે જ્યારે આપણે ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણને ત્રણ પ્રકારના ફાયદા મળે છે: કેશબેક, રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ અને એર માઈલ્સ. ટેક્સ નિષ્ણાતોના મતે, આ રિવોર્ડ્સને મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં ‘આવક’ (Income) નહીં પણ ‘વળતર’ (Rebate/Discount) માનવામાં આવે છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, તમે કોઈ વસ્તુ ખરીદવા માટે 10,000 રૂપિયા ખર્ચ્યા અને બેંકે તમને 500 રૂપિયા કેશબેક આપ્યું, તો તેનો અર્થ એ છે કે તે વસ્તુ તમને 9,500 રૂપિયામાં પડી. આ 500 રૂપિયા તમે કમાયા નથી, પણ તમારા ખર્ચમાં ઘટાડો થયો છે. તેથી, સામાન્ય રીતે આના પર ટેક્સ લાગતો નથી.
ટેક્સ ક્યારે લાગી શકે? જાણો મહત્વના કિસ્સાઓ
ભલે મોટાભાગના રિવોર્ડ્સ ટેક્સ ફ્રી હોય, પરંતુ કેટલાક એવા સંજોગો છે જેમાં આવકવેરા વિભાગ તમારી પાસે ટેક્સની માંગણી કરી શકે છે:
1. કેશમાં રૂપાંતર (Cash Conversion)
જો તમે તમારા રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સને શોપિંગ વાઉચર કે ડિસ્કાઉન્ટના બદલે સીધા રોકડ રકમમાં (Cash) રૂપાંતરિત કરો છો અને તે રકમ તમારા બેંક ખાતામાં જમા થાય છે, તો તે ટેક્સના દાયરામાં આવી શકે છે. જ્યારે તે સીધા પૈસા તરીકે મળે છે, ત્યારે તેને ‘Incomeจาก Other Sources’ ગણવામાં આવી શકે છે.
2. બિઝનેસ કાર્ડનો અંગત વપરાશ
જો તમારી પાસે બિઝનેસ ક્રેડિટ કાર્ડ છે અને તમે તેના પર બિઝનેસના ખર્ચ કરીને પોઈન્ટ્સ મેળવો છો, પણ તે પોઈન્ટ્સનો ઉપયોગ તમારા વ્યક્તિગત વેકેશન કે શોપિંગ માટે કરો છો, તો આવકવેરા વિભાગ તેને ‘Perquisite’ (વધારાનો લાભ) માની શકે છે. બિઝનેસ ખર્ચ દ્વારા મળેલો લાભ જો અંગત રીતે વપરાય તો તેની તપાસ થઈ શકે છે.
3. 50,000 રૂપિયાથી વધુની ગિફ્ટ વેલ્યુ
આવકવેરાના નિયમ મુજબ, જો તમને એક વર્ષમાં મળતી ભેટ (Gifts) ની કુલ કિંમત 50,000 રૂપિયાથી વધી જાય, તો તે ટેક્સપાત્ર બને છે. જો ક્રેડિટ કાર્ડ કંપની તમને કોઈ મોટી ઈનામી રકમ કે મોંઘી વસ્તુ ગિફ્ટ તરીકે આપે, તો તેની કિંમત જો 50,000 થી વધુ હોય તો તમારે ટેક્સ ભરવો પડી શકે છે.
શું ITR માં આ વિગતો બતાવવી જરૂરી છે?
સામાન્ય રીતે આપણે જે નાનું-મોટું કેશબેક (જેમ કે 50 કે 100 રૂપિયા) મેળવીએ છીએ તેને ITR (Income Tax Return) માં બતાવવાની જરૂર હોતી નથી. પરંતુ જો નીચે મુજબની સ્થિતિ હોય તો સાવચેતી રાખવી જોઈએ:
-
જો કેશબેકની રકમ ખૂબ મોટી હોય.
-
જો તમે પ્રોફેશનલ અથવા બિઝનેસમેન હોવ અને કાર્ડનો ઉપયોગ વ્યવસાયિક હેતુ માટે કરતા હોવ.
-
જો તમે રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ દ્વારા કોઈ મોટી મિલકત કે મોંઘી ટિકિટો બુક કરી હોય.
નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે જો કોઈ શંકા હોય, તો તેને ‘Income from Other Sources’ હેઠળ જાહેર કરી દેવી હિતાવહ છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ નોટિસ આવવાનો ડર ન રહે.
