ChatGPT અને Gemini થી થઈ શકશે UPI પેમેન્ટ: NPCI ‘એજન્ટિક AI’ ટેકનોલોજી પર કરી રહ્યું છે કામ
ભારતની સ્વદેશી અને અત્યંત સફળ ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ ‘યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ’ (UPI) હવે દેશની સીમાઓ વટાવીને વૈશ્વિક સ્તરે પોતાનો દબદબો બનાવવા તૈયાર છે. ભારતના ડિજિટલ ફાઇનાન્સ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવ્યા બાદ, UPI નું સંચાલન કરતી સંસ્થા ‘નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા’ (NPCI) હવે વિશ્વભરમાં વસતા કરોડો બિન-નિવાસી ભારતીયો (NRIs) અને ભારતીય સમુદાયને કેન્દ્રમાં રાખીને એક મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય પેમેન્ટ નેટવર્ક વિકસાવી રહી છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારત અને અન્ય દેશો વચ્ચે નાણાકીય વ્યવહારોને વધુ ઝડપી, સુરક્ષિત અને અત્યંત સરળ બનાવવાનો છે.
આગામી દાયકામાં ૨૦ વૈશ્વિક બજારો પર લક્ષ્ય
NPCI ના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (CEO) દિલીપ આસ્બેના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી ૧૦ વર્ષના સમયગાળામાં વિશ્વના ૧૫ થી ૨૦ જેટલા દેશોના મુખ્ય બજારો સુધી UPI ની પહોંચ વિસ્તારવી શક્ય બની શકે છે. ખાસ કરીને જે દેશોમાં ભારતીય પ્રવાસીઓ અને શ્રમિકોની સંખ્યા વધુ છે, ત્યાંથી આ ક્રોસ-બોર્ડર સિસ્ટમની શરૂઆત કરવી વધુ અસરકારક સાબિત થશે. હાલમાં NPCI જાપાન, મલેશિયા અને બહેરીન સહિતના અનેક દેશોની મધ્યસ્થ બેંકો અને સરકારો સાથે આ અંગે ચર્ચા વિચારણા કરી રહ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, સિંગાપોર, ફ્રાન્સ અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) જેવા દેશોમાં UPI નો ઉપયોગ પહેલેથી જ શરૂ થઈ ચૂક્યો છે.
૧૫૫ અબજ ડોલરના રેમિટન્સ ક્ષેત્રમાં મોટી રાહત
વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો દર વર્ષે કરોડો ડોલર પોતાના પરિવારજનોને ભારતમાં મોકલે છે. ગત નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન NRIs દ્વારા ભારતમાં આશરે ૧૫૫ અબજ અમેરિકન ડોલરથી વધુની રકમ મોકલવામાં આવી હતી, જે વિશ્વમાં સૌથી વધુ રેમિટન્સ મેળવતા દેશોમાં ભારતને ટોચ પર રાખે છે. હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નાણાં ટ્રાન્સફર કરવા માટે ઊંચો ચાર્જ ચૂકવવો પડે છે અને સમય પણ વધુ લાગે છે. UPI ના આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક સાથે જોડાણથી ક્રોસ-બોર્ડર ટ્રાન્સફર અને રેમિટન્સ અત્યંત સસ્તું અને રીયલ-ટાઇમમાં શક્ય બનશે.
‘એજન્ટિક AI’ અને ChatGPT દ્વારા પણ પેમેન્ટની શક્યતા
વૈશ્વિક વિસ્તારની સાથે સાથે NPCI ટેકનોલોજીકલ ક્ષેત્રે પણ મોટો કુદકો લગાવવા જઈ રહ્યું છે. કંપની હાલમાં ‘એજન્ટિક AI’ (Agentic AI) મોડેલ પર કામ કરી રહી છે. ભવિષ્યમાં ગ્રાહકો ChatGPT અને Google Gemini જેવા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને માત્ર વૉઇસ કે ટેક્સ્ટ કમાન્ડ દ્વારા જ સીધા UPI પેમેન્ટ કરી શકશે. જોકે, આ નવી ટેકનોલોજીના અમલીકરણ માટે સુરક્ષા અને સાયબર નિયમોનું કડક પાલન જરૂરી રહેશે.
નાણાકીય આત્મનિર્ભરતા તરફ ભારતનું કદમ
વિશ્વના અન્ય દેશો પણ હવે પોતાની ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ માટે ભારતીય ટેકનોલોજીનો આશ્રય લઈ રહ્યા છે. પેરુ અને નામિબિયા જેવા દેશોએ ભારતની આ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અપનાવવામાં ભારે રસ દાખવ્યો છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને કોઈ પણ દેશ પોતાની પેમેન્ટ સિસ્ટમ માટે અન્ય વિદેશી પ્લેટફોર્મ પર સંપૂર્ણ નિર્ભર રહેવા માંગતો નથી. આ પરિસ્થિતિમાં ભારતનું UPI એક સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય વૈશ્વિક વિકલ્પ તરીકે ઊભરી રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને પ્રવાસનને નવી ઊંચાઈ આપશે.
