UPI દ્વારા ભારતીયોએ કર્યો ₹230 લાખ કરોડનો રેકોર્ડ વ્યવહાર, ભારત બહાર પણ આ 8 દેશોમાં વાગ્યો ડંકો
ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રે ભારતની ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ભારતમાં ડિજિટલ ક્રાંતિની લહેર સતત નવા રેકોર્ડ સ્થાપી રહી છે. સરકારે મંગળવારે સંસદમાં માહિતી આપી હતી કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ભારતીયોએ UPI (યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ) દ્વારા વ્યવહાર કરવામાં અભૂતપૂર્વ ઉત્સાહ દાખવ્યો છે. ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં UPI દ્વારા કરવામાં આવેલા વ્યવહારોનું કુલ મૂલ્ય રેકોર્ડબ્રેક ₹230 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે.
વ્યવહારોમાં જંગી ઉછાળો
રાજ્યસભામાં પ્રશ્નકાળ દરમિયાન પૂરક પ્રશ્નોના જવાબ આપતા નાણા રાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે, UPI વ્યવહારોની ગતિ રોકેટ ગતિએ વધી રહી છે.
- નાણાકીય વર્ષ 2022-23 માં આ આંકડો 139 લાખ કરોડ હતો.
- નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં (માત્ર ડિસેમ્બર સુધીમાં) તે વધીને 230 લાખ કરોડ થયો છે.
ભારત બહાર આ 8 દેશોમાં UPI નો ઉપયોગ
નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સંસદમાં લેખિત જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે UPI હવે માત્ર ભારત પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ સરહદો ઓળંગીને વિદેશોમાં પણ લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. હાલમાં UPI કરન્સી કન્વર્ઝનની સુવિધા સાથે નીચેના 8 દેશોમાં કાર્યરત છે:
- ભૂતાન
- ફ્રાન્સ
- મોરેશિયસ
- નેપાળ
- કતાર
- સિંગાપોર
- શ્રીલંકા
- સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)
વિશ્વની સૌથી મોટી રીટેલ ફાસ્ટ-પેમેન્ટ સિસ્ટમ
નાણા રાજ્ય મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે ભારત સરકાર, RBI અને NPCI ઇન્ટરનેશનલ પેમેન્ટ્સ લિમિટેડ (NIPL) મળીને UPI ના આંતરરાષ્ટ્રીય વિસ્તરણ માટે સતત કામ કરી રહ્યા છે.
- IMF ની માન્યતા: ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) એ જૂન 2025 ના તેના રિપોર્ટમાં UPI ને વ્યવહારોની દ્રષ્ટિએ વિશ્વની સૌથી મોટી રીટેલ ફાસ્ટ-પેમેન્ટ સિસ્ટમ તરીકે સ્વીકારી છે.
- વૈશ્વિક હિસ્સો: ‘ACI વર્લ્ડવાઈડ’ ના 2024 ના અહેવાલ મુજબ, વિશ્વના કુલ રિયલ-ટાઇમ રીટેલ પેમેન્ટ્સમાં લગભગ 49 ટકા હિસ્સો એકલું UPI ધરાવે છે.
સરહદ પાર પેમેન્ટ થશે સરળ
સરકાર હવે અન્ય દેશોની ફાસ્ટ પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સ સાથે UPI ને જોડવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. આનાથી વિદેશ પ્રવાસ કરનારા ભારતીયો માટે ‘પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ’ (P2M) પેમેન્ટ અને વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો માટે ‘પર્સન-ટુ-પર્સન’ (P2P) રેમિટન્સ મોકલવાનું કામ અત્યંત સરળ અને સસ્તું બની જશે.
UPI એ ભારતની ટેકનોલોજીકલ શક્તિનું પ્રતિક બની ગયું છે. જે રીતે તે વિશ્વના અન્ય દેશોમાં અપનાવવામાં આવી રહ્યું છે, તે જોતા ભવિષ્યમાં ભારતીય રૂપિયાનું વૈશ્વિક સ્તરે વર્ચસ્વ વધવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
