૧૨ વર્ષનો સૌથી મોટો ઉછાળો, ડોલર સામે રૂપિયો ૨૩૮ પૈસા મજબૂત થયો

રૂપિયામાં મજબૂતી આવતા જ શેરબજારમાં અટકી મંદી, રોકાણકારો માટે સારા સમાચાર.

ભારતીય ચલણ ‘રૂપિયા’ માટે આજનો દિવસ ઐતિહાસિક સાબિત થયો છે. છેલ્લા એક મહિનાથી ડોલર સામે સતત નબળા પડી રહેલા રૂપિયામાં આજે સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩ પછીનો સૌથી મોટો એક દિવસીય ઉછાળો નોંધાયો છે. ઇન્ટ્રા-ડે ટ્રેડિંગમાં રૂપિયો તેની ઐતિહાસિક નીચી સપાટી ૯૫.૨૧ થી ૨૩૮ પૈસા જેટલો પ્રચંડ ઉછાળો મારીને ૯૨.૮૩ ની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. દિવસના અંતે રૂપિયો ૧૫૬ પૈસાના વધારા સાથે ૯૩.૧૪ પર બંધ રહ્યો છે.

૧૨ વર્ષ બાદ આવી તેજી કેમ?

માર્ચ ૨૦૨૬ માં રૂપિયામાં ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળી હતી, જેમાં તે ૪ ટકાથી વધુ તૂટ્યો હતો. વર્ષ ૨૦૨૬ ના પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં જ રૂપિયો ૧૦ ટકાથી વધુ નબળો પડ્યો હતો. આ ઘટાડાને રોકવા માટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ મેદાનમાં ઉતરવું પડ્યું હતું. આરબીઆઈ દ્વારા ફોરેક્સ માર્કેટમાં કરવામાં આવેલી કડક દરમિયાનગીરી અને નવા નિયમોને કારણે રૂપિયાને બુસ્ટ મળ્યું છે.

RBI ના કયા નિયમોએ જાદુ કર્યો?

ભારતીય ચલણમાં થતા સટ્ટાખોરીના વ્યવહારો રોકવા માટે RBI એ એક મહત્વપૂર્ણ પરિપત્ર જારી કર્યો છે:

• NDD કોન્ટ્રાક્ટ પર પ્રતિબંધ: હવેથી અધિકૃત ડીલર બેંકો રેસિડેન્શિયલ (ભારતીય રહેવાસી) અને NRI ગ્રાહકોને રૂપિયા સંબંધિત ‘નોન-ડિલિવેરેબલ ડેરિવેટિવ્સ’ (NDD) કોન્ટ્રાક્ટ ઓફર કરી શકશે નહીં. આ પગલાથી રૂપિયાના મૂલ્યમાં થતી કૃત્રિમ વધઘટ અટકી છે.

• ડિલિવેરેબલ કોન્ટ્રાક્ટમાં શરતો: ટ્રેડર્સ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ ફોરેન કરન્સી ડેરિવેટિવ્સ કોન્ટ્રાક્ટ કરી શકશે, પરંતુ તેઓ તેની સમાંતર નોન-ડિલિવેરેબલ ટ્રેડ કરી શકશે નહીં.

• રી-લોન્ચિંગ પર રોક: બેંકો એવા કોઈ પણ કોન્ટ્રાક્ટ ફરી શરૂ કરી શકશે નહીં જે એકવાર રદ થયા હોય. આ ઉપરાંત, બેંકો પોતાની રિલેટેડ પાર્ટી (સંબંધિત પક્ષો) સાથે ફોરેન કરન્સી ડેરિવેટિવ્સના સોદા કરી શકશે નહીં.

શેરબજાર અને અર્થતંત્ર પર અસર

રૂપિયામાં આવેલા આ સુધારાની સીધી અસર દલાલ સ્ટ્રીટ પર જોવા મળી છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ચાલી રહેલી શેરબજારની મંદીને બ્રેક લાગી છે. રૂપિયો મજબૂત થવાથી આયાત થતી વસ્તુઓ જેવી કે ક્રૂડ ઓઇલ, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ખાદ્ય તેલ સસ્તા થવાની આશા જન્મી છે, જે અંતે મોંઘવારી ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.

નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?

ચલણ બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે જો રૂપિયો ૯૩ ના સ્તરની નીચે ટકી રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં તે ૯૧ થી ૯૨ ના સ્તર તરફ જઈ શકે છે. જોકે, વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ હજુ પણ જોખમી પરિબળો છે. પરંતુ હાલમાં, આરબીઆઈની સક્રિયતાએ ભારતીય અર્થતંત્રના પાયાને મજબૂતી આપી છે.

યોગ્ય સમયે લેવાયેલા નીતિવિષયક નિર્ણયો કેવી રીતે દેશના ચલણને પતનના આરેથી બચાવી શકે છે. રૂપિયાની આ શાનદાર રિકવરી ભારતની આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતાનું પ્રતીક છે.