૨૩ મહિનાથી એકધારું ‘ગોલ્ડ મિશન’ ચાલુ… આખરે દુનિયાનું બધું સોનું ક્યાં જઈ રહ્યું છે? આંકડા જાણીને દંગ રહી જશો
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અત્યારે એક શાંત પણ અત્યંત શક્તિશાળી ક્રાંતિ ચાલી રહી છે. છેલ્લા ૨૩ મહિનાથી દુનિયાભરની સેન્ટ્રલ બેંકો અમેરિકી ડોલર પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડીને સોનાની આક્રમક ખરીદી કરી રહી છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના તાજા આંકડા મુજબ, આ ટ્રેન્ડ વર્ષ ૧૯૯૬ પછીના તમામ રેકોર્ડ તોડી રહ્યો છે. ‘ડી-ડોલરાઈઝેશન’ (De-dollarization) ની આ રણનીતિ વિશ્વના આર્થિક નકશાને બદલી રહી છે.
૧. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના ચોંકાવનારા આંકડા
ગ્લોબલ સેન્ટ્રલ બેંકે માત્ર ફેબ્રુઆરી મહિનામાં જ ૧૯ ટન સોનું પોતાના ભંડારમાં ઉમેર્યું હતું. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આ વર્ષની કુલ ખરીદી ૨૫ ટન સુધી પહોંચી ગઈ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ કોઈ સામાન્ય ખરીદી નથી, પરંતુ સંભવિત આર્થિક કટોકટી સામેની ‘ઢાલ’ છે.
૨. સોનાના ‘સુપર ખરીદદારો’: પોલેન્ડ અને ચીન
-
પોલેન્ડ: ફેબ્રુઆરીમાં સૌથી વધુ ૨૦ ટન સોનું ખરીદીને પોલેન્ડે સૌને ચોંકાવી દીધા છે. હવે તેનો કુલ ભંડાર ૫૭૦ ટન થયો છે, જે તેના વિદેશી મુદ્રા ભંડારનો ૩૧% હિસ્સો છે.
-
ચીન: ચીન સતત ૧૬મા મહિને સોનું ખરીદી રહ્યું છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ચીનનો કુલ સોનાનો ભંડાર ૨,૩૦૮ ટન પર પહોંચી ગયો છે.
-
અન્ય દેશો: ઉઝબેકિસ્તાને પણ ૮ ટન સોનું ખરીદીને પોતાની તિજોરી ભરી છે.
૩. વેચાણ પાછળની મજબૂરી: તુર્કી અને રશિયા
જ્યાં મોટાભાગના દેશો સોનું ખરીદી રહ્યા છે, ત્યાં તુર્કી અને રશિયાએ સોનું વેચવું પડ્યું છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રિપોર્ટ મુજબ, તુર્કીએ માર્ચમાં આશરે ૧૨૦ ટન સોનું વેચ્યું હતું. ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ અને આર્થિક દબાણ વચ્ચે પોતાની વિદેશી મુદ્રાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે આ દેશોએ સોનાનો આશરો લીધો છે.
૪. ૧૯૯૬ પછીનો સૌથી મોટો ફેરફાર
વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં ઇતિહાસમાં પહેલીવાર એવું બન્યું કે સેન્ટ્રલ બેંકો પાસે અમેરિકન ટ્રેઝરી બોન્ડ્સ કરતા વધુ મૂલ્યનું સોનું જમા થયું છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ‘Azuria Capital LLC’ ના CEO ઓટાવિયો કોસ્ટાએ જણાવ્યું કે, આ સ્થિતિ ૧૯૭૦ ના દાયકાની યાદ અપાવે છે. ડોલરની સર્વોપરિતા હવે જોખમમાં હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
૫. સોનાના ભાવ અને ભવિષ્યની તેજી
સોનાના ભાવમાં છેલ્લા એક વર્ષમાં ૫૩% નો જંગી વધારો જોવા મળ્યો છે.
-
હાલનો ભાવ: અંદાજે $૪,૭૧૨ પ્રતિ ઔંસ.
-
ઓલ-ટાઇમ હાઇ: તાજેતરમાં સોનું $૫,૫૯૫ પ્રતિ ઔંસના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું હતું. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા, યુદ્ધ અને ફુગાવા સામે સોનું હંમેશા ‘સેફ હેવન’ રહ્યું છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આજના સમયમાં રોકાણકારો માટે ગોલ્ડ ઇટીએફ (ETF) અને ફિઝિકલ ગોલ્ડ એ સૌથી સુરક્ષિત વિકલ્પ બની રહ્યો છે.
દુનિયાનું સોનું હવે પશ્ચિમના દેશોના બોન્ડ્સમાંથી નીકળીને પૂર્વ અને યુરોપની સેન્ટ્રલ બેંકોની તિજોરીઓમાં જઈ રહ્યું છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ નો આ ટ્રેન્ડ સૂચવે છે કે આગામી દાયકો સોનાનો હશે અને ડોલરનું વર્ચસ્વ ઘટશે.
