Mythos AI: એન્થ્રોપિકનું એવું હથિયાર જેણે ગ્રાહકો અને સરકારની ઊંઘ ઉડાવી દીધી, શું તમારો પાસવર્ડ સુરક્ષિત છે?
ટેકનોલોજીની દુનિયામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેટલી ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહી છે, તેટલા જ મોટા જોખમો પણ સામે આવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં બ્લૂમબર્ગના એક રિપોર્ટમાં થયેલા ખુલાસાએ સમગ્ર વિશ્વની સરકારો અને નાણાકીય સંસ્થાઓની ઊંઘ ઉડાવી દીધી છે. વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી અને ખતરનાક ગણાતા AI મોડલ ‘Mythos’ ના ડેટા લીક થવાની અને તે ખોટા હાથોમાં પડવાની આશંકાએ ભારતમાં પણ ખળભળાટ મચાવ્યો છે.
આ ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્રીય નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે દેશના અગ્રણી બેંક વડાઓ સાથે તાકીદની બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા AI મોડલ Mythos થી બેંકિંગ સેક્ટર અને સામાન્ય લોકોના નાણાંની સુરક્ષા કરવાનો હતો.
શું છે Mythos AI અને તે કેમ આટલું ખતરનાક છે?
Mythos એ જાણીતી AI કંપની ‘એન્થ્રોપિક’ (Anthropic) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું અત્યંત અદ્યતન મોડલ છે. તેની શક્તિ અને સંભવિત જોખમોને જોતા તેને હજુ સુધી સામાન્ય જનતા માટે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું ન હતું. આ મોડલને ‘પ્રોજેક્ટ ગ્લાસવિંગ’ (Project Glasswing) હેઠળ માત્ર કેટલીક પસંદગીની સંસ્થાઓને જ પરીક્ષણ માટે આપવામાં આવ્યું હતું.
Mythos ની સૌથી મોટી તાકાત એ છે કે તે સેકન્ડોમાં જટિલ સોફ્ટવેર કોડ્સનું વિશ્લેષણ કરી શકે છે. તે કોઈપણ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ કે સિક્યોરિટી પ્રોટોકોલમાં રહેલી નાની અમથી ખામી (Bug) ને પણ પકડી પાડે છે. સામાન્ય રીતે ડેવલપર્સ કોઈ ખામી સુધારવા માટે ‘સિક્યોરિટી પેચ’ લાવે તે પહેલા જ Mythos તેનો ઉપયોગ કરીને સિસ્ટમને હેક કરી લેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
બેંકિંગ અને નાણાકીય વ્યવહાર પર તોળાઈ રહેલું જોખમ
ભારત જેવા દેશમાં જ્યાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન ઝડપથી વધી રહ્યા છે, ત્યાં Mythos જેવા મોડલનો દુરુપયોગ વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે. બેંકો પાસે કરોડો ગ્રાહકોનો ડેટા અને નાણાં સુરક્ષિત હોય છે, પરંતુ Mythos ની કાર્યશૈલી પરંપરાગત સુરક્ષા પ્રણાલીઓને નિષ્ફળ બનાવી શકે છે.
જ્યારે કોઈ નવો વાયરસ કે હેકિંગ ટેકનિક આવે છે, ત્યારે બેંકો તેને રોકવા માટે અપડેટ્સ લાવે છે. પરંતુ Mythos એટલી ઝડપી છે કે તે સિસ્ટમમાં રહેલી એવી ખામીઓ શોધી કાઢે છે જેના વિશે બેંકના એન્જિનિયરોને પણ ખબર હોતી નથી. આ સ્થિતિમાં, બેંકના સર્વર અથવા ગ્રાહકોના વ્યક્તિગત ખાતાઓને એક્સેસ કરવું હેકર્સ માટે ખૂબ જ સરળ બની જાય છે.
બિહેવિયરલ એનાલિસિસ: ઓળખ છુપાવવામાં માહેર
Mythos AI ને ખતરનાક બનાવતું બીજું પાસું તેનું ‘બિહેવિયરલ એનાલિસિસ’ (વર્તણૂકીય વિશ્લેષણ) છે. આ AI મોડલ એ શીખવામાં માહેર છે કે કોઈ ચોક્કસ યૂઝર અથવા સિસ્ટમ એડમિનિસ્ટ્રેટર કેવી રીતે સિસ્ટમમાં લોગ-ઈન કરે છે અને તેની કામ કરવાની પદ્ધતિ શું છે.
જ્યારે Mythos કોઈ સિસ્ટમ પર હુમલો કરે છે, ત્યારે તે બિલકુલ અસલી યૂઝર જેવું જ વર્તન કરે છે. આનાથી બેંકની ફાયરવોલ અને સુરક્ષા સોફ્ટવેરને એવું લાગે છે કે આ કોઈ સામાન્ય પ્રવૃત્તિ છે, અને તે તેને બ્લોક કરી શકતા નથી. આ રીતે, તે સુરક્ષા કવચને તોડ્યા વગર અંદર પ્રવેશીને નાણાકીય છેતરપિંડી આચરી શકે છે.
સરકાર અને બેંકો દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાં
રિપોર્ટ સામે આવ્યા બાદ ભારત સરકારે તાત્કાલિક ધોરણે બેંકોને સજાગ કરી દીધી છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા બેંકોને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ પોતાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવે અને AI આધારિત હુમલાઓને ઓળખવા માટે નવી ટેકનોલોજી અપનાવે.
બેઠકમાં એ વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો કે બેંકોએ માત્ર જૂની પદ્ધતિઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે ‘પ્રો-એક્ટિવ’ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવી પડશે. ડેટા પ્રોટેક્શન માટે મજબૂત એન્ક્રિપ્શન અને મલ્ટિ-લેયર વેરિફિકેશન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવો હવે અનિવાર્ય બની ગયો છે.
સામાન્ય માણસ માટે ચિંતાનો વિષય?
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન છે કે શું તેમના ખાતામાં રહેલા પૈસા સુરક્ષિત છે? જવાબ એ છે કે જો સિસ્ટમમાં છીંડું હોય તો જોખમ ચોક્કસપણે છે. Mythos જેવું AI મોડલ સામુહિક રીતે ડેટા ચોરી કરી શકે છે અથવા ગ્રાહકોની વિગતો મેળવીને ટ્રાન્ઝેક્શન કરી શકે છે. જોકે, સરકાર અને નાણાકીય સંસ્થાઓ આ જોખમને પહોંચી વળવા માટે યુદ્ધના ધોરણે કામ કરી રહી છે.
ભવિષ્યમાં સાયબર સુરક્ષાના પડકારો
Mythos AI નો કિસ્સો એ વાતનો પુરાવો છે કે ભવિષ્યમાં યુદ્ધો માત્ર સરહદો પર જ નહીં, પણ ડિજિટલ સ્પેસમાં પણ લડાશે. AI જેટલી સુવિધા આપે છે, તેનાથી અનેકગણી મુશ્કેલીઓ પણ ઉભી કરી શકે છે. સાયબર ક્રિમિનલ્સ હવે કોડિંગ જાણતા હોય તે જરૂરી નથી, જો તેમની પાસે Mythos જેવું ટૂલ હોય તો તેઓ વિશ્વની કોઈપણ સુરક્ષિત સિસ્ટમમાં ગાબડું પાડી શકે છે.
