વરિષ્ઠ નાગરિકોને દર મહિને મળશે ₹૨૦,૦૦૦ વ્યાજ – જાણો કઈ છે આ સરકારી યોજના અને તેમાં કેટલું રોકાણ કરવું પડશે?
નિવૃત્તિ પછીની જિંદગી આર્થિક ચિંતાઓ વગર અને આત્મસન્માન સાથે જીવી શકાય તે માટે યોગ્ય જગ્યાએ મૂડીનું રોકાણ કરવું ખૂબ જ જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયા પછી વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે નિયમિત આવકનો સ્ત્રોત બંધ થઈ જતો હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારત સરકાર દ્વારા સંચાલિત ‘સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ’ (SCSS) વડીલો માટે એક આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ રહી છે. બજારના જોખમોથી તદ્દન દૂર અને સંપૂર્ણ સરકારી ગેરંટી ધરાવતી આ યોજનામાં હવે વરિષ્ઠ નાગરિકો દર મહિને ૨૦,૦૦૦ રૂપિયા જેટલું આકર્ષક વ્યાજ મેળવીને પોતાનું નિવૃત્ત જીવન સુરક્ષિત કરી શકે છે.
ભારત સરકાર દેશના તમામ વર્ગોની આર્થિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને અવનવી યોજનાઓ અમલમાં મૂકતી રહે છે. આ કડીમાં ૬૦ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના વરિષ્ઠ નાગરિકોને નિવૃત્તિ પછી નિયમિત અને સુરક્ષિત આવક પૂરી પાડવા માટે ‘સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ’ એટલે કે SCSS ખૂબ જ લોકપ્રિય માધ્યમ બન્યું છે. આ એક નાની બચત યોજના છે જે કેન્દ્ર સરકારના સીધા નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે, તેથી તેમાં રોકાણકારોના નાણાં ડૂબવાનું કોઈ જોખમ રહેતું નથી. હાલમાં સરકાર આ સ્કીમ હેઠળ વાર્ષિક ૮.૨ ટકા જેટલો મજબૂત અને આકર્ષક વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે, જે સામાન્ય ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) કરતા ઘણો વધારે છે.
ખાતું ક્યારે પાકે છે અને રોકાણની મર્યાદા શું છે?
વરિષ્ઠ નાગરિક બચત યોજના હેઠળ ખોલવામાં આવેલું ખાતું ૫ વર્ષના સમયગાળામાં પરિપક્વ (મેચ્યોર) થાય છે. આ યોજનાની ખાસિયત એ છે કે તેમાં ગ્રાહકે વારંવાર પૈસા જમા કરાવવાના હોતા નથી, પરંતુ માત્ર એક જ વાર એકસાથે (લમ્પસમ) મૂડી રોકવાની હોય છે. આ સ્કીમમાં રોકાણ કરવા માટે લઘુત્તમ મર્યાદા ૧,૦૦૦ રૂપિયા રાખવામાં આવી છે, જ્યારે કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાના નામે મહત્તમ ૩૦,૦૦,૦૦૦ (ત્રીસ લાખ) રૂપિયા સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે.
ઉંમરના નિયમોની વાત કરીએ તો, સામાન્ય નાગરિકો માટે આ ખાતું ખોલાવવા માટે ૬૦ વર્ષ કે તેથી વધુની વય મર્યાદા નક્કી કરાઈ છે. જો કે, સરકારી સેવામાંથી સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ (VRS) લેનારા કર્મચારીઓ ૫૫ થી ૬૦ વર્ષની વય વચ્ચે પણ આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, દેશની સુરક્ષામાં તૈનાત રહેલા સંરક્ષણ કર્મચારીઓ (ડિફેન્સ પર્સનલ) માટે નિયમોમાં વધુ રાહત આપવામાં આવી છે, તેઓ ૫૦ થી ૬૦ વર્ષની વય વચ્ચે આ યોજના હેઠળ પોતાનું ખાતું ખોલાવીને રોકાણ શરૂ કરી શકે છે.
દર મહિને ૨૦,૦૦૦ રૂપિયા મેળવવા માટે કેટલું રોકાણ કરવું પડશે?
આ યોજના હેઠળ વ્યાજની ગણતરી વાર્ષિક ધોરણે થાય છે, પરંતુ તેનું વિતરણ દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક ગાળામાં) સીધું ગ્રાહકના ખાતામાં કરવામાં આવે છે. જો કોઈ વરિષ્ઠ નાગરિક આ યોજનાના માધ્યમથી દર મહિને અંદાજે ૨૦,૦૦૦ રૂપિયાની નિશ્ચિત આવક મેળવવા માંગતા હોય, તો તેમણે આ સ્કીમમાં એકસાથે ૨૯,૩૦,૦૦૦ રૂપિયાનું રોકાણ કરવું પડશે.
જ્યારે તમે આ યોજનામાં ૨૯,૩૦,૦૦૦ રૂપિયા જમા કરાવો છો, ત્યારે ૮.૨ ટકાના વાર્ષિક વ્યાજ દર મુજબ તમને દર ત્રણ મહિને કુલ ૬૦,૦૬૪ રૂપિયા વ્યાજ પેટે ચૂકવવામાં આવે છે. જો આ ત્રિમાસિક વ્યાજની રકમને દર મહિનાના હિસાબથી વિભાજીત કરવામાં આવે, તો તે માસિક આશરે ૨૦,૦૨૧ રૂપિયા જેટલી થાય છે. આ રીતે, રોકાણકારને સતત ૫ વર્ષ સુધી દર ત્રણ મહિને પોતાના ખાતામાં વ્યાજની આ રકમ ગેરંટી સાથે મળતી રહે છે, જે તેમના રોજિંદા ખર્ચાઓ અને દવાઓનો ખર્ચ ઉપાડવા માટે પૂરતી છે.
પાકતી મુદત લંબાવવાની સુવિધા અને ખાતું ખોલવાની પ્રક્રિયા
આ યોજનાનો બીજો મોટો ફાયદો એ છે કે જ્યારે તમારા રોકાણના ૫ વર્ષ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ જાય, ત્યારે જો રોકાણકાર ઈચ્છે તો આ સ્કીમને વધુ ૩ વર્ષના સમયગાળા માટે લંબાવી શકે છે. આ મુદત લંબાવવા માટે પરિપક્વતાના એક વર્ષની અંદર અરજી કરવાની રહે છે. સંપૂર્ણપણે સરકારી પીઠબળ ધરાવતી હોવાથી બજારના ઉતાર-ચઢાવની આ યોજનાના વ્યાજ પર કોઈ અસર થતી નથી, જેથી વડીલો તણાવમુક્ત રહી શકે છે. આ ગુણકારી યોજનાનો લાભ લેવા માટે પાત્રતા ધરાવતા નાગરિકો દેશની કોઈ પણ મોટી સરકારી કે ખાનગી બેંકની મુલાકાત લઈ શકે છે અથવા પોતાની નજીકની પોસ્ટ ઓફિસમાં જઈને ખૂબ જ સરળ કાગળિયાની કાર્યવાહી સાથે આ ખાતું શરૂ કરાવી શકે છે.
