IRCTC સિક્રેટ ટ્રિક્સ: ટ્રેનમાં જોઈતી સીટ નથી મળતી? બુકિંગ કરતી વખતે વાપરો આ ૪ કમાલના ફીચર્સ
ભારતીય રેલ્વેમાં મુસાફરી કરવાનો એક અલગ જ આનંદ છે, પરંતુ આ આનંદ ત્યારે ચિંતામાં બદલાઈ જાય છે જ્યારે લાંબી સફર માટે મનપસંદ સીટ ન મળે. ખાસ કરીને પરિવાર સાથે મુસાફરી કરતી વખતે અથવા ઘરમાં કોઈ વૃદ્ધ સભ્ય હોય ત્યારે લોઅર બર્થ (નીચેની સીટ) મેળવવી ખૂબ જ જરૂરી બની જાય છે. રેલ્વેની ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ ઘણીવાર આપણી ગણતરીઓ ઊંધી પાડી દે છે અને આખા પરિવારની સીટો અલગ-અલગ કોચમાં ફેંકી દે છે. જો કે, IRCTC ના બુકિંગ પોર્ટલ પર કેટલીક એવી સ્માર્ટ અને છુપી સુવિધાઓ છે, જેના વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે. જો ટિકિટ બુક કરતી વખતે આ સેટિંગ્સનો સાચો ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો મનપસંદ સીટ મેળવવાની શક્યતા બમણી થઈ જાય છે.
ભારતમાં દરરોજ લાખો લોકો ટ્રેન દ્વારા મુસાફરી કરે છે. પરંતુ ટિકિટ બુક કરતી વખતે મોટાભાગના લોકોની એક જ ફરિયાદ હોય છે કે, “અમે ટિકિટ તો વહેલી બુક કરાવી હતી, પણ રેલ્વેએ અમને ઉપરની સીટ આપી દીધી” અથવા “અમારા આખા પરિવારની સીટો અલગ-અલગ જગ્યાએ આવી છે.” ભારતીય રેલ્વેની સીટ ફાળવણી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ અને ઓટોમેટેડ હોવા છતાં, IRCTC તેના પ્લેટફોર્મ પર કેટલાક એવા શક્તિશાળી કસ્ટમાઇઝેશન વિકલ્પો આપે છે જે પ્રવાસીઓની આ સમસ્યાનો સચોટ ઉકેલ લાવી શકે છે. થોડીક સમજદારી અને સાચા સેટિંગ્સનો ઉપયોગ કરીને મુસાફરો પોતાની સફરને વધુ આરામદાયક અને તણાવમુક્ત બનાવી શકે છે.
૧. માસ્ટર લિસ્ટ ફીચર: સેકન્ડોમાં બુકિંગ અને મનપસંદ સીટની વિનંતી
ઝડપી ટિકિટ બુકિંગ અને મનપસંદ સીટ મેળવવા માટે ‘માસ્ટર લિસ્ટ’ (Master List) એક અદ્ભુત સુવિધા છે. સામાન્ય રીતે લોકો જ્યારે ટિકિટ બુક કરવા બેસે છે ત્યારે મુસાફરોનું નામ, ઉંમર અને સીટની પસંદગી ટાઈપ કરવામાં ઘણો સમય બગાડે છે, જેના કારણે લોઅર બર્થ વહેલી ભરાઈ જાય છે. IRCTC ની એપ કે વેબસાઈટમાં “માય એકાઉન્ટ” સેક્શનમાં જઈને “માય માસ્ટર લિસ્ટ” નો વિકલ્પ મળે છે. અહીં તમે તમારા પરિવારના સભ્યોની વિગતો અને તેમની સીટની પસંદગી (જેમ કે લોઅર કે અપર બર્થ) પહેલેથી જ સેવ કરી શકો છો. આનાથી બુકિંગ દરમિયાન બધી વિગતો આપમેળે ભરાઈ જાય છે અને પ્રણાલી આપણી સેવ કરેલી પસંદગીને પ્રાથમિકતા આપે છે.
૨. બર્થ પ્રેફરન્સ: પસંદગી નોંધાવવી છે અનિવાર્ય
ઘણા મુસાફરો ટિકિટ બુક કરતી વખતે ઉતાવળમાં ફક્ત નામ અને ઉંમર ભરીને આગળ વધી જાય છે અને સીટ પ્રેફરન્સના બોક્સને ખાલી છોડી દે છે. રેલ્વે ફાળવણી સિસ્ટમ ત્યારે જ તમને તમારી પસંદગીની સીટ આપવાનો પ્રયાસ કરશે જ્યારે તમે તેને ઓનલાઈન ફોર્મમાં જણાવશો. વિગતો ભરતી વખતે હંમેશા લોઅર બર્થ, મિડલ બર્થ, અપર બર્થ કે સાઇડ લોઅર બર્થનો ચોક્કસ વિકલ્પ પસંદ કરો. આ કોઈ ગેરંટી નથી, પરંતુ જો ટ્રેનમાં સીટો ખાલી હશે, તો કોમ્પ્યુટર સૌથી પહેલા તમારી આ ચોક્કસ વિનંતીને સ્વીકારીને એ જ સીટ ફાળવશે.
૩. વરિષ્ઠ નાગરિક અને લોઅર બર્થ ક્વોટાનો સાચો ઉપયોગ
જો તમારા પરિવારમાં કોઈ વયસ્ક અથવા વૃદ્ધ મુસાફર મુસાફરી કરી રહ્યા હોય, તો સામાન્ય ક્વોટામાં ટિકિટ બુક કરાવવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરવી. રેલ્વે દ્વારા સિનિયર સિટીઝન માટે ખાસ લોઅર બર્થ ક્વોટા રાખવામાં આવ્યો છે. ટિકિટ બુકિંગ સ્ક્રીન પર જ્યારે ક્વોટા પસંદ કરવાનો ઓપ્શન આવે, ત્યારે “જનરલ” (General) ના બદલે “લોઅર બર્થ/સિનિયર સિટીઝન” (Lower Berth/Senior Citizen) વિકલ્પ પર ક્લિક કરો. આ સુવિધાનો લાભ લેવાથી સિસ્ટમ આપોઆપ વૃદ્ધ મુસાફરોને નીચેની સીટ જ ફાળવે છે, જેથી તેમને સીડી ચઢીને ઉપર જવાની તકલીફ ન પડે.
૪. કન્ડીશનલ બુકિંગ: સ્માર્ટ મુસાફરોની ખાસ પસંદ
IRCTC બુકિંગ પેજ પર સૌથી નીચે કેટલાક એડવાન્સ ઓપ્શન્સ (Condition Based Options) આપે છે, જેનો ઉપયોગ બહુ ઓછા લોકો કરે છે. જો તમે એવું ઈચ્છો છો કે જો ઘરમાં કોઈ વડીલને નીચેની સીટ મળે તો જ તમે ટિકિટ ખરીદવા માંગો છો, તો તમે “ઓછામાં ઓછી એક નીચેની બર્થ ફાળવવામાં આવે તો જ બુક કરો” (Book only if at least one lower berth is allotted) તે વિકલ્પ પસંદ કરી શકો છો.
આ ઉપરાંત, જો આખો પરિવાર સાથે જતો હોય અને તમે ઈચ્છતા હોવ કે બધા સભ્યો એક જ ડબ્બામાં આજુબાજુ રહે, તો “એક જ કોચમાં બર્થ ફાળવવામાં આવે તો જ બુક કરો” (Book only if berths are allotted in the same coach) નો વિકલ્પ ઓન કરી દેવો જોઈએ. જો તમારી શરત મુજબ સીટો ઉપલબ્ધ નહીં હોય, તો ટિકિટ બુક નહીં થાય અને તમારા પૈસા અલગ-અલગ સીટો પાછળ બગડતા બચી જશે. આ સ્માર્ટ ટિપ્સ અપનાવીને તમે પણ આગામી પ્રવાસમાં આરામદાયક સીટ મેળવી શકો છો.
