યુદ્ધ વિરામ થતાં જ ક્રૂડ ઓઈલના બજારો શાંત પડ્યા

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયનો ખુલાસો: પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર નુકસાન ₹૨૪ થી ઘટીને માત્ર ₹૩ થયું, ડીઝલમાં પણ મોટો ઘટાડો

વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઐતિહાસિક શાંતિ કરારની જાહેરાત થતાં જ તેની સીધી સકારાત્મક અસર હવે ભારતીય અર્થતંત્ર અને સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર જોવા મળી રહી છે. ગયા મહિને એટલે કે મે ૨૦launched૨૬ માં ક્રૂડ ઓઈલના ભડકે બળતા ભાવોને કારણે દેશમાં ઈંધણના ભાવ ચાર ગણા વધી ગયા હતા, જેનાથી મોંઘવારીનો આકરો માર સહન કરી રહેલી જનતા ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠી હતી. જોકે, બદલાતા આંતરરાષ્ટ્રીય સમીકરણો અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવાયેલા આર્થિક પગલાંને કારણે હવે ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના નુકસાનમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવના અંત સાથે જ ભારતના ઈંધણ બજાર માટે ખૂબ જ રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. મે ૨૦૨૬ ના મહિનામાં જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ ચરમસીમાએ હતો, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાય ખોરવાઈ જવાને કારણે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં અસાધારણ વધારો ઝીંકવો પડ્યો હતો. કેન્દ્ર સરકારે માત્ર મે મહિનામાં જ ચાર વખત કિંમતો વધારવી પડી હતી, જેનાથી દેશભરમાં મોંઘવારીનો ગ્રાફ ઊંચો ગયો હતો અને સામાન્ય પરિવારોનું બજેટ ખોરવાયું હતું. લોકો સતત પ્રાર્થના કરી રહ્યા હતા કે આ વૈશ્વિક યુદ્ધ ઝડપથી બંધ થાય. હવે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટો સફળ રહી છે, ત્યારે તેલ કંપનીઓ સહિત દેશના અર્થતંત્રને મોટી સંજીવની મળી છે.

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જાહેર કર્યા સત્તાવાર આંકડા

તાજેતરમાં જ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા દેશની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની (OMCs) આર્થિક સ્થિતિ અંગે સત્તાવાર પ્રેસ બ્રીફિંગ યોજવામાં આવી હતી. મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ આંકડાકીય વિગતો રજૂ કરતા જણાવ્યું કે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ સ્થિર થતાં જ કંપનીઓના નુકસાનમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

નવા આંકડા અનુસાર, તેલ કંપનીઓને અગાઉ પેટ્રોલ વેચવા પર પ્રતિ લિટર ૨૪ રૂપિયાનું જે મોટું નુકસાન ભોગવવું પડતું હતું, તે હવે ૮૩% જેટલું ઘટીને માત્ર ૩ રૂપિયા પ્રતિ લિટર પર આવી ગયું છે. તેવી જ રીતે, ડીઝલના વેચાણ પર થતું નુકસાન પણ ૧૦૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના અત્યંત જોખમી સ્તરથી ૭૫% જેટલું ઘટીને હવે માત્ર ૨૭ રૂપિયા પ્રતિ લિટર રહી ગયું છે. આ ઘટાડો ઓઈલ કંપનીઓ માટે આર્થિક રિકવરીનો સંકેત આપે છે.

સરકારની નાણાકીય સહાય અને એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં કપાત

આ નુકસાન ઘટવા પાછળ માત્ર વૈશ્વિક બજાર જ નહીં, પરંતુ કેન્દ્ર સરકારના સમયસરના આર્થિક નિર્ણયો પણ એટલા જ જવાબદાર છે. નાણા વિભાગ તરફથી મળેલી માહિતી મુજબ, સામાન્ય ગ્રાહકો પર મોંઘવારીનો વધુ બોજ ન પડે તે માટે સરકારે આગળ આવીને ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને ₹૧.૨૩ લાખ કરોડની જંગી નાણાકીય સહાય (પેકેજ) પૂરી પાડી હતી. આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર વસૂલવામાં આવતી એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં (કેન્દ્રીય આબકારી જકાત) પણ મોટો કાપ મૂક્યો હતો. સરકારના આ ડ્યુટી કટના કારણે તેલ કંપનીઓને ક્રૂડ ખરીદવામાં મોટી આર્થિક રાહત મળી હતી.

જોકે, યુદ્ધના પ્રભાવને કારણે તેલ કંપનીઓ હજુ પણ સંપૂર્ણ નુકસાનમાંથી બહાર આવી શકી નથી, પરંતુ દૈનિક નુકસાનના આંકડામાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે. ગત ૧૮ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ તેલ કંપનીઓનો કુલ દૈનિક લોસ આશરે ₹૭.૫ બિલિયન (૭૫૦ કરોડ રૂપિયા) પ્રતિ દિવસના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો, જે હવે ઘટીને આશરે ₹૬ બિલિયન (૬૦૦ કરોડ રૂપિયા) પ્રતિ દિવસ થયો છે.

આગામી દિવસોમાં જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના શાંતિ કરાર કાયમી ધોરણે જમીન પર લાગુ થશે, તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવો હજુ પણ નીચે આવશે. આવી સ્થિતિમાં તેલ કંપનીઓ નફામાં આવતાની સાથે જ આગામી સમયમાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં સત્તાવાર ઘટાડો થવાની પ્રબળ શક્યતાઓ વર્તાઈ રહી છે.