રોકાણકારોની આશાઓ પર ફરી વળ્યું પાણી! LTCG ટેક્સથી સરકારને થઈ ₹૧.૨૯ લાખ કરોડની બમ્પર આવક
ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણ કરતા કરોડપતિ અને સામાન્ય રીટેલ રોકાણકારો જે રાહતની આશા રાખી રહ્યા હતા, તેના પર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી દીધી છે. લોકસભામાં નાણા મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલા લેખિત જવાબમાં જણાવાયું છે કે લિસ્ટિંગ થયેલા શેર (Listed Equities) પર લાગતા લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ (LTCG) ટેક્સને નાબૂદ કરવાનો કે તેને હટાવવાનો સરકાર પાસે કોઈ પ્રસ્તાવ હાલમાં વિચારણા હેઠળ નથી.
નાણા રાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ સંસદમાં એક પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર અત્યારે આ ટેક્સ પાછો ખેંચવાની કોઈ યોજના ધરાવતી નથી. જોકે, તેમણે ઉમેર્યું હતું કે વાર્ષિક બજેટ પ્રક્રિયા દરમિયાન દેશની સર્વગ્રાહી આર્થિક પરિસ્થિતિઓ અને મેક્રોઈકોનોમિક સ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને કેપિટલ ગેઈન્સના દરો સહિતની તમામ કર નીતિઓની સમયાંતરે સમીક્ષા કરવામાં આવે છે.
LTCG નાબૂદ કરવા રોકાણકારોની કેમ હતી માંગ?
છેલ્લા કેટલાક સમયથી શેરબજારના વિશ્લેષકો, રીટેલ રોકાણકારો અને માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ દ્વારા કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ પાછો ખેંચવા અથવા તેમાં મોટી રાહત આપવા માટે સતત રજૂઆતો કરવામાં આવી રહી હતી.
-
રોકાણને પ્રોત્સાહન: રોકાણકારોનું માનવું હતું કે LTCG ટેક્સના કારણે લાંબા ગાળાના રોકાણકારોના ટેક્સ પછીના રિટર્ન પર માઠી અસર પડે છે. ટેક્સ દર ઘટાડવાથી કે નાબૂદ કરવાથી લાંબા ગાળાના રોકાણને પ્રોત્સાહન મળે.
-
વિદેશી અને સ્થાનિક રોકાણકારો વચ્ચે સમાનતા: તાજેતરમાં સરકારી જામીનગીરીઓ (Government Securities) માં રોકાણ કરતા ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઈન્વેસ્ટર્સ (FPIs) ને આપવામાં આવેલી અમુક ટેક્સ છૂટછાટો બાદ, સ્થાનિક રોકાણકારો પણ પોતાના માટે સમાન નિયમોની માંગ કરી રહ્યા હતા.
-
બજારની સકારાત્મકતા: માર્કેટ ગુરુઓનું માનવું હતું કે ટેક્સની મુક્તિ મર્યાદા વધારવાથી અથવા દર ઘટાડવાથી શેરબજારનું સેન્ટિમેન્ટ વધુ મજબૂત બની શકે છે.
LTCG માંથી સરકારની કમાણીમાં ૭૮% નો જંગી ઉછાળો
નાણા મંત્રાલયે સંસદમાં રજૂ કરેલા ડેટા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકારે આ ટેક્સ નાબૂદ કરવાનો ઇનકાર કેમ કર્યો છે. ઇક્વિટી ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગતા LTCG ટેક્સમાંથી સરકારની આવકમાં મોટો વધારો નોંધાયો છે:
-
આકારણી વર્ષ (Assessment Year) ૨૦૨૫-૨૬: ઇક્વિટી ટ્રાન્ઝેક્શન પરના LTCG ટેક્સની વસૂલાત ૭૮ ટકા વધીને ₹૧,૨૯,૧૫૮ કરોડ પર પહોંચી ગઈ છે.
-
આકારણી વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫: આ અગાઉના વર્ષે આ જ ટેક્સમાંથી સરકારને ₹૭૨,૨૪૯ કરોડની આવક થઈ હતી.
શેરબજાર નવી ઊંચાઈઓ સ્પર્શી રહ્યું હોવાથી અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ તથા શેરબજારમાં રીટેલ રોકાણકારોનો ફાળો અભૂતપૂર્વ રીતે વધ્યો હોવાથી, ટેક્સ કલેક્શનનો આ આંકડો વિક્રમી સપાટીએ પહોંચ્યો છે.
શું છે શેરબજાર પર ટેક્સના વર્તમાન દરો?
હાલના ઈન્કમ ટેક્સ નિયમો અનુસાર, લિસ્ટિંગ થયેલા શેર અથવા ઈક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં રોકાણના દરો નીચે મુજબ છે:
૧. લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ (LTCG): જો શેર અથવા ઈક્વિટી ફંડ ૧ વર્ષથી વધુ સમય માટે હોલ્ડ કર્યા પછી વેચવામાં આવે તો તેને લોંગ ટર્મ માનવામાં આવે છે. એક નાણાકીય વર્ષમાં ₹૧.૨૫ લાખ સુધીનો નફો ટેક્સ ફ્રી રહે છે. પરંતુ ₹૧.૨૫ લાખથી ઉપરના નફા પર ૧૨.૫% ના દરે ટેક્સ લાગે છે.
૨. શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ (STCG): જો શેર ૧ વર્ષથી ઓછા સમયમાં વેચવામાં આવે, તો તેના પર થતા નફા પર ૨૦% ના દરે ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે.
આ દરો જુલાઈ ૨૦૨૪ ના કેન્દ્રીય બજેટમાં જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા અને ત્યારથી તેમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
સરકારી બેંકોના ખાનગીકરણ અંગે પણ આપી સ્પષ્ટતા
લોકસભામાં આપેલા એક અન્ય લેખિત જવાબમાં નાણા રાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ સરકારી બેંકોના ખાનગીકરણ અંગે પણ પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, સરકાર હાલમાં જાહેર ક્ષેત્રની કોઈપણ બેંક (PSBs) ના ખાનગીકરણ માટેના કોઈ પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી નથી.
આ સ્પષ્ટતા એવા સમયે આવી છે જ્યારે IDBI બેંકમાં સરકાર અને ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC) ની હિસ્સેદારી વેચવાની પ્રક્રિયા અંતિમ તબક્કામાં હોવાના અહેવાલો અવારનવાર બહાર આવી રહ્યા છે.
સરકારના આ સ્પષ્ટ વલણથી એ સાબિત થાય છે કે દેશના આર્થિક વિકાસ અને સરકારી તિજોરીને મજબૂત રાખવા માટે ઈક્વિટી માર્કેટમાંથી મળતી ટેક્સની આવક અત્યંત મહત્વની છે. તેથી, બજારમાં ગમે તેટલા રેકોર્ડ બને કે રોકાણકારો ગમે તેટલી માંગ કરે, હાલ પૂરતું LTCG માંથી મુક્તિ મળવાની કોઈ શક્યતા દેખાતી નથી.
