ટ્રાફિક ચલણના નામે વોટ્સએપ પર આવી રહ્યો છે ખતરનાક મેસેજ? ભૂલથી પણ ન કરતા આ ભૂલ, નહીં તો લૂંટાઈ જશો
આજના આ ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન આપણી જિંદગીનો એક અભિન્ન હિસ્સો બની ચૂક્યો છે, પરંતુ તેની સાથે-સાથે ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને સાયબર અપરાધોનું જોખમ પણ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. અવારનવાર ઠગો લોકોને ફસાવવા માટે નવા-નવા અને શાતિર રસ્તાઓ અપનાવી રહ્યા છે. આજકાલ એક નવો અને અત્યંત ખતરનાક સ્કેમ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે, જેમાં સ્કેમર્સ લોકોને વોટ્સએપ (WhatsApp) પર ટ્રાફિક ચલણ (Traffic Challan) ના નકલી મેસેજ મોકલી રહ્યા છે. લોકો ડર કે ઘબરાહટમાં વગર વિચાર્યે તે મેસેજમાં આપેલી લિંક પર ક્લિક કરી દે છે અથવા તો થર્ડ-પાર્ટી APK ફાઇલ ડાઉનલોડ કરી લે છે, જેનું પરિણામ એ આવે છે કે થોડી જ મિનિટોમાં તેમના બેંક એકાઉન્ટમાંથી આખી કમાણી સાફ થઈ જાય છે. જો તમારી પાસે પણ વોટ્સએપ પર આવો કોઈ ચલણ કે પેનલ્ટીનો મેસેજ આવ્યો હોય, તો વગર કોઈ સંપૂર્ણ તપાસ કર્યા તેના પર બિલકુલ ભરોસો ન કરો. આવો ખૂબ જ વિસ્તારથી જાણીએ કે આ ટ્રાફિક ચલણ સ્કેમ કઈ રીતે કામ કરે છે, તેનાથી કેવી રીતે બચી શકાય અને જો તમારી સાથે આવું કંઈ થઈ જાય, તો તમારે તરત કયા પગલાં લેવા જોઈએ.
શું છે વોટ્સએપ ટ્રાફિક ચલણ સ્કેમ અને તે કઈ રીતે કામ કરે છે?
આ પ્રકારના સાયબર ફ્રોડમાં સ્કેમર્સ સામાન્ય રીતે ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ (Transport Department) અથવા ટ્રાફિક પોલીસના નામે વોટ્સએપ પર મેસેજ મોકલે છે. આ મેસેજમાં એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે તમારી ગાડીનું કોઈ ચલણ કપાયું છે કે ટ્રાફિક નિયમ તોડવા બદલ ભારે દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. મેસેજમાં લોકોમાં ડર પેદા કરવા માટે કોર્ટની નોટિસ કે વાહન જપ્તીની ધમકી પણ આપવામાં આવે છે. આની સાથે જ, ચલણ ભરવા માટે એક લિંક અથવા તો ‘Parivahan.apk’ જેવી કોઈ મોબાઈલ એપ્લિકેશન ફાઇલ (APK File) ડાઉનલોડ કરવાનું કહેવામાં આવે છે.
જેવું કોઈ યુઝર તે નકલી લિંક પર ક્લિક કરે છે અથવા પોતાના ફોનમાં તે APK ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરે છે, તેવી જ રીતે તે મોબાઈલનું આખું કંટ્રોલ તે સાયબર ઠગોના હાથમાં ચાલ્યું જાય છે. આ એક ખતરનાક મેલવેર (Malware) અથવા રિમોટ એક્સેસ ટ્રોજન હોય છે, જે ફોનમાં ઇન્સ્ટોલ થતાંની સાથે જ તમારા બેંક એકાઉન્ટના પાસવર્ડ, યુપીઆઈ પિન, ક્રેડિટ-ડેબિટ કાર્ડની ડિટેલ અને મોબાઈલ પર આવતા ઓટીપી (OTP) ને ચૂપચાપ તે સ્કેમર્સ સુધી પહોંચાડી દે છે. આ પછી ઠગો થોડી જ સેકન્ડમાં બેંક એકાઉન્ટ ખાલી કરી દે છે.
અસલી અને નકલી ટ્રાફિક ચલણની ઓળખ કેવી રીતે કરવી?
એ જાણવું ખૂબ મહત્વનું છે કે ટ્રાફિક પોલીસ અથવા સરકારી પરિવહન વિભાગ ક્યારેય ચલણની ચુકવણી માટે WhatsApp દ્વારા સીધી APK ફાઇલો મોકલતા નથી. અસલી ચલણ હંમેશા અધિકૃત સરકારી પોર્ટલ પર અપડેટ કરવામાં આવે છે—ખાસ કરીને, પરિવહન મંત્રાલયની વેબસાઇટ ‘echallan.parivahan.gov.in’ પર. જો ખરેખર તમારી વિરુદ્ધ કોઈ ચલણ (challan) જારી કરવામાં આવ્યું હોય, તો અધિકૃત સરકારી પોર્ટલ પરથી તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર સીધો SMS આવે છે; આ સંદેશ તમને ક્યારેય કોઈ થર્ડ-પાર્ટી એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે દબાણ કરતો નથી. જો કોઈ સંદેશ તમને એપ ડાઉનલોડ કરવાનું અથવા અજાણી લિંક પર ક્લિક કરીને ચુકવણી કરવાનું કહે, તો તેને ૧૦૦% નકલી (fake) માનો.
આ પ્રકારના સાયબર ફ્રોડથી બચવા માટે અત્યંત જરૂરી સાવચેતીઓ
૧. કોઈપણ અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરો: જો તમને કોઈપણ અજ્ઞાત નંબરથી ટ્રાફિક ચલણ કે પેનલ્ટીનો મેસેજ મળે, તો તેમાં આપેલી કોઈપણ લિંક પર ભૂલથી પણ ક્લિક ન કરો.
૨. ક્યારેય APK ફાઇલ ડાઉનલોડ ન કરો: સરકાર કે કોઈ પણ અધિકૃત વિભાગ વોટ્સએપ કે અન્ય મેસેજિંગ એપ્સ પર ક્યારેય કોઈ એપ કે APK ફાઇલ ડાઉનલોડ કરવા માટે કહેતા નથી. તમારા ફોનમાં ‘Install from Unknown Sources’ નું સેટિંગ હંમેશાં બંધ રાખો.
૩. અધિકૃત વેબસાઈટ પર જઈને તપાસ કરો: જો તમને જરા પણ શંકા હોય કે તમારું ચલણ કપાયું છે, તો કોઈપણ મેસેજની જાળમાં ફસાવાને બદલે સીધા અધિકૃત વેબસાઈટ (echallan.parivahan.gov.in) પર જાઓ અને ત્યાં તમારી ગાડીનો નંબર નાખીને જાતે જ વાસ્તવિક સ્થિતિની તપાસ કરો.
૪. તમારી વ્યક્તિગત અને બેંક માહિતી શેર ન કરો: ક્યારેય પણ કોઈ અજાણી વ્યક્તિ સાથે તમારો ઓટીપી, યુપીઆઈ પિન, એટીએમ કાર્ડ નંબર અથવા પાસવર્ડ શેર ન કરો.
જો તમારી સાથે ફ્રોડ થઈ જાય તો તરત શું કરવું?
જો તમે ભૂલથી કોઈ નકલી લિંક પર ક્લિક કર્યું હોય અથવા તમારા ખાતામાં કોઈ શંકાસ્પદ વ્યવહાર (transaction) જણાય, તો ગભરાશો નહીં; તેના બદલે, ત્વરિત અને સમજદારીપૂર્વક પગલાં લો. સૌ પ્રથમ, વધુ આર્થિક નુકસાન અટકાવવા માટે તમારા ખાતા અને ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડને બ્લોક કરાવવા માટે તરત જ તમારી બેંકને કૉલ કરો. ત્યારબાદ, ભારત સરકારના નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ (cybercrime.gov.in) પર ફરિયાદ નોંધાવો અથવા સાયબર હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કૉલ કરો. સમયસર ફરિયાદ નોંધાવવાથી તમારા પૈસા પાછા મળવાની શક્યતા નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે. ડિજિટલ દુનિયામાં, સતર્કતા અને સાવચેતી એ જ તમારો શ્રેષ્ઠ બચાવ છે.
