તુલસી વિવાહ 2026: પૂજાની સંપૂર્ણ સામગ્રીની યાદી, તુલસી-શાલિગ્રામના લગ્ન માટે આ વસ્તુઓની તૈયારી અચૂક કરજો
હિન્દુ ધર્મમાં તુલસી વિવાહનું વિશેષ ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ છે. દર વર્ષે કારતક માસના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશી તિથિએ તુલસી વિવાહની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુના શાલિગ્રામ સ્વરૂપ સાથે માતા તુલસીના વિવાહ કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તુલસી વિવાહ કરવાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ આવે છે. સાથે જ પરિવારમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો સંચાર થાય છે.
તુલસી વિવાહને ઘરમાં દીકરીના લગ્ન જેટલું જ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. આથી વિવાહની વિધિમાં કોઈ કમી ન રહી જાય તે માટે પૂજાની સામગ્રીથી લઈને મંડપની સજાવટ સુધીની દરેક તૈયારી અગાઉથી કરી લેવી જોઈએ.
તુલસી વિવાહ 2026 પૂજા સામગ્રીની સંપૂર્ણ યાદી
તુલસી વિવાહની પૂજા માટે નીચે મુજબની સામગ્રી તૈયાર રાખવી જોઈએ.
1. તુલસી માતા અને શાલિગ્રામ માટેની સામગ્રી
- તુલસીનો કુંડો અથવા તુલસીનો છોડ
- ભગવાન શાલિગ્રામ અથવા ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ
- લાકડાની બે નાની ચોકીઓ
- લાલ ચુંદડી અથવા નવી સાડી
- પીળું અને લાલ કપડું
- સિંદૂર, બિંદી, બંગડીઓ અને મહેંદી
- માળા અને વિવિધ ફૂલો
2. મંડપ સજાવવા માટેની સામગ્રી
તુલસી વિવાહમાં મંડપનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. તેના માટે શેરડીના ચાર સાંઠા, કેળાનાં પાન, આંબાનાં પાન, ફૂલોની માળા, લાલ કપડું અને રંગોળી માટેના રંગની વ્યવસ્થા કરવી. મંડપની વચ્ચે તુલસી માતાનો કુંડો સ્થાપિત કરવો અને તેની આસપાસ સુંદર સજાવટ કરવી.
3. પૂજા અને લગ્નવિધિ માટેની સામગ્રી
- હળદર અને કંકુ
- અક્ષત (ચોખા)
- ગંગાજળ
- નાડાછડી અથવા મૌલી
- સોપારી અને નાળિયેર
- પાનનાં પાન
- કળશ અને આંબાનાં પાન
- ચંદન અને અબીલ-ગુલાલ
- દીવો, ઘી અને રૂની વાટ
- અગરબત્તી, ધૂપ અને કપૂર
- પૂજાની થાળી અને આરતીની સામગ્રી
4. ભોગ અને પ્રસાદ માટેની સામગ્રી
ભગવાનને ભોગ ધરાવવા માટે મીઠાઈ, ફળ, પતાસાં, શેરડી, સિંગોડાં, આમળાં, જામફળ, બોર, શક્કરિયાં અને અન્ય મોસમી ફળો રાખી શકાય છે. પરિવારની પરંપરા પ્રમાણે પંચામૃત અને અન્ય પ્રસાદ પણ તૈયાર કરી શકાય છે.
તુલસી વિવાહની પૂજા કેવી રીતે કરવી?
સૌપ્રથમ સવારે સ્નાન કરીને ઘરના મંદિર અને તુલસીના કુંડાની સ્વચ્છતા કરવી. ત્યારબાદ તુલસીના કુંડાને ગેરુ અથવા રંગોળીથી શણગારવો. તુલસી માતાને લાલ ચુંદડી ઓઢાડીને કન્યાની જેમ શણગારવી. બીજી તરફ ભગવાન શાલિગ્રામને પીળાં વસ્ત્રો અને ફૂલોથી સજાવવા.
સાંજના સમયે શુભ મુહૂર્તમાં મંડપમાં તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામની સ્થાપના કરવી. ગણેશજીનું સ્મરણ કરીને પૂજાની શરૂઆત કરવી. ત્યારબાદ હળદર, કંકુ, ફૂલ અને ફળ અર્પણ કરીને વિવાહની વિધિ કરવી. પરંપરા પ્રમાણે તુલસી માતા અને શાલિગ્રામને પવિત્ર દોરાથી જોડવામાં આવે છે અને લગ્નનાં મંગળગીતો ગાવામાં આવે છે. અંતે આરતી કરીને પરિવારના સભ્યોમાં પ્રસાદ વહેંચવો.
તુલસી વિવાહ 2026 ક્યારે છે?
વર્ષ 2026માં તુલસી વિવાહ 21 નવેમ્બર, શનિવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. કારતક સુદ દ્વાદશીના દિવસે આ પવિત્ર વિવાહનું આયોજન કરવામાં આવશે. દિલ્હીના પંચાંગ અનુસાર સાંજનો ગોધૂલી મુહૂર્ત 5:25થી 5:52 વાગ્યા સુધી છે. જોકે, તમારા શહેરના સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે શુભ મુહૂર્તની ખાતરી કરવી યોગ્ય રહેશે.
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તુલસી વિવાહ કરવાથી ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે અને લગ્નજીવનની મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે. આ પર્વ આપણને ભક્તિ, શ્રદ્ધા અને પ્રકૃતિ પ્રત્યેના આદરનો સંદેશ પણ આપે છે. તેથી આ વર્ષે તુલસી વિવાહની તમામ સામગ્રી અગાઉથી તૈયાર રાખો અને ભક્તિભાવપૂર્વક ભગવાન વિષ્ણુ તથા તુલસી માતાના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરો.

