શું મોંઘું થવા જઈ રહ્યું છે તમારું આગામી ટ્રિપ બજેટ? હવાઈ મુસાફરી અંગે આવી ગયા છે ચોંકાવનારા સમાચાર!
જો તમે આગામી મહિનાઓમાં વેકેશન માણવા કે બિઝનેસ ટ્રિપ માટે હવાઈ મુસાફરીનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ, તો તમારી તૈયારીમાં હવે એક વધારાનું બજેટ પણ ઉમેરી લેજો. કારણ કે, આકાશમાં ઉડવું હવે પહેલા કરતા ઘણું મોંઘું થવા જઈ રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા તણાવ અને ઈંધણની અછતને કારણે એરલાઈન્સ કંપનીઓ પર દબાણ વધ્યું છે, જેનો સીધો બોજ હવે સામાન્ય મુસાફરોના ખિસ્સા પર પડવાનો છે.
શા માટે વધી રહી છે હવાઈ મુસાફરીની કિંમત?
હાલમાં દુનિયાભરમાં ભૂ-રાજકીય (Geopolitical) તણાવ વધી રહ્યો છે. આની અસર માત્ર સરહદો કે રાજકારણ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઈલ અને તેનાથી બનતા જેટ ફ્યુલ (વિમાનનું ઈંધણ) પર પડી છે. જેટ ફ્યુલની મર્યાદિત સપ્લાય અને તેલ રિફાઈનરીઓ પર વધી રહેલા દબાણને કારણે એરલાઈન્સ કંપનીઓ માટે તેમનો સંચાલન ખર્ચ (Operational Cost) ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો પરિસ્થિતિમાં ઝડપથી સુધારો નહીં આવે, તો આગામી સમયમાં વિમાનની ટિકિટોમાં ૨૦ થી ૨૫ ટકા સુધીનો તોતિંગ વધારો જોવા મળી શકે છે.
જેટ ફ્યુલની અછતનું મુખ્ય કારણ શું છે?
મેકિન્સે (McKinsey) ના એક રિપોર્ટ અનુસાર, ઉનાળુ વેકેશનની સીઝન શરૂ થાય તે પહેલા જ મુસાફરોની સંખ્યામાં ઉછાળો આવ્યો છે, જેને કારણે જેટ ફ્યુલની માંગ આસમાને પહોંચી છે. સામે પક્ષે, જેટ ફ્યુલનો વૈશ્વિક સ્ટોક ઘટી રહ્યો છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો અને ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાને કારણે બજારમાં સપ્લાયની ગંભીર સમસ્યા સર્જાઈ છે.
આ પરિસ્થિતિને સમજવા માટે નિષ્ણાતો “ક્રેક સ્પ્રેડ” (Crack Spread) નામનો શબ્દ વાપરે છે. આ આંકડો ક્રૂડ ઓઈલ અને તેમાંથી બનતા ઈંધણના ભાવ વચ્ચેનો તફાવત દર્શાવે છે. સામાન્ય રીતે આ સ્પ્રેડ ૨૦ ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ રહેતો હોય છે, પરંતુ ૨૦૨૬માં તે ૫૦ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. આટલો મોટો તફાવત દર્શાવે છે કે જેટ ફ્યુલ ઉત્પાદન કરવું કેટલું મોંઘું થઈ રહ્યું છે.
એશિયા અને ખાડીના દેશો પર સપ્લાયનું દબાણ
દુનિયાનું લગભગ ૪૦ ટકા જેટ ફ્યુલ ખાડીના દેશો અને એશિયાના મુખ્ય નિકાસકારો પૂરો પાડે છે. જોકે, હાલની ભૌગોલિક રાજકીય ઘટનાઓને કારણે આ દેશોમાંથી ઈંધણનું ઉત્પાદન અને પરિવહન પ્રભાવિત થયું છે. ભારત, ચીન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોએ પોતાની સ્થાનિક જરૂરિયાતોને પ્રાથમિકતા આપતા જેટ ફ્યુલની નિકાસ પર અંકુશ મૂક્યા છે. આ નિર્ણયોને લીધે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઈંધણની ઉપલબ્ધતામાં મોટો ઘટાડો આવ્યો છે. મોટાભાગની રિફાઈનરીઓ પહેલાથી જ તેમની ક્ષમતા કરતા વધારે કામ કરી રહી છે, તેથી ઉત્પાદન વધારવાની કોઈ જગ્યા બચી નથી.
હોરમુઝ સ્ટ્રેટ પર ટકેલી છે દુનિયાની નજર
આખા વિશ્વનું તેલ પરિવહન જે મર્યાદિત માર્ગો પર આધારિત છે, તેમાં ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમુઝ’ અત્યંત મહત્વનું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો હોરમુઝ સ્ટ્રેટમાં ટેન્કરની અવરજવર સામાન્ય થઈ જાય, તો જેટ ફ્યુલના ભાવમાં થોડી રાહત મળી શકે છે. પરંતુ હાલમાં ઘણા દેશો અનિશ્ચિતતાને કારણે પોતાના સ્ટ્રેટેજિક ઓઈલ રિઝર્વ (વ્યૂહાત્મક સંગ્રહ) ભરવામાં લાગ્યા છે. જ્યાં સુધી વૈશ્વિક ઈન્વેન્ટરી સંતુલિત નહીં થાય, ત્યાં સુધી આ ભાવ ઊંચા રહેવાની જ શક્યતા છે.
તમારી ટિકિટ પર શું અસર પડશે?
એરલાઈન્સ કંપનીઓ માટે તેમના કુલ ખર્ચમાં લગભગ ૩૦ ટકા હિસ્સો તો માત્ર ઈંધણનો જ હોય છે. જો ઈંધણના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય, તો એરલાઈન્સ પાસે ટિકિટના ભાવ વધારવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ બચતો નથી.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ રૂટ પર ટિકિટની કિંમત હાલમાં ૧૦,૦૦૦ રૂપિયા હોય, તો તે વધીને ૧૨,૦૦૦ થી ૧૨,૫૦૦ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. આ વધારો ડોમેસ્ટિક (ઘરેલું) અને ઇન્ટરનેશનલ (આંતરરાષ્ટ્રીય) બંને ફ્લાઈટ્સ પર જોવા મળશે. મુસાફરોએ હવે તેમના પ્રવાસના બજેટમાં આ વધારા માટે તૈયાર રહેવું પડશે.
