“કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે સારા સમાચાર”: ૮માં પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર બદલાશે, જાણો નવા પગારનું માળખું

૮માં પગાર પંચ હેઠળ મૂળભૂત પગારમાં કેટલો વધારો થશે? ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પાછળનું ગણિત સમજો.

કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો અત્યારે ૮માં પગાર પંચની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ મળી રહેલા અહેવાલો મુજબ, સરકાર નવા પગાર પંચના માળખા પર ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહી છે. આ પ્રક્રિયામાં સૌથી મહત્વનો શબ્દ ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) છે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એવો ગુણક છે જે કર્મચારીનો નવો મૂળ પગાર (Basic Pay) નક્કી કરે છે.

૧. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શા માટે મહત્વનું છે?

ફિટમેન્ટ ફેક્ટર માત્ર પગાર વધારો નથી, પરંતુ તે મોંઘવારી, કર્મચારીઓની જરૂરિયાતો અને સરકારની આર્થિક ક્ષમતા વચ્ચેનું સંતુલન છે. જ્યારે નવું પગાર પંચ આવે છે, ત્યારે જૂના પગાર માળખાને નવા માળખામાં ફેરવવા માટે આ ગુણકનો ઉપયોગ થાય છે. ૭માં પગાર પંચમાં ૨.૫૭ નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વપરાયું હતું, જેનાથી લઘુત્તમ પગાર ₹૧૮,૦૦૦ થયો હતો.

૨. ૮માં પગાર પંચમાં પગાર ગણતરીનું સૂત્ર

નવા પગાર પંચ હેઠળ તમારા પગારની ગણતરી નીચે મુજબના સરળ સૂત્ર દ્વારા થશે:

સુધારેલ મૂળભૂત પગાર = હાલનો મૂળભૂત પગાર x નવું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર

ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારો અત્યારનો બેઝિક પગાર ₹૧૮,૦૦૦ છે અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૩ નક્કી થાય, તો તમારો નવો બેઝિક પગાર ₹૫૪,૦૦૦ થઈ શકે છે.

૩. ત્રણ સંભવિત દૃશ્યો (Projections)

૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ બજારમાં પ્રવર્તતી ચર્ચાઓ મુજબ, ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના આધારે પગારનું માળખું કંઈક આવું હોઈ શકે છે:

નોંધ: આ આંકડા સંભવિત અંદાજો પર આધારિત છે.

૪. કર્મચારીઓના ૧૮ સ્તર (Pay Levels)

સરકારી કર્મચારીઓને ૧૮ અલગ-અલગ પે-લેવલમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે:

• સ્તર ૧ થી ૪: ગ્રુપ ડી અને એન્ટ્રી લેવલ કર્મચારીઓ.

• સ્તર ૫ થી ૮: ગ્રુપ સી કર્મચારીઓ.

• સ્તર ૯ થી ૧૨: ગ્રુપ બી કર્મચારીઓ.

• સ્તર ૧૩ થી ૧૮: ગ્રુપ એ (ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને કેબિનેટ સચિવો).

૫. પગારના ઘટકોનું વિશ્લેષણ

સરકારી કર્મચારીના કુલ પગારમાં માત્ર મૂળ પગાર જ નથી હોતો. તેમાં નીચે મુજબના હિસ્સા હોય છે:

• મૂળ પગાર (Basic Pay): ૫૧.૫%

• મોંઘવારી ભથ્થું (DA): ૩૦.૯% (નવા પંચના અમલીકરણ સમયે આ શૂન્ય પર રીસેટ થાય છે)

• ઘર ભાડું ભથ્થું (HRA): ૧૫.૪%

• પરિવહન ભથ્થું (TA): ૨.૨%

૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે એ સલાહ છે કે તેઓ સત્તાવાર જાહેરનામાની રાહ જુએ. જો સરકાર ૩.૦૦ થી ૩.૬૮ ની વચ્ચે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર નક્કી કરે છે, તો તે કર્મચારીઓના જીવનધોરણમાં મોટો સુધારો લાવશે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જેટલું ઊંચું હશે, કર્મચારીઓના નિવૃત્તિ બાદના પેન્શનમાં પણ તેટલો જ મોટો ફાયદો થશે.