પેન્શનના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર! કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કરી નવી SOP, કોને મળશે લાભ?

પેન્શનધારકો માટે બે મોટા અપડેટ: નવી SOP અને NPS Central પ્લેટફોર્મ

કેન્દ્ર સરકારે પોતાના કર્મચારીઓ માટે પેન્શન સંબંધિત નિયમોમાં એક અતિ મહત્વપૂર્ણ સુધારો કર્યો છે. સરકારી કર્મચારીના અકાળ અવસાન અથવા શારીરિક દિવ્યાંગતાના કિસ્સામાં નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) માંથી જૂની પેન્શન યોજના (OPS) માં શિફ્ટ થવાની પ્રક્રિયાને હવે પહેલા કરતાં ઘણી વધુ સરળ અને ઝડપી બનાવી દેવામાં આવી છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા આ અંગે એક નવી સ્ટેન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) જાહેર કરવામાં આવી છે, જે ભૂતકાળના જટિલ નિયમોનું સ્થાન લેશે.

સરકારના આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને એવા પીડિત પરિવારોને મોટી રાહત મળશે, જેઓ પોતાના કમાનાર સભ્યને ગુમાવ્યા બાદ અથવા ગંભીર દિવ્યાંગતાનો ભોગ બન્યા પછી પેન્શન ટ્રાન્સફર કરાવવા માટે સરકારી કચેરીઓના ચક્કર કાપવા મજબૂર બનતા હતા.

નાણા મંત્રાલયની નવી SOP અને મુખ્ય જોગવાઈઓ

નાણા મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા સત્તાવાર નિવેદનમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે, “NPS માંથી OPS માં પેન્શન કેસ ટ્રાન્સફર કરતી વખતે કર્મચારીઓ અને તેમના પરિવારોને અનેક ટેકનિકલ અને વહીવટી પડકારોનો સામનો કરવો પડતો હતો. આ પ્રક્રિયાને પારદર્શક અને સુગમ બનાવવાના હેતુથી સંશોધિત SOP ને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.”

મંત્રાલયે તમામ સંબંધિત વિભાગો અને અધિકારીઓને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ નવી SOP નો તાત્કાલિક અમલ કરે અને આ અંગેની તમામ માહિતી છેવાડાના કર્મચારીઓ સુધી પહોંચાડે.

નવી પ્રક્રિયા હેઠળ, જ્યારે કોઈ પાત્ર કર્મચારીનો કેસ NPS થી OPS માં સફળતાપૂર્વક માઈગ્રેટ થઈ જશે, ત્યારે તેમને એક નવું રેગ્યુલર પેન્શન પેમેન્ટ ઓર્ડર (PPO) જારી કરવામાં આવશે. આ નવું PPO તૈયાર કરવાની સંપૂર્ણ જવાબદારી સંબંધિત સરકારી કાર્યાલય અને પેન્શન અધિકારીઓની રહેશે. નવું PPO મળ્યા બાદ પેન્શનરે પોતાનું જૂનું પ્રોવિઝનલ પેન્શન પેમેન્ટ ઓર્ડર (PPPO) સંબંધિત બેંક શાખામાં જમા કરાવવાનું રહેશે, જ્યાંથી બેંક આગળની જરૂરી કાગળની કાર્યવાહી પૂર્ણ કરશે.

આ ઉપરાંત, પેન્શનધારકો માટે દર વર્ષે નવેમ્બર માસમાં બેંકમાં ડિજિટલ અથવા ભૌતિક ‘લાઈફ સર્ટિફિકેટ’ (જીવન પ્રમાણપત્ર) જમા કરાવવાનો નિયમ યથાવત રાખવામાં આવ્યો છે.

આ નિર્ણય પાછળ સરકારનો તર્ક અને હેતુ

કેન્દ્ર સરકારનું માનવું છે કે અગાઉની વ્યવસ્થામાં NPS થી OPS માં ક્લેમ ટ્રાન્સફર કરતી વખતે ડોક્યુમેન્ટેશન અને વેરિફિકેશનમાં ઘણો સમય વેડફાઈ જતો હતો. કટોકટીના સમયે કર્મચારીના પરિવારને આર્થિક મુશ્કેલીઓ ન વેઠવી પડે તે માટે નિયમોને સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે. નવી સિસ્ટમથી કાગળકામનો સમય ઘટશે અને પીડિત પરિવારને વહેલી તકે નિયમિત પેન્શન મળવાનું શરૂ થઈ શકશે.

‘NPS સેન્ટ્રલ’ પોર્ટલની શરૂઆત: એક જ પ્લેટફોર્મ પર તમામ સેવાઓ

પેન્શન ક્ષેત્રે સુધારાના ભાગરૂપે સરકારે NPS સબ્સ્ક્રાઇબર્સ માટે ‘NPS સેન્ટ્રલ’ (NPS Central) નામનું એક નવું ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પણ લોન્ચ કર્યું છે. આ એકીકૃત (Integrated) પ્લેટફોર્મ દ્વારા રોકાણકારોને એક જ જગ્યાએથી રજિસ્ટ્રેશન કરાવવાની, નવું રોકાણ કરવાની તેમજ પોતાના પેન્શન ખાતાનું સંચાલન કરવાની આધુનિક સગવડ મળશે.

આ પ્લેટફોર્મની ખાસિયતો:

• સંયુક્ત સંચાલન: આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ NPS હેઠળ આવતી ત્રણેય કેન્દ્રીય રેકોર્ડકીપિંગ એજન્સીઓ (CRAs) દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવ્યું છે અને તેમના દ્વારા જ તેનું સંચાલન કરવામાં આવે છે.

• ડિજિટલ ઇન્ટરફેસ: ત્રણેય CRA ને એક જ મંચ પર લાવવાથી પેન્શનરો અને કર્મચારીઓ માટે સેવાઓ ખૂબ જ ઝડપી અને પારદર્શક બનશે.

• સરળ પહોંચ: હવે સબ્સ્ક્રાઇબર્સ પોતાના ખાતાનું સ્ટેટસ, નોમિની અપડેટ કે ફંડ ટ્રાન્સફર જેવા કામો કોઈ પણ મુશ્કેલી વગર ઘેરબેઠા કરી શકશે.

સરકારના આ બંને પગલાં — NPS થી OPS માં ટ્રાન્સફરની સરળ SOP અને ‘NPS સેન્ટ્રલ’ નું આગમન — સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનધારકો માટે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થશે.