Paytm, D-Mart અને Lenskartમાં મોટો ઉથલપાથલ! 14 મહિનાનો રેકોર્ડ તૂટતા માર્કેટમાં સનાટો!
ભારતીય શેરબજારમાં અવારનવાર મોટા સોદા થતા રહે છે, પરંતુ ઓગસ્ટ મહિનો સેકન્ડરી માર્કેટ માટે એક નવો રેકોર્ડ લઈને આવ્યો છે. ઓગસ્ટમાં બજારમાં મોટા સોદાઓની એવી પૂર આવી કે છેલ્લા ૧૪ મહિનાનો રેકોર્ડ તૂટી ગયો. મિડ-કેપ અને સ્મોલ-કેપ શેરોમાં જોવા મળેલી જબરદસ્ત તેજી બાદ, ઊંચા વેલ્યુએશનનો લાભ ઉઠાવીને પ્રમોટરો અને પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી (PE) રોકાણકારોએ પોતાની હિસ્સેદારી મોટા પાયે વેચી છે.
ઓગસ્ટ મહિનામાં જ અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા ₹80,000 કરોડના બ્લોક અને બલ્ક ટ્રેડ નોંધાયા છે. જૂન 2025 પછી કોઈ એક મહિનામાં થયેલા આ સૌથી મોટા સોદા છે. સરખામણી કરીએ તો, જુલાઈ મહિનામાં આ પ્રકારના સોદા આશરે ₹48,500 કરોડના હતા, જે દર્શાવે છે કે ઓગસ્ટમાં વેચવાલી અને ખરીદીની ઝડપ કેટલી વધી ગઈ છે.
સ્થાનિક અને વિદેશી સંસ્થાઓએ ઝીલી શેરોની સપ્લાય
જ્યારે પ્રમોટરો કે પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી રોકાણકારો મોટા પ્રમાણમાં શેર વેચે છે, ત્યારે બજારમાં શેરોની સપ્લાય અચાનક વધી જાય છે. પરંતુ આ વખતે માર્કેટમાં રોકડ સક્ષમતા (Liquidity) એટલી મજબૂત હતી કે આ વધારાની સપ્લાયને રોકાણકારોએ હાથોહાથ ઉપાડી લીધી.
સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ, વીમા કંપનીઓ (Insurance Companies), પેન્શન ફંડ્સ અને અનેક વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) એ બજારમાં ઉપલબ્ધ આ શેરોમાં મોટું રોકાણ કરીને સપ્લાયને ખૂબ જ સરળતાથી પચાવી લીધી છે. આનાથી એ પણ સાબિત થાય છે કે ભારતીય બજારમાં રોકાણકારોનો ભરોસો હજુ પણ અકબંધ છે.
ઓગસ્ટના મુખ્ય અને સૌથી મોટા સોદાઓ
ઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન અનેક મોટી અને જાણીતી કંપનીઓમાં કરોડો રૂપિયાના હિસ્સાનું ખરીદ-વેચાણ થયું હતું:
-
એસ્ટર ડીએમ ક્વોલિટી કેર: સેન્ટેલા મોરેશિયસ હોલ્ડિંગ્સે કંપનીમાં પોતાનો ૬.૬૭ ટકા હિસ્સો ₹4,451 કરોડમાં વેચ્યો હતો, જે આ મહિનાનો સૌથી મોટો સોદો રહ્યો.
-
Paytm (One 97 Communications): પેટીએમના ફાઉન્ડર અને સીઈઓ વિજય શેખર શર્માના નિયંત્રણ હેઠળની ‘રેસિલિયન્ટ એસેટ મેનેજમેન્ટ’ દ્વારા ૩ ટકા હિસ્સો ₹2,949 કરોડમાં વેચવામાં આવ્યો. આ ઉપરાંત, SAIF III મોરેશિયસ, SAIF પાર્ટનર્સ ઇન્ડિયા અને એલિવેશન કેપિટલે પણ પેટીએમના ₹2,038 કરોડના શેર વેચ્યા હતા.
-
લેન્સકાર્ટ સોલ્યુશન્સ: સોફ્ટબેંક વિઝન ફંડ II લાઇટબલ્બ (કેમેન) એ લેન્સકાર્ટમાં પોતાનો ૨.૬ ટકા હિસ્સો ₹2,888 કરોડમાં વેચ્યો.
-
એવેન્યુ સુપરમાર્ટ્સ (D-Mart): અમેરિકન ફંડ્સ ઇન્સ્યોરન્સ સિરીઝ ગ્લોબલ ગ્રોથ એન્ડ ઇનકમે ડી-માર્ટમાં ૧.૦૪ ટકા હિસ્સો ₹2,537 કરોડમાં વેચ્યો હતો.
પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી અને ફંડ્સ દ્વારા મોટો નફો રળાયો
આ સિવાય પણ અન્ય કેટલીક નવીનતમ અને મોટી કંપનીઓમાં ફંડ્સે પોતાના શેર વેચીને મોટો નફો બુક કર્યો છે:
-
રુબિકોન રિસર્ચ: જનરલ અટલાન્ટિક સિંગાપોરે ₹2,300 કરોડના શેર વેચ્યા.
-
બિલિયનબ્રેન્સ ગેરેજ વેન્ચર્સ: રિબિટ કેપિટલ અને રિબિટ કેમેને કુલ ₹2,217 કરોડના સોદા કર્યા.
-
મીશો (Meesho): એલિવેશન કેપિટલ અને પીક XV પાર્ટનર્સે મીશોમાં ₹1,949 કરોડનો હિસ્સો વેચ્યો.
-
ફિઝિક્સવાલા (PhysicsWallah): લાઇટ્સપીડ ઓપોર્ચ્યુનિટી ફંડે ફિઝિક્સવાલામાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર નીકળતા પોતાનો આખો ૧.૬૧ ટકા હિસ્સો આશરે ₹550 કરોડમાં વેચી દીધો.
-
અન્ય સોદા: આ ઉપરાંત વેલ્સપન કોર્પમાં ₹1,433 કરોડ અને વિયાશ સાયન્ટિફિકમાં ₹1,259 કરોડના હિસ્સાનું વેચાણ જોવા મળ્યું હતું.
ઓગસ્ટના બીજા પખવાડિયામાં ઝડપ અને વાર્ષિક આંકડા
ઓગસ્ટ મહિનાના બીજા અઠવાડિયા પછી બ્લોક ડીલ્સની પ્રવૃત્તિમાં અચાનક વધુ તેજી જોવા મળી હતી. જો આપણે છેલ્લા કેટલાક મહિના સરખાવીએ, તો મે થી ઓગસ્ટ વચ્ચે કુલ ₹2.51 લાખ કરોડના બલ્ક અને બ્લોક સોદા થયા છે. આ આંકડો જાન્યુઆરી થી એપ્રિલ વચ્ચે થયેલા ₹1.25 લાખ કરોડના સોદા કરતાં બમણાથી પણ વધુ છે.
વર્ષ 2026ના અત્યાર સુધીના આંકડા જોઈએ તો, આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં ₹3.77 લાખ કરોડના મૂલ્યની કુલ 9,754 ડીલ થઈ ચૂકી છે. જ્યારે આખી સાલ 2025 દરમિયાન ₹5.85 લાખ કરોડની 14,926 ડીલ્સ થઈ હતી.
બ્લોક ડીલ્સ પાછળનું મુખ્ય કારણ શું છે?
બજાર વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે શેરબજારમાં કંપનીઓના વેલ્યુએશન ખૂબ ઊંચા સ્તરે પહોંચી જાય છે અને માર્કેટમાં રોકડની આવક (Liquidity) મજબૂત હોય છે, ત્યારે બ્લોક અને બલ્ક ડીલ્સમાં મોટો ઉછાળો આવે છે.
આવા વાતાવરણનો લાભ લઈને કંપનીના મૂળ પ્રમોટર્સ, પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી રોકાણકારો અને મોટા શેરધારકો પોતાના શેર વેચે છે. બ્લોક ડીલનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તેનાથી સ્ટોકની સામાન્ય બજાર કિંમતમાં ક્ષણભર માટે મોટી વધઘટ કે અસ્થિરતા લાવ્યા વગર, મોટા જથ્થામાં શેરોનું વેચાણ કરીને સુરક્ષિત રીતે બહાર નીકળી શકાય છે.
