આ ૫ નકારાત્મક આદતો ધરાવતા લોકો હંમેશાં સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલા રહે છે! મહાત્મા વિદુર પાસેથી શીખો સુખી જીવનનું રહસ્ય
મહાભારત કાળ દરમિયાન રચાયેલી ‘વિદુર નીતિ’ વાસ્તવમાં માનવ જીવનને શ્રેષ્ઠ, સરળ અને તણાવમુક્ત બનાવવાનો એક અદભુત મનોવૈજ્ઞાનિક ગ્રંથ છે. કુરુક્ષેત્રના મહાયુદ્ધ પહેલાં જ્યારે મહારાજા ધૃતરાષ્ટ્ર કૌરવોના ભવિષ્ય અને યુદ્ધના પરિણામોની ચિંતામાં ડૂબેલા હતા અને તેમને રાત્રે ઊંઘ નહોતી આવતી, ત્યારે તેમણે પરમ જ્ઞાની મહાત્મા વિદુરને બોલાવ્યા હતા. ધૃતરાષ્ટ્ર અને વિદુર વચ્ચેના એ ગંભીર સંવાદોમાંથી જે જ્ઞાન અમૃત નીકળ્યું, તેને આપણે ‘વિદુર નીતિ’ તરીકે ઓળખીએ છીએ. મહાત્મા વિદુરે એવા લોકોના લક્ષણો જણાવ્યા છે જેઓ પોતાના જ વિચારો અને કર્મોના કારણે હંમેશાં મુશ્કેલીઓ અને માનસિક ચિંતાઓથી ઘેરાયેલા રહે છે.
આજના આધુનિક અને દોડધામભર્યા જીવનમાં માણસ ભૌતિક સુખ-સાધનો પાછળ આંધળી દોડ મૂકી રહ્યો છે, પરંતુ આ દોડમાં તે અંદરની શાંતિ અને નૈતિક મૂલ્યો ગુમાવી બેઠો છે. જ્યારે પણ જીવનમાં કોઈ મોટી દુવિધા કે માનસિક અશાંતિ આવે, ત્યારે આપણા પ્રાચીન ગ્રંથો અને નીતિઓ આપણને સાચો માર્ગ બતાવે છે. મહાભારતકાળના સૌથી બુદ્ધિશાળી અને ન્યાયપ્રિય પાત્ર ગણાતા મહાત્મા વિદુરે ધૃતરાષ્ટ્ર સાથેના સંવાદમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માણસની બહારની પરિસ્થિતિઓ એટલી જવાબદાર નથી હોતી, જેટલી તેની પોતાની આદતો અને વલણ તેને દુઃખી કરે છે. વિદુર નીતિ અનુસાર, જે લોકોના જીવનમાં અમુક ચોક્કસ દુર્ગુણો હોય છે, તેઓ ગમે તેટલા સમૃદ્ધ હોય તો પણ હંમેશાં કોઈ ને કોઈ સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલા જ રહે છે.
૧. મનમાં દ્વેષ, ઈર્ષ્યા અને કપટ રાખનારા લોકો
મહાત્મા વિદુરના મતે, જે લોકોના મનમાં સતત બીજા પ્રત્યે દ્વેષભાવ, ઈર્ષ્યા કે છળ-કપટ ચાલતું હોય છે, તેઓ ક્યારેય શાંતિથી જીવી શકતા નથી. કપટ કરનારી વ્યક્તિ ગમે તેટલી હોશિયાર હોવાનો દાવો કરે, પરંતુ તેનું મન અંદરથી હંમેશાં ભય અને મૂંઝવણમાં રહે છે. તેને સતત એવો ડર સતાવે છે કે ક્યાંક તેની પોલ ખુલ્લી ન પડી જાય. આ નકારાત્મકતા તેમની વિચારસરણીને નષ્ટ કરે છે અને તેઓ પોતે વહોરેલી પરિસ્થિતિઓમાં જ ગૂંચવાઈને રહી જાય છે.
૨. પાપના ભાગીદાર અને તેના પરિણામો
સમાજમાં ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે અન્યાય કે ખોટા કાર્યો કરીને કમાયેલી સંપત્તિ અથવા સુખનો લાભ પરિવાર કે આસપાસના ઘણા લોકો લેતા હોય છે. પરંતુ વિદુર જી કહે છે કે ભલે વ્યક્તિ એકલી પાપ કરે અને તેનો આનંદ આખું જૂથ માણે, પરંતુ જ્યારે ન્યાયનો સમય આવે છે ત્યારે તેના ભયંકર પરિણામો કે સજા એ પાપી વ્યક્તિએ એકલાએ જ ભોગવવી પડે છે. ખોટા રસ્તે ચાલીને મેળવેલું સુખ ક્ષણિક હોય છે, જેનો અંત ખૂબ જ દર્દનાક હોય છે.
૩. વારંવાર વિશ્વાસ તોડવાની આદત
માનવ સંબંધોનો સૌથી મોટો પાયો ‘વિશ્વાસ’ છે. વિદુર નીતિ અનુસાર, વિશ્વાસ વગરનું જીવન અત્યંત દુષ્કર અને અશક્ય બની જાય છે. જે વ્યક્તિ પોતાના સ્વાર્થ માટે વારંવાર અન્ય લોકોનો ભરોસો તોડે છે, તે લાંબા ગાળે સમાજમાં એકલી પડી જાય છે. જ્યારે આવી વ્યક્તિ પર વાસ્તવિક મુશ્કેલી આવે છે, ત્યારે કોઈ તેની મદદ કરવા આગળ આવતું નથી. ભરોસો ગુમાવી ચૂકેલો માણસ જીવનના દરેક વળાંકે એકલતા અને સમસ્યાઓનો સામનો કરે છે.
૪. આદર અને સંસ્કારોનો અભાવ
પરસ્પર આદર આપવો એ કોઈ પણ સભ્ય સમાજ કે સંસ્કૃતિની પ્રાથમિક ઓળખ છે. મહાત્મા વિદુરે ખેદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે જ્યારે સમાજમાં લોકો એકબીજા પ્રત્યેનો આદર ગુમાવી દે છે, ત્યારે સંબંધો તૂટવા લાગે છે. આજકાલ લોકોમાં અહંકાર એટલો વધી ગયો છે કે તેઓ પ્રેમથી વાત કરવાનું પણ ભૂલી ગયા છે. આ અહંકારી વલણ ઘરમાં અને કાર્યસ્થળ પર વાદ-વિવાદ અને માનસિક ક્લેશનું મુખ્ય કારણ બને છે.
૫. અધર્મના રસ્તે મેળવેલું ધન
સૌથી મહત્વની વાત વિદુરજીએ ધન કમાવવા બાબતે કહી છે. જે ધન ખૂબ જ કઠોરતાથી, અનૈતિક રીતે કે કોઈનું દિલ દુભાવીને કમાવવું પડતું હોય, જે મેળવવા માટે પોતાના મનની સ્થિરતા અને શાંતિ વેચવી પડતી હોય અથવા જે કમાવા માટે ધર્મ અને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવું અનિવાર્ય બને, તેવું ધન વાસ્તવમાં ધન નથી પણ એક ભ્રમ છે. આવું ભ્રમિત કરનારું ધન લાંબો સમય ટકતું નથી અને એક ના એક દિવસ માણસને પાયમાલ કરીને જ છોડે છે. તેથી, સંતોષ અને ઈમાનદારીથી મેળવેલું ઓછું ધન પણ સુખ શાંતિ આપે છે.
