જ્યારે સ્કૂલે રહેમાનની માતાને કહ્યું, ‘પુત્રને ભીખ મંગાવવા લઈ જાઓ’ – ઓસ્કર વિજેતાના જીવનની હૃદયદ્રાવક સત્ય ઘટના
ઓસ્કર વિજેતા સંગીતકાર એ.આર. રહેમાન આજે કોઈ ઓળખના મોહતાજ નથી. પોતાના રૂહાની અવાજ અને સંગીતથી દુનિયાને મંત્રમુગ્ધ કરનાર રહેમાન આજકાલ પોતાના કેટલાક નિવેદનોને કારણે ચર્ચામાં છે. તેમણે તાજેતરમાં એક ઇન્ટરવ્યુમાં બોલિવૂડમાં કામ ન મળવા અને સત્તા ક્રિએટિવ લોકોના હાથમાં ન હોવાની વાત કરી હતી, જેના પછી તેઓ ટ્રોલર્સના નિશાના પર આવ્યા હતા.
પરંતુ વિવાદોથી પર, રહેમાનનું જીવન સંઘર્ષ અને આધ્યાત્મિકતાનું એક એવું ઉદાહરણ છે જે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે. બહુ ઓછા લોકોને ખબર હશે કે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ એ.આર. રહેમાનનો જન્મ એક હિન્દુ પરિવારમાં થયો હતો. આખરે શું કારણ હતું કે તેમણે 23 વર્ષની ઉંમરે પોતાનો ધર્મ બદલી નાખ્યો? તેની પાછળ ગરીબી, પિતાનો વિયોગ અને આધ્યાત્મિક ખોજની એક માર્મિક કહાની છે.
1. દિલીપ કુમાર રાજગોપાલાથી એ.આર. રહેમાન સુધીની સફર
એ.આર. રહેમાનનો જન્મ તમિલનાડુના મદ્રાસ (હવે ચેન્નાઈ) માં એક હિન્દુ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના બાળપણનું નામ દિલીપ કુમાર રાજગોપાલા હતું. સંગીત તેમને વારસામાં મળ્યું હતું કારણ કે તેમના પિતા આર.કે. શેખર પોતે ફિલ્મ સ્કોર કમ્પોઝર હતા. માત્ર ચાર વર્ષની ઉંમરે રહેમાને પિયાનો શીખવાનું શરૂ કરી દીધું હતું, પરંતુ ખુશીઓની આ સફર લાંબી ન ચાલી.
2. પિતાનું નિધન અને ગરીબીનો તે કાળો દોર
રહેમાન જ્યારે માત્ર 9 વર્ષના હતા, ત્યારે તેમના પિતાનું નિધન થયું. પિતાના ગયા પછી પરિવાર પર દુખોનો પહાડ તૂટી પડ્યો. આર્થિક સ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ કે ઘર ચલાવવા માટે પિતાના મ્યુઝિક ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ ભાડે આપવા પડતા હતા.
રહેમાન પર નાની ઉંમરે જ આખા પરિવારની જવાબદારી આવી ગઈ. તેઓ ભણવાની સાથે સાથે કામ પણ કરતા હતા. કામના દબાણને કારણે તેઓ અવારનવાર શાળાએ જઈ શકતા ન હતા, જેના કારણે તેઓ પરીક્ષાઓમાં નાપાસ થવા લાગ્યા. એક સમય એવો આવ્યો જ્યારે શાળા સંચાલકોએ તેમની માતાને બોલાવીને અપમાનિત કર્યા અને ત્યાં સુધી કહી દીધું કે તેઓ પોતાના પુત્રને રસ્તા પર ભીખ માંગવા લઈ જાય. આ ઘટનાએ રહેમાનને અંદરથી હચમચાવી દીધા હતા.
3. સૂફી સંત સાથે મુલાકાત અને ઇસ્લામ તરફ ઝુકાવ
રહેમાને એક જૂના ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે જ્યારે તેઓ ગરીબી અને નિરાશાના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના જીવનમાં એક આધ્યાત્મિક વળાંક આવ્યો. તેમના પિતા જ્યારે કેન્સર સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની મુલાકાત એક સૂફી સ્પિરિચ્યુઅલ હીલર કાદરી સાહેબ સાથે થઈ હતી.
રહેમાને જણાવ્યું, “પિતાના નિધનના લગભગ સાત-આઠ વર્ષ પછી અમે તે સૂફી ચિકિત્સકને ફરીથી મળ્યા. તેમના શિક્ષણ અને મૂલ્યોએ અમને શાંતિ અને જીવવાની નવી આશા આપી.” 23 વર્ષની ઉંમરે, રહેમાને તેમની માતા અને બહેનો સાથે ઇસ્લામ ધર્મ અપનાવવાનો નિર્ણય કર્યો. રહેમાન માટે આ ધર્મ પરિવર્તન સંપૂર્ણપણે વ્યક્તિગત અને આધ્યાત્મિક હતું.
4. એક હિન્દુ જ્યોતિષીએ આપ્યું હતું ‘મુસ્લિમ નામ’
રહેમાનના નામ બદલવાની કહાની પણ ખૂબ જ રસપ્રદ છે. તેમને પોતાનું અસલી નામ ‘દિલીપ કુમાર’ ક્યારેય ગમતું નહોતું. તેમને લાગતું હતું કે તે તેમની છબી સાથે મેળ ખાતું નથી.
નસરીન મુન્ની કબીરના પુસ્તક ‘એ.આર. રહેમાન: ધ સ્પિરિટ ઓફ મ્યુઝિક’ માં રહેમાને ખુલાસો કર્યો છે કે તેમને પોતાનું નવું નામ એક હિન્દુ જ્યોતિષી પાસેથી મળ્યું હતું. જ્યારે તેમની બહેનના લગ્ન માટે તેમની માતા એક જ્યોતિષી પાસે ગયા, ત્યારે તેમણે દિલીપ કુમાર માટે નવું નામ સૂચવ્યું. જ્યોતિષીએ ‘અબ્દુલ રહેમાન’ અને ‘અબ્દુલ રહીમ’ નામ સૂચવ્યા હતા. રહેમાનને ‘રહેમાન’ નામ તરત જ ગમી ગયું. પાછળથી તેમની માતાએ તેમાં ‘અલ્લાહ રખા’ (એ.આર.) ઉમેર્યું.
5. સફળતા અને વિશ્વ સ્તરે ઓળખ
ધર્મ પરિવર્તન અને નામ બદલ્યા પછી રહેમાનના જીવનમાં સકારાત્મક ફેરફારો આવ્યા. 1992માં ફિલ્મ ‘રોજા’ થી તેમણે પોતાની કારકિર્દીની નવી શરૂઆત કરી અને પછી ક્યારેય પાછું વળીને જોયું નથી. 2009માં ‘સ્લમડોગ મિલિયોનેર’ માટે બે એકેડેમી એવોર્ડ્સ (ઓસ્કર) જીતીને તેમણે ઈતિહાસ રચી દીધો. તેઓ આજે પણ પોતાની સફળતાનો શ્રેય તેમની માતાની દુઆઓ અને ઈશ્વર પ્રત્યેની પોતાની આસ્થાને આપે છે.
નિષ્કર્ષ
એ.આર. રહેમાનની કહાની માત્ર ધર્મ બદલવાની નથી, પરંતુ એક તૂટેલા માણસના ફરીથી બેઠા થવાની અને શાંતિ શોધવાની કહાની છે. એક હિન્દુ જ્યોતિષી દ્વારા આપવામાં આવેલા નામને અપનાવીને આજે તેઓ સમગ્ર વિશ્વમાં શાંતિ અને સંગીતનો સંદેશ ફેલાવી રહ્યા છે. તેમના જીવનની આ સફર આપણને શીખવે છે કે મુશ્કેલ સમયમાં આસ્થા અને મહેનત જ માણસને અંધકારમાંથી બહાર લાવે છે.
