યુટ્યુબ પર 61 મિલિયન અને નેટફ્લિક્સ પર 1 મિલિયન પણ નહીં: સમય રૈનાના ‘લેટન્ટ’ શોના વ્યૂઝ વચ્ચે આટલો મોટો તફાવત કેમ?

સમય રૈનાના ‘Latent’ નો ક્રેઝ: યુટ્યુબ પર વ્યુઝનો પહાડ ખડકાયો, નેટફ્લિક્સનો આંકડો જોઈને ફેન્સ પણ ચોંક્યા

ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશન અને સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડીની દુનિયામાં સમય રૈના (Samay Raina) આજે એક એવું નામ બની ચૂક્યો છે જે સતત ચર્ચામાં રહે છે. તેનો લોકપ્રિય અને વિવાદાસ્પદ શો ‘ઇન્ડિયાઝ ગોટ લેટન્ટ’ (India’s Got Latent) જ્યારે પણ નવો એપિસોડ લઈને આવે છે, ત્યારે ઇન્ટરનેટ પર એક મોટો ધમાકો થાય છે. વર્ષ 2025ના વિવાદો બાદ જ્યારે જૂનમાં આ શો તેની બીજી સીઝન સાથે પાછો ફર્યો, ત્યારે દર્શકોમાં ભારે ઉત્સુકતા હતી.

આ વખતે એક અનોખો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો. આ શો જે પહેલાં માત્ર સમય રૈનાની યુટ્યુબ ચેનલ પર જ આવતો હતો, તેને ઓટીટી પ્લેટફોર્મ નેટફ્લિક્સ (Netflix) અને યુટ્યુબ (YouTube) બંને પર એકસાથે રિલીઝ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો. પરંતુ પરિણામોએ બધાને ચોંકાવી દીધા છે. એક તરફ જ્યાં યુટ્યુબ પર વ્યૂઝનો આંકડો કરોડોને પાર પહોંચી રહ્યો છે, ત્યાં બીજી તરફ નેટફ્લિક્સ પર આ આંકડો લાખો સુધી પહોંચવામાં પણ સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.

ઓગસ્ટનો લેટેસ્ટ એપિસોડ: યુટ્યુબ પર 6.1 કરોડ વ્યૂઝ vs નેટફ્લિક્સ પર 9 લાખથી પણ ઓછા

અર્ચના પુરણ સિંહ અને ઓરી (Orry) પેનલિસ્ટ તરીકે જોડાયા હતા તે ઓગસ્ટના અંતમાં રિલીઝ થયેલા એપિસોડના આંકડા સૌથી વધુ ચોંકાવનારા છે. 28 ઓગસ્ટે અપલોડ થયેલા આ એપિસોડને યુટ્યુબ પર માત્ર થોડા જ દિવસોમાં 61 મિલિયન (6.1 કરોડ) થી વધુ વ્યૂઝ મળી ચૂક્યા છે. આ આંકડો નવી સીઝનના તમામ એપિસોડ્સમાં સૌથી ઝડપથી વધતો આંકડો છે.

પરંતુ આ જ એપિસોડ નેટફ્લિક્સ પર કોઈ મોટો ચમત્કાર કરી શક્યો નથી. નેટફ્લિક્સ દર અઠવાડિયે તેના વૈશ્વિક ટોપ-10 શોની યાદી જાહેર કરે છે. 4 સપ્ટેમ્બર સુધીના ડેટા મુજબ, આ એપિસોડ નેટફ્લિક્સની આ ગ્લોબલ યાદીમાં સ્થાન પણ મેળવી શક્યો નથી. તેનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે આ એપિસોડને નેટફ્લિક્સ પર 900K (9 લાખ) જેટલા વ્યૂઝ પણ મળ્યા નથી, કારણ કે આ યાદીમાં સૌથી છેલ્લા ક્રમે રહેલા શોના વ્યૂઝ 9 લાખ હતા.

યુટ્યુબની નવી પોલિસી: એક ક્લિક અને ‘વ્યૂ’ ગણાઈ ગયો!

આ આટલા મોટા તફાવત પાછળ માત્ર દર્શકોની પસંદગી જ નહીં, પરંતુ બંને પ્લેટફોર્મની ‘વ્યૂ ગણવાની પદ્ધતિ’ (View Counting Algorithm) પણ જવાબદાર છે.

તાજેતરમાં 24 ઓગસ્ટથી યુટ્યુબે તેની વ્યુઅરશિપ ગણવાની નીતિમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે.

યુટ્યુબનો નવો નિયમ: જો કોઈ યુઝર વીડિયો પર ક્લિક કરે છે અને માત્ર એક ફ્રેમ પણ જુએ છે, તો તેને એક ‘વ્યૂ’ તરીકે ગણી લેવામાં આવે છે.

જૂનો નિયમ: આ પહેલાં એવું માનવામાં આવતું હતું કે જો કોઈ દર્શક ઓછામાં ઓછી 30 સેકન્ડ સુધી વીડિયો જુએ તો જ તેને વ્યૂ ગણવામાં આવતો હતો.

આ નવા ફેરફારને કારણે યુટ્યુબ પર વ્યૂઝનો આંકડો ખૂબ ઝડપથી અને ઊંચો દેખાવા લાગ્યો છે. જો કોઈ દર્શક વીડિયો ખોલીને પ્રથમ 2 સેકન્ડમાં જ બંધ કરી દે, તોપણ યુટ્યુબના કાઉન્ટરમાં એક વ્યૂ ઉમેરાઈ જાય છે. આ કારણે યુટ્યુબના આંકડા ખૂબ ફૂલેલા કે મોટા દેખાઈ શકે છે.

નેટફ્લિક્સની ગણતરી: માત્ર વિઝિટ નહીં, વોચ ટાઇમ મહત્ત્વનો

બીજી તરફ, નેટફ્લિક્સની ગણતરી પદ્ધતિ સંપૂર્ણપણે અલગ છે:

નેટફ્લિક્સની ફોર્મ્યુલા: નેટફ્લિક્સ માટે વ્યૂ એટલે માત્ર ક્લિક કરવું નથી. તેઓ “કુલ જોવાયેલા કલાકો (Total Hours Viewed) ÷ શોનો કુલ સમય (Runtime)” ના આધારે વ્યૂઝ નક્કી કરે છે.

અસર: જો દર્શકો શોને પૂરેપૂરો ન જુએ અથવા અધવચ્ચેથી છોડી દે, તો નેટફ્લિક્સ પર તેનો વ્યૂ કાઉન્ટ ઓછો રહે છે.

આ જ કારણ છે કે યુટ્યુબ પર કરોડોમાં દેખાતા આંકડા સામે નેટફ્લિક્સના આંકડા ખૂબ નાના દેખાય છે.

ઓરમેક્સ મીડિયા (Ormax Media) નો વાસ્તવિક ડેટા શું કહે છે?

મીડિયા સંશોધન સંસ્થા ઓરમેક્સ મીડિયા એવા દર્શકોને ધ્યાનમાં રાખીને ડેટા એકત્રિત કરે છે જેઓ શોને ઓછામાં ઓછી 30 મિનિટ સુધી જુએ છે. ઓરમેક્સના આંકડા બંને પ્લેટફોર્મ વચ્ચેના વાસ્તવિક જોડાણની અલગ જ કહાની રજૂ કરે છે:

અર્ચના પુરણ સિંહ વાળા એપિસોડ માટે: ઓરમેક્સના ડેટા મુજબ, 30 ઓગસ્ટ સુધી યુટ્યુબ અને નેટફ્લિક્સ બંને મળીને આ એપિસોડને 8.5 મિલિયન (85 લાખ) વાસ્તવિક વ્યૂઝ મળ્યા હતા (જેમાં દર્શકે ઓછામાં ઓછી 30 મિનિટ શો જોયો હોય).

કરણ ઔજલા (Karan Aujla) વાળા 4થા એપિસોડ માટે: 2 ઓગસ્ટે રિલીઝ થયેલા આ એપિસોડને યુટ્યુબ પર 46.5 મિલિયન વ્યૂઝ મળ્યા છે. ઓરમેક્સ અનુસાર, ઓગસ્ટના પ્રથમ અઠવાડિયામાં આ એપિસોડને બંને પ્લેટફોર્મ પર મળીને 3.7 મિલિયન વોચ-વ્યૂઝ મળ્યા હતા.

વિશાલ દદલાણી અને રઘુ રામ વાળા 3જા એપિસોડ માટે: 17 જુલાઈએ આવેલો આ એપિસોડ યુટ્યુબ પર 40 મિલિયન પર છે, જ્યારે ઓરમેક્સના મતે પ્રથમ અઠવાડિયામાં તેને 9.5 મિલિયન, બીજા અઠવાડિયામાં 3.8 મિલિયન અને ત્રીજા અઠવાડિયામાં 8.6 મિલિયન ગ્રાઉન્ડ વ્યૂઝ મળ્યા હતા.

હર્ષ લિંબાચિયા વાળા 2જા એપિસોડ માટે: યુટ્યુબ પર 49 મિલિયન વ્યૂઝ ધરાવતા આ એપિસોડને નેટફ્લિક્સની ગ્લોબલ ટોપ-10 માં સ્થાન મળ્યું હતું, જ્યાં નેટફ્લિક્સે તેને 1.5 મિલિયન વ્યૂઝ મળ્યા હોવાનો દાવો કર્યો હતો.

આલિયા ભટ્ટ વાળા પ્રથમ એપિસોડની સફળતા

આ સીઝનનો સૌથી સફળ એપિસોડ અત્યાર સુધી 20 જૂને રિલીઝ થયેલો પહેલો એપિસોડ રહ્યો છે, જેમાં બોલિવૂડ અભિનેત્રી આલિયા ભટ્ટ (Alia Bhatt) મહેમાન બની હતી.

યુટ્યુબ આંકડો: આ એપિસોડને અત્યાર સુધી યુટ્યુબ પર 67 મિલિયન (6.7 કરોડ) થી વધુ વ્યૂઝ મળી ચૂક્યા છે.

નેટફ્લિક્સ રેકોર્ડ: આ એપિસોડ સતત ત્રણ અઠવાડિયા સુધી નેટફ્લિક્સની ગ્લોબલ ટોપ-10 નોન-ઈંગ્લિશ શોની યાદીમાં રહ્યો હતો. પ્રથમ અઠવાડિયે તેને 1.5 મિલિયન, બીજા અઠવાડિયે 2.4 મિલિયન અને ત્રીજા અઠવાડિયે 2.2 મિલિયન વ્યૂઝ મળ્યા હતા.

ઓરમેક્સ રેટિંગ: ઓરમેક્સ મુજબ, આ એપિસોડને પ્રથમ અઠવાડિયે 10 મિલિયન અને બીજા અઠવાડિયે 8.1 મિલિયન વાસ્તવિક વ્યુઅર્સ મળ્યા હતા.

નેટફ્લિક્સના Co-CEO ટેડ સારાન્ડોસનું નિવેદન

નેટફ્લિક્સ જેવું વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ યુટ્યુબ સાથે એક શો શેર કરવા કેમ તૈયાર થયું? આ અંગે ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના ‘એક્સપ્રેસ અડ્ડા’ કાર્યક્રમમાં નેટફ્લિક્સના Co-CEO ટેડ સારાન્ડોસ (Ted Sarandos) ને પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો હતો.

તેમણે સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું હતું: “સમય રૈનાનો આ શો તેની સાથે એક બહુ મોટો અને તૈયાર દર્શક વર્ગ (built-in audience) લઈને આવે છે. સમય પોતે એક અત્યંત લોકપ્રિય હોસ્ટ છે. આ શોમાં એ તમામ તત્વો છે જે દર્શકો જોવા માંગે છે. તેથી અમે તેને અમારા પ્લેટફોર્મ પર લાવવા માટે ખૂબ ઉત્સાહિત હતા.”

નવી વ્યૂહરચના: વરુણ ધવન વાળા એપિસોડ સાથે નેટફ્લિક્સનો મોટો દાવ

યુટ્યુબ અને નેટફ્લિક્સ વચ્ચેના આ વ્યુઅરશિપ ગેપને ઘટાડવા માટે હવે એક નવો વળાંક લાવવામાં આવ્યો છે. 4 સપ્ટેમ્બરે રિલીઝ થનારો સીઝન-2 નો છઠ્ઠો એપિસોડ, જેમાં બોલિવૂડ એક્ટર વરુણ ધવન (Varun Dhawan) જોવા મળશે, તે એક્સક્લુઝિવલી માત્ર નેટફ્લિક્સ પર જ પ્રોડ્યુસ અને સ્ટ્રીમ કરવામાં આવશે.

આ નિર્ણય એ દર્શાવે છે કે નેટફ્લિક્સ હવે યુટ્યુબ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સમય રૈનાના ચાહકોને સીધા પોતાના સબ્સ્ક્રિપ્શન મોડેલ તરફ ખેંચવા માંગે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું સમય રૈનાના ફેન્સ યુટ્યુબની મફત સેવામાંથી નીકળીને વરુણ ધવન વાળા એપિસોડ માટે નેટફ્લિક્સ પર શિફ્ટ થાય છે કે નહીં!