ભારત 5G: ભારત વિશ્વમાં સૌથી ઝડપી 5G રોલઆઉટ દેશ છે. આ વાત એ હકીકત પરથી પણ સમજી શકાય છે કે માત્ર 120 દિવસમાં દેશના 125થી વધુ શહેરોમાં 5G નેટવર્ક સ્થાપિત થઈ ગયું છે.
સૌથી ઝડપી 5G રોલઆઉટ: કોઈપણ અર્થતંત્રને વેગ આપવા માટે, આધુનિક સંચાર સુવિધાઓ દેશના તમામ વિસ્તારોમાં પહોંચે તે જરૂરી છે. આ દિશામાં ભારતે છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં મોટી છલાંગ લગાવી છે. જેમ જેમ દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું કદ વધશે તેમ તેમ ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીની ભૂમિકા વધુ વધશે અને આમાં પાંચમી પેઢીની ટેક્નોલોજી સૌથી મહત્ત્વની સાબિત થશે.
ભારત વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી 5G નેટવર્ક ફેલાવતો દેશ છે. છેલ્લા 10 મહિનામાં ભારતે આ મોરચે જે સફળતા મેળવી છે તેટલી સફળતા વિશ્વનો અન્ય કોઈ દેશ નથી મેળવી શક્યો.
10 મહિનામાં 3 લાખથી વધુ 5G સાઇટ્સ
ભારતમાં 1 ઓક્ટોબર 2000 ના રોજ 5G સેવા શરૂ કરવામાં આવી હતી. હવે તેના લોન્ચ થયાને માત્ર 10 મહિના જ થયા છે અને ભારતે દેશભરમાં 3 લાખથી વધુ 5G સાઇટ્સ સ્થાપવાની સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ભારત વિશ્વમાં બીજા નંબરનું સૌથી મોટું 5G ઇકોસિસ્ટમ ધરાવે છે. જ્યારે 5G સેવા શરૂ કરવામાં આવી ત્યારે 5 મહિનામાં દેશમાં એક લાખ 5G સાઈટની સ્થાપના થઈ. 8 મહિનામાં બે લાખ 5G સાઇટ્સની સ્થાપના કરવામાં આવી. હવે 10 મહિનામાં 3 લાખનો આંકડો વટાવી ગયો છે. એટલે કે, એકથી બે લાખ 5G સાઇટ્સ સુધી પહોંચવામાં માત્ર 3 મહિના લાગ્યા, જ્યારે 2થી 3 લાખ 5G સાઇટ્સ સુધી પહોંચવામાં માત્ર બે મહિના લાગ્યા.
5G સાઇટ્સની સ્થાપનાની આ યાત્રા દર્શાવે છે કે ભારત ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીમાં કેવી રીતે ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. કેન્દ્રીય ટેલિકોમ પ્રધાન અશ્વિની વૈષ્ણવે માહિતી આપી હતી કે અત્યાર સુધીમાં 714 જિલ્લામાં 3 લાખથી વધુ 5G સાઇટ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ સીમાચિહ્ન હાંસલ કરવા પર ખુશી વ્યક્ત કરતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ તેને ભારતની તકનીકી યાત્રામાં ઐતિહાસિક સિદ્ધિનું પ્રતીક ગણાવ્યું છે. વડાપ્રધાન મોદીએ વધુમાં કહ્યું છે કે 5Gનો આટલો ઝડપી ફેલાવો દેશના દરેક ખૂણે અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજી લાવવા, લોકોના જીવનમાં પરિવર્તન લાવવા અને પ્રગતિને ઝડપી બનાવવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.
2022માં 5G સ્પેક્ટ્રમની હરાજી
ગયા વર્ષે જુલાઈમાં, 8મી સ્પેક્ટ્રમની હરાજી સાથે, દેશમાં 5G સેવાઓ શરૂ કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું લેવામાં આવ્યું હતું. કેન્દ્ર સરકારે 72,098 મેગાહર્ટ્ઝ સ્પેક્ટ્રમ હરાજી માટે મુક્યા હતા. તેમાંથી 51,236 મેગાહર્ટ્ઝનું વેચાણ રૂ. 1,50,173 કરોડની બોલી સાથે થયું હતું. આ કુલ સ્પેક્ટ્રમના 71 ટકા હતો. કોઈપણ હરાજીમાંથી મળેલી આ સૌથી મોટી રકમ હતી. રિલાયન્સ જિયો, ભારતી એરટેલ, વોડાફોન આઈડિયા લિમિટેડ અને અદાણી ડેટા નેટવર્ક્સે આ હરાજી દ્વારા 5G સ્પેક્ટ્રમ હસ્તગત કર્યું હતું. રિલાયન્સ જિયો અને ત્યારબાદ ભારતી એરટેલ દ્વારા મહત્તમ સ્પેક્ટ્રમ હસ્તગત કરવામાં આવ્યું હતું. આ પછી, 1 ઓક્ટોબર, 2022 ના રોજ, દિલ્હી, મુંબઈ, ચેન્નઈ, કોલકાતા સહિત દેશના 13 શહેરોમાં 5G સેવા શરૂ કરવામાં આવી હતી.
ખાનગી કંપનીઓ નેટવર્ક બનાવવામાં વ્યસ્ત છે
દેશની તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓ 5G સેવાઓનું નેટવર્ક સ્થાપિત કરવામાં વ્યસ્ત છે. હવે દેશની સૌથી મોટી ટેલિકોમ કંપની Reliance Jio એ 5Gને લઈને સરકારને એક મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપી છે. ટેલિકોમ વિભાગને મોકલવામાં આવેલી માહિતીમાં, કંપનીએ જણાવ્યું છે કે દેશના તમામ ટેલિકોમ વર્તુળોમાં 5G સેવાઓ માટે નેટવર્ક સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે અને કંપની નિર્ધારિત માપદંડો અનુસાર તેનું પરીક્ષણ કરવા માટે તૈયાર છે. કંપનીએ જે નેટવર્ક સેટ કર્યું છે તેમાંથી 10 ટકા સ્થાનો 5G સેવાઓના પરીક્ષણ માટે પસંદ કરવામાં આવશે. જો કંપની આમાં પાસ થાય છે, તો તેને 5G સેવાઓ શરૂ કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર હોવાનું પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવશે.
ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી અને 5Gની ભૂમિકા
ભારત વિશ્વની ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થા છે. ચીનને પાછળ છોડીને હવે આપણે વસ્તીના મામલામાં પ્રથમ આવ્યા છીએ. આવી સ્થિતિમાં, આટલી મોટી વસ્તીને કોમ્યુનિકેશન સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે 5G નેટવર્કના વિશાળ નેટવર્કની જરૂર છે. ભારત આગામી 25 વર્ષમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાના લક્ષ્ય સાથે પણ આગળ વધી રહ્યું છે. હાલમાં ભારત વિશ્વની પાંચમી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે. આવનારા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની જશે. જેમ જેમ દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું કદ વધશે તેમ તેમ તેમાં ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીની ભૂમિકા વધુ વધશે. આ સંદર્ભમાં, ભારતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી વધારવા માટે ઝડપી પગલાં લીધાં છે. તેનું પરિણામ એ છે કે આજે ભારતીય અર્થતંત્રની વૃદ્ધિની ગતિ ઝડપી છે, ટેલિકોમ્યુનિકેશન નેટવર્ક પણ તે જ ગતિએ વિસ્તરી રહ્યું છે.
5G એટલે પાંચમી પેઢીની ટેલિકોમ્યુનિકેશન સર્વિસ. આનાથી માત્ર મોબાઈલ સેવા જ નહીં, પણ ઈન્ટરનેટની સ્પીડમાં પણ વધારો થશે. થોડીવારમાં વિડિયો ડાઉનલોડ કરવાનું શક્ય બનશે. વધુ વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં લોકો 5G સેવા સાથે જોડાયેલા નેટવર્કથી વધુ સારી મોબાઈલ સેવા મેળવી શકશે. આ સાથે, દૂરના ગ્રામીણ અને પહાડી વિસ્તારોમાં ટેલિકોમ્યુનિકેશન સેવાઓના વિસ્તરણ અને સુધારણાને વેગ મળશે. 5G સેવાઓના વિસ્તરણથી તબીબી ક્ષેત્રને પણ ઘણો ફાયદો થશે. તે ગ્રામીણ અને પહાડી વિસ્તારોમાં લોકોને તબીબી સુવિધા પૂરી પાડવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવશે.
ડિજિટલ વિભાજનને દૂર કરવાનો પ્રયાસ
5G સેવાઓ ડિજિટલ વિભાજનને દૂર કરવામાં અને લાસ્ટ માઇલ કનેક્ટિવિટી પ્રદાન કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. સપ્ટેમ્બર 2022માં બ્રોડબેન્ડ કનેક્શન વધીને 81 કરોડથી વધુ થઈ ગયા હતા. તે જ સમયે, ઇન્ટરનેટ કનેક્શનની સંખ્યા 85 કરોડથી વધુ છે, જે 2014 પહેલા 25 લાખ હતી.
