ચેતવણી! જો તમે ઓછું પાણી પીતા હોવ તો શરીર આપશે આ 5 ગંભીર સંકેતો, નજરઅંદાજ કરવા પડી શકે છે ભારે

પેશાબનો પીળો રંગ અને થાક? જાણો શરીરમાં પાણીની કમી ઓળખવાની ડોક્ટરે આપેલી માસ્ટર ટિપ્સ

પાણી એ જીવનનો આધાર છે, અને આપણા શરીરનો લગભગ 60% થી 70% હિસ્સો પાણીનો બનેલો છે. તેમ છતાં, ભાગદોડભરી જિંદગીમાં આપણે ઘણીવાર પૂરતું પાણી પીવાનું ભૂલી જઈએ છીએ. દિલ્હીના વરિષ્ઠ ફિઝિશિયન ડો. અજય કુમાર જણાવે છે કે, શરીર જ્યારે પાણીની અછત અનુભવે છે ત્યારે તે આપણને અનેક સંકેતો આપે છે. જો આ સંકેતોને સમયસર ઓળખવામાં ન આવે, તો તે ડિહાઈડ્રેશન અને કિડની જેવી ગંભીર બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે.

શરીરના મુખ્ય સંકેતો: પાણીની અછત કેવી રીતે ઓળખવી?

ડોક્ટરોના મતે, જો તમે દિવસ દરમિયાન 7 થી 8 ગ્લાસ પાણી નથી પીતા, તો તમારું શરીર નીચે મુજબના લક્ષણો દર્શાવવાનું શરૂ કરે છે:

મોઢું સુકાવવું અને હોઠ ફાટવા

વારંવાર મોઢું સુકાવવું એ ડિહાઈડ્રેશનનું સૌથી સામાન્ય અને પ્રથમ લક્ષણ છે. જ્યારે શરીરમાં પૂરતું પ્રવાહી નથી હોતું, ત્યારે લાળ (Saliva) બનવાની પ્રક્રિયા ધીમી પડી જાય છે, જેના કારણે મોઢું અને ગળું સુકાય છે. આ ઉપરાંત, હોઠ ફાટવા કે શુષ્ક થવા પણ પાણીની કમી સૂચવે છે.

પેશાબનો ઘેરો પીળો રંગ

તમારા સ્વાસ્થ્યનો અરીસો તમારા પેશાબનો રંગ છે.

• સામાન્ય સ્થિતિ: જો તમે પૂરતું પાણી પીતા હોવ, તો પેશાબનો રંગ હળવો સફેદ કે આછો પીળો હોય છે.

• પાણીની અછત: જો પેશાબ ઘેરો પીળો કે કેસરી જેવો દેખાય, તો સમજી લેવું કે શરીરમાં પાણીની ભારે કમી છે. આ કિડની પર દબાણ વધારી શકે છે.

સતત થાક અને નબળાઈ અનુભવવી

ઘણા લોકોને લાગે છે કે થાક માત્ર કામના બોજને કારણે લાગે છે, પરંતુ ઓછું પાણી પીવું એ પણ તેનું મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે.

• એનર્જી લેવલ: પાણીની અછતને કારણે લોહીનું પ્રમાણ ઘટે છે, જેનાથી હૃદયને આખા શરીરમાં ઓક્સિજન પહોંચાડવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે. આ પ્રક્રિયા તમને જલ્દી થકવી દે છે.

• એકાગ્રતાનો અભાવ: ડિહાઈડ્રેશનને કારણે મગજને પણ પૂરતું લોહી મળતું નથી, જેનાથી માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવા અને કામમાં મન ન લાગવું જેવી સમસ્યાઓ થાય છે.

પાચનતંત્ર પર અસર અને કબજિયાત

શરીરને ડિટોક્સ કરવા માટે પાણી અનિવાર્ય છે. જો તમે ઓછું પાણી પીવો છો, તો ખોરાક બરાબર પચતો નથી.

• કબજિયાત: આંતરડામાં ખોરાકની હિલચાલ માટે પાણી જરૂરી છે. પાણીના અભાવે મળ કઠણ થઈ જાય છે અને કબજિયાતની સમસ્યા સર્જાય છે.

• એસિડિટી: પેટમાં એસિડનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે તે માટે પાણી મદદરૂપ થાય છે. ઓછું પાણી પીવાથી છાતીમાં બળતરા કે એસિડિટી થઈ શકે છે.

કિડની અને અન્ય અંગો પર જોખમ

ડો. અજય કુમાર ચેતવણી આપે છે કે લાંબા સમય સુધી ઓછું પાણી પીવાની આદત કિડનીમાં પથરી (Stone) થવાનું જોખમ વધારે છે. કિડનીનું કામ શરીરમાંથી ઝેરી તત્વોને બહાર કાઢવાનું છે, પરંતુ જો પાણી જ નહીં હોય તો આ ઝેરી તત્વો કિડનીમાં જમા થવા લાગે છે, જે પાછળથી ગંભીર ઇન્ફેક્શન કે કિડની ફેલ્યોર સુધી દોરી જઈ શકે છે.

પોતાને હાઇડ્રેટેડ કેવી રીતે રાખવા?

તમારા શરીરને સ્વસ્થ રાખવા માટે નીચેની ટિપ્સ અપનાવો:

1. નિયમ બનાવો: દિવસ દરમિયાન ઓછામાં ઓછું 2 થી 3 લિટર (7-8 ગ્લાસ) પાણી પીવાનું રાખો.

2. પાણીની બોટલ: તમે જ્યારે પણ બહાર નીકળો ત્યારે પાણીની બોટલ હંમેશા સાથે રાખો. ઓફિસમાં પણ ડેસ્ક પર બોટલ રાખવાથી પાણી પીવાનું યાદ રહેશે.

3. કુદરતી પીણાં: માત્ર પાણી જ નહીં, પણ નારિયેળ પાણી, તાજા ફળોનો રસ અને છાશને ડાયેટમાં સામેલ કરો.

4. પાણીથી ભરપૂર ફળો: તરબૂચ, કાકડી અને સંતરા જેવા ફળો ખાઓ જેમાં કુદરતી રીતે પાણીનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.