માત્ર ૧૦ મિનિટમાં બનાવો ડુંગળીના ૩ ક્રાંતિકારી શાક: ગરમીની મોસમ માટે બેસ્ટ અને ક્વિક રેસિપી
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં ઘણીવાર ઘરમાં લીલા શાકભાજી જલ્દી બગડી જતા હોય છે અથવા તો રોજ શું નવું બનાવવું તેની મૂંઝવણ રહે છે. ડુંગળી એક એવી વસ્તુ છે જે દરેક ભારતીય રસોડામાં હંમેશા હાજર હોય છે. માસ્ટરશેફ પંકજ ભદોરિયાએ ઉનાળાની આ જ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને ડુંગળીના ત્રણ અદ્ભુત શાકની રેસિપી આપી છે, જે લંચ કે ડિનર માટે એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
આ ત્રણ શાકમાં પહેલું છે દહીં-ડુંગળીનું શાક જે ગરમીમાં શરીરને ઠંડક આપશે. બીજું છે મલાઈ-ડુંગળીનું શાક જે એકદમ ક્રીમી અને શાહી ટેક્સચર આપે છે, અને ત્રીજું છે બેસન-ડુંગળીનું સૂકું શાક જેનો સોડમદાર સ્વાદ દરેકને પસંદ આવશે. ચાલો જાણીએ આ ત્રણેય શાક બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત.
૧. દહીં-ડુંગળીનું શાક (દહીં પ્યાઝ કી સબ્જી)
આ શાક ગરમીના દિવસો માટે અમૃત સમાન છે, કારણ કે તેમાં દહીંનો ઉપયોગ થાય છે જે પેટને ઠંડક આપે છે. જો ઘરમાં કોઈ શાક ન હોય, તો આ રેસિપી મિનિટોમાં તૈયાર થઈ જાય છે.
જરૂરી સામગ્રી:
ડુંગળી: ૪ થી ૫ (લાંબી પાતળી સમારેલી)
દહીં: ૧ કપ (સારી રીતે ફેંટેલું)
લીલા મરચાં અને આદુ: ઝીણા સમારેલા (સ્વાદ મુજબ)
જીરું: અડધી ચમચી
તેલ: ૨ ચમચી
મસાલા: મીઠું, લાલ મરચું પાવડર, ધાણાજીરું પાવડર
લીલા ધાણા: ગાર્નિશિંગ માટે
બનાવવાની રીત:
સૌ પ્રથમ એક પેન અથવા કડાઈમાં થોડું તેલ ગરમ કરો. તેલ ગરમ થાય એટલે તેમાં જીરું નાખો. જીરું તતડવા લાગે એટલે તેમાં ઝીણું સમારેલું આદુ અને લીલા મરચાં ઉમેરીને થોડી સેકન્ડ માટે સાંતળો. હવે તેમાં લાંબી સમારેલી ડુંગળી અને થોડું મીઠું ઉમેરો. મીઠું નાખવાથી ડુંગળી જલ્દી પાકી જશે. ડુંગળી આછી ગુલાબી કે ગોલ્ડન થાય ત્યાં સુધી તેને શેકવા દો.
ડુંગળી શેકાઈ જાય એટલે તેમાં લાલ મરચું અને ધાણાજીરું પાવડર ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરો. હવે ખાસ ટિપ એ છે કે ગૅસ બંધ કરી દો અને પેનને થોડું ઠંડું થવા દો, ત્યારબાદ જ તેમાં ફેંટેલું દહીં ઉમેરો. જો ચાલુ ગૅસે દહીં નાખશો તો દહીં ફાટી જવાની શક્યતા રહે છે. દહીં ઉમેર્યા પછી તેને સતત હલાવતા રહો જેથી તે ડુંગળી સાથે એકરસ થઈ જાય. હવે ગૅસ ધીમો ચાલુ કરો અને એકાદ મિનિટ માટે પકાવો. છેલ્લે ઝીણી સમારેલી કોથમીર ભભરાવીને ગરમાગરમ રોટલી સાથે સર્વ કરો.
૨. મલાઈ-ડુંગળીનું શાક (મલાઈ પ્યાઝ કી સબ્જી)
જો તમારે કોઈ મહેમાન માટે ઝટપટ કંઈક રિચ અને ક્રીમી બનાવવું હોય, તો આ રેસિપી બેસ્ટ છે. આ શાકનો સ્વાદ કોઈ હોટેલની ગ્રેવીવાળા શાક જેવો જ સરસ લાગે છે.
જરૂરી સામગ્રી:
નાની ડુંગળી (બેબી ઓનિયન): ૮ થી ૧૦ નંગ
ઘરની તાજી મલાઈ અથવા ફ્રેશ ક્રીમ: ૧ કપ
આદુ અને લીલા મરચાં: ઝીણા સમારેલા
તેલ અથવા ઘી: ૨ ચમચી
મસાલા: હળદર, કાશ્મીરી લાલ મરચું, મીઠું, આમચૂર પાવડર
પાણી: અડધો કપ
કોથમીર: સજાવટ માટે
બનાવવાની રીત:
આ શાક માટે નાની સાઈઝની આખી ડુંગળી લેવાની છે. તેને છોલીને બંને છેડા કાપી લો, પરંતુ તેને આખી જ રાખવાની છે. ડુંગળીની વચ્ચે છરીથી પ્લસ (+) આકારનો ક્રોસ કટ લગાવો, જેથી મસાલો અંદર સુધી જઈ શકે.
હવે કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો અને આ આખી ડુંગળીને તેલમાં નાખીને ૩ થી ૪ મિનિટ માટે હાઈ ફ્લેમ પર હલકી ગોલ્ડન થાય ત્યાં સુધી ફ્રાય કરી લો. ત્યારબાદ તેમાં ઝીણી સમારેલી આદુ, લીલા મરચાં અને મીઠું ઉમેરો. હવે હળદર અને કાશ્મીરી લાલ મરચું પાવડર નાખીને ૧૦ સેકન્ડ માટે મસાલાને તેલમાં ભણી લો. હવે તેમાં અડધો કપ પાણી ઉમેરીને ૨-૩ મિનિટ માટે તેજ આંચ પર ઉકળવા દો જેથી ડુંગળી સોફ્ટ થઈ જાય.
ત્યારબાદ તેમાં એક કપ ફ્રેશ મલાઈ ઉમેરો અને ૧ થી દોઢ મિનિટ માટે ધીમા તાપે પકાવો. યાદ રાખો, આ શાકમાં ટામેટા કે લીંબુ જેવી કોઈ ખાટી વસ્તુ પહેલાં નથી નાખવાની, નહિતર મલાઈ ફાટી જશે. શાક તૈયાર થઈ જાય એટલે ગૅસ બંધ કરીને છેલ્લે ખાટાશ માટે આમચૂર પાવડર અને કોથમીર ઉમેરો. તમારું ક્રીમી મલાઈ ડુંગળીનું શાક તૈયાર છે.
૩. ડુંગળી-બેસનનું સૂકું શાક (પ્યાઝ બેસન કી સૂખી સબ્જી)
આ શાક ખૂબ જ સુગંધિત અને સ્વાદિષ્ટ બને છે. તેને તમે મુસાફરીમાં કે ઓફિસના ટિફિનમાં પણ આપી શકો છો, કારણ કે આ સૂકું શાક લાંબો સમય સારું રહે છે.
જરૂરી સામગ્રી:
ડુંગળી: ૪ નંગ (થોડા મોટા ટુકડામાં સમારેલી)
બેસન (ચણાનો લોટ): ૧ કપ
વરિયાળી અને જીરું: અડધી ચમચી
આખા ધાણા: ૧ ચમચી (અધકચરા કૂટેલા)
તેલ: ૩ થી ૪ ચમચી
મસાલા: મીઠું, લાલ મરચું, હળદર, આમચૂર પાવડર, ગરમ મસાલો, કસૂરી મેથી
આદુ-મરચાંની પેસ્ટ અને કોથમીર
બનાવવાની રીત:
સૌ પ્રથમ ડુંગળીને બહુ ઝીણી નહીં પણ થોડી જાડી અને ચોરસ ટુકડામાં સમારી લો. હવે એક પેનમાં ૩ ચમચી તેલ ગરમ કરો. તેમાં જીરું, વરિયાળી અને કૂટેલા આખા ધાણા ઉમેરો. વરિયાળી અને ધાણાનો વઘાર આ શાકને અદ્ભુત સુગંધ આપશે. ત્યારબાદ તેમાં આદુ, લીલા મરચાં અને સમારેલી ડુંગળી ઉમેરીને થોડી વાર સાંતળો.
બીજી તરફ એક વાસણમાં એક કપ બેસન લો. તેમાં થોડું મીઠું, કાશ્મીરી લાલ મરચું પાવડર અને એક ચમચી તેલ ઉમેરો. હવે તેમાં પાણીના માત્ર થોડા છાંટા નાખીને હાથથી મિક્સ કરો, જેથી બેસન એકદમ લોટ જેવો ન બંધાય પણ બ્રેડ ક્રમ્બ્સ (બ્રેડના ભૂકા) જેવો ટેક્સચર પકડી લે. આ ભીના કરેલા બેસનને હવે કડાઈમાં રહેલી ડુંગળી સાથે ઉમેરી દો.
હવે ધીમા ગૅસે ૩ થી ૪ મિનિટ સુધી બેસનને સતત હલાવતા રહીને શેકો. જેમ જેમ બેસન પાકશે તેમ તેમ તેમાંથી સરસ સોંધી સુગંધ આવવા લાગશે. બેસન બરાબર પાકી જાય એટલે ઉપરથી સ્વાદ મુજબ વધારાનું મીઠું, લાલ મરચું, આમચૂર પાવડર અને હાથથી મસળેલી કસૂરી મેથી ઉમેરો. છેલ્લે ગરમ મસાલો અને લીલી કોથમીર નાખીને મિક્સ કરો. આ મસાલેદાર સૂકું શાક પરાઠા અથવા ગરમાગરમ પૂરી સાથે ખાવાની મજા પડી જશે.
સ્વાદ અને સગવડનો સુમેળ
શેફ પંકજ ભદોરિયાની આ ત્રણેય રેસિપીઝ એ સાબિત કરે છે કે સ્વાદિષ્ટ રસોઈ બનાવવા માટે કલાકો સુધી રસોડામાં પરસેવો પાડવાની જરૂર નથી. માત્ર ઘરમાં રહેલી સાદી ડુંગળીનો યોગ્ય મસાલા અને રીત સાથે ઉપયોગ કરીને પણ રેસ્ટોરન્ટ જેવો સ્વાદ લાવી શકાય છે. આ ઉનાળામાં જ્યારે પણ શાકભાજીની અછત હોય કે કંઈક નવું અને ઝટપટ બનાવવાનું મન થાય, ત્યારે આ ત્રણમાંથી ગમે તે એક રેસિપી ચોક્કસ ટ્રાય કરજો.
