શુભ પ્રસંગોની શાન ‘કંસાર’: ઘીથી લચપચતો કંસાર બનાવવાની પરંપરાગત રીત

મોંમાં ઓગળી જાય તેવો પરંપરાગત ‘કંસાર’ બનાવો મિનિટોમાં: નોંધો સૌથી સરળ અને પરફેક્ટ રીત

આપણા ઘરોમાં જ્યારે પણ કોઈ ખુશીના સમાચાર આવે કે શુભ પ્રસંગની ઉજવણી કરવાની હોય, ત્યારે સૌથી પહેલા કંસાર બનાવવાની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે. થોડા દિવસોમાં જ પવિત્ર શ્રાવણ માસની શરૂઆત થઈ રહી છે. પૂજા-અર્ચના, શ્રદ્ધા અને ઉપવાસના આ દિવસો દરમિયાન મોટાભાગના ગુજરાતી અને રાજસ્થાની પરિવારોમાં ઘીથી લચપચતો પરંપરાગત કંસાર તૈયાર કરવામાં આવે છે.

કંસાર માત્ર એક મીઠાઈ નથી, પરંતુ તે ભારતીય સંસ્કૃતિ અને માતૃત્વના વાત્સલ્યનો એક મીઠો પ્રતીક છે. આ વાનગીની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેને બનાવવા માટે ઘરમાં સહજ રીતે ઉપલબ્ધ હોય તેવી ખૂબ જ ઓછી સામગ્રીની જરૂર પડે છે અને તે ખુબ જ ઓછા સમયમાં બનીને તૈયાર થઈ જાય છે.

પરંપરાગત કંસાર બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી

એકદમ પરફેક્ટ અને દાણેદાર કંસાર બનાવવા માટે નીચે મુજબની સામગ્રી એકત્રિત કરી લો:

• ઘઉંનો લોટ: ૧ કપ (થોડો કરકરો લોટ હોય તો વધુ ઉત્તમ)

• દેશી ગોળ: ½ કપ (એકદમ ઝીણો છીણેલો અથવા સમારેલો)

• શુદ્ધ દેશી ઘી: ૫ મોટા ચમચી

• ઇલાયચી પાવડર: ½ નાની ચમચી (તાજી પીસેલી)

• ગરમ પાણી અથવા દૂધ: ૩ થી ૪ ચમચી (મોણ આપવા માટે)

• ડ્રાયફ્રૂટ્સ: બદામ અને પિસ્તાની કતરન (સજાવટ માટે)

કંસાર બનાવવાની તબક્કાવાર પરફેક્ટ રીત

કંસાર બનાવવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ છે, પરંતુ તેનો અસલી સ્વાદ અને સુગંધ લોટ શેકવાની પદ્ધતિ પર આધાર રાખે છે.

1.લોટને ભીનો કરવો (મોણ આપવું):૧૦ મિનિટ.

સૌપ્રથમ એક મોટા વાસણમાં ઘઉંનો લોટ લો. તેમાં ૩ થી ૪ ચમચી નવશેકું ગરમ પાણી અથવા દૂધ અને એક ચમચી ઘી ઉમેરીને હાથ વડે હળવા હાથે મિક્સ કરો. લોટમાં ગાંઠો ન પડે તેનું ધ્યાન રાખવું. આ મિશ્રણને ઢાંકીને ૧૦ મિનિટ માટે રહેવા દો. આનાથી લોટના દાણા ખીલી જશે અને કંસાર એકદમ છૂટો બનશે.

2.લોટને ધીમા તાપે શેકવો:૮-૧૦ મિનિટ.

હવે એક ભારે તળિયાવાળા પેન કે કઢાઈમાં ૨ થી ૩ ચમચી દેશી ઘી ગરમ કરો. ઘી ઓગળે એટલે તેમાં તૈયાર કરેલો લોટ ઉમેરો. ગેસની આંચ એકદમ ધીમી રાખીને લોટને સતત હલાવતા રહો. જેમ જેમ લોટ શેકાશે તેમ તેમ તેમાંથી મનમોહક સુગંધ આવવા લાગશે અને તેનો રંગ બદલાઈને ગોલ્ડન બ્રાઉન (સૌનેરો) થઈ જશે. લોટ બરાબર શેકાઈ જાય એટલે ગેસ બંધ કરી દો.

3.ગોળ અને ઈલાયચી ઉમેરવી:૨ મિનિટ.

ગેસ બંધ કર્યા પછી લોટને પેનમાં જ થોડો હલાવીને ૨ મિનિટ માટે સહેજ ઠંડો થવા દો. ત્યારબાદ તેમાં છીણેલો ગોળ અને ઈલાયચી પાવડર ઉમેરો. ચમચા વડે લોટ અને ગોળને સારી રીતે એકજીવ કરી લો જેથી ગોળની મીઠાશ આખા મિશ્રણમાં ભળી જાય.

4.ગાર્નિશિંગ અને ગરમાગરમ પીરસવું:૧ મિનિટ.

તૈયાર થયેલા કંસારને એક સુંદર સર્વિંગ બાઉલમાં કાઢો. તેની ઉપરથી ઈચ્છા મુજબ ૨ ચમચી ગરમ કરેલું શુદ્ધ દેશી ઘી રેડો. ઉપરથી ઝીણી સમારેલી બદામ અને પિસ્તાની કતરન છાંટીને ગરમાગરમ પીરસો.

પરફેક્ટ કંસાર બનાવવા માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી મહત્વની બાબતો

• ધીમી આંચ પર શેકવું: કંસારનો અસલી સ્વાદ અને ઘેરો રંગ ધીમા તાપે લોટ શેકવાથી જ આવે છે. ઉતાવળમાં તેજ આંચ પર લોટ શેકવાથી તે બળી શકે છે અને સ્વાદ કડવો થઈ જાય છે.

• તાપમાનનું ધ્યાન રાખવું: લોટ શેકાઈ ગયા પછી તરત જ ખૂબ જ ગરમ લોટમાં ગોળ ક્યારેય ન ઉમેરવો. જો અતિશય ગરમ મિશ્રણમાં ગોળ ઉમેરવામાં આવશે તો ગોળ ઓગળીને ચીકણો થઈ જશે અને કંસાર દાણેદાર બનવાના બદલે લોચો બની જશે.

• શુદ્ધ ઘીનો ઉપયોગ: કંસારનો અસલી આત્મા દેશી ઘી છે. પીરસતી વખતે ઉપરથી ઘી ઉમેરવાથી તેનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે.

આ શ્રાવણ માસે અથવા કોઈપણ શુભ પ્રસંગે આ સરળ રેસીપી અજમાવો અને તમારા પરિવારજનોને ઘી અને ગોળની પૌષ્ટિકતાથી ભરપૂર પરંપરાગત સ્વાદનો આનંદ કરાવો.