સરકારનો મોટો પ્લાન! ટૂંક સમયમાં જ બદલાઈ જશે પેટ્રોલ પુરાવવાની રીત: ગાડીના એન્જિન મુજબ મળશે પેટ્રોલ પસંદ કરવાનો વિકલ્પ
આજના સમયમાં મોંઘવારી અને પ્રદૂષણ બંને સામાન્ય માણસ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. ખાસ કરીને પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવ મધ્યમ વર્ગના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરે છે. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે હવે ભારત સરકાર પેટ્રોલ પંપો પર ઇંધણ વેચવાની આખી સિસ્ટમમાં એક મોટો અને ક્રાંતિકારી ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. આગામી સમયમાં જ્યારે તમે પેટ્રોલ પંપ પર જશો, ત્યારે તમને માત્ર સાદું કે પ્રીમિયમ પેટ્રોલ જ નહીં, પરંતુ તમારી ગાડીના એન્જિનની ક્ષમતા અનુસાર અલગ-અલગ પ્રકારના પેટ્રોલ ખરીદવાના વિકલ્પો મળશે.
સરકાર બજારમાં E20, E22, E25 અને E30 જેવા જુદા જુદા એથેનોલ બ્લેન્ડેડ (મિશ્રિત) પેટ્રોલ લાવવાની તડામાર તૈયારીઓ કરી રહી છે. આ નીતિ પાછળ સરકારનો મુખ્ય હેતુ વિદેશોમાંથી મંગાવવામાં આવતા મોંઘા અશોધિત તેલ (Crude Oil) ની આયાત ઘટાડવાનો અને દેશમાં ગ્રીન તેમજ સ્વચ્છ ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
પેટ્રોલ પંપો પર જોવા મળશે અલગ-અલગ ડિસ્પેન્સર અને લેબલિંગ
આ નવી વ્યવસ્થાને અમલમાં મૂકવા માટે કેન્દ્ર સરકારે દેશની સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ જેવી કે ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) ઉપરાંત ખાનગી ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપનીઓ જેવી કે જીઓ-બીપી (Jio-bp), નાયરા એનર્જી (Nayara Energy) અને શેલ (Shell) ને પોતાના પેટ્રોલ પંપો પર જરૂરી આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવા માટે કડક સૂચનાઓ આપી દીધી છે.
નવા નિયમો લાગુ થયા બાદ પેટ્રોલ પંપો પર દરેક પ્રકારના એથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણ માટે અલગ ઓળખ ઊભી કરવામાં આવશે. પેટ્રોલ ભરવાના મશીન (ડિસ્પેન્સર) પર મોટા અને સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં લખવામાં આવશે કે તે પેટ્રોલમાં કેટલા ટકા એથેનોલ ભળેલું છે. આ લેબલિંગને જોઈને ગ્રાહકો પોતાની ગાડીના મોડલ અને એન્જિનની ક્ષમતા અનુસાર યોગ્ય પેટ્રોલ પસંદ કરી શકશે. આ માટે કંપનીઓ પંપો પર અલગ સ્ટોરેજ ટેન્ક, ખાસ બ્લેન્ડિંગ સિસ્ટમ અને ક્વોલિટી મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા પણ ઊભી કરી રહી છે.
એથેનોલ ઉદ્યોગની લાંબા સમયની માંગ સંતોષાશે
હાલના તબક્કે ભારતના મોટાભાગના પેટ્રોલ પંપો પર E20 પેટ્રોલ મળી રહ્યું છે, જેનો અર્થ એ થાય છે કે તેમાં 80 ટકા પેટ્રોલ અને 20 ટકા એથેનોલ હોય છે. જોકે, દેશનો એથેનોલ ઉત્પાદક ઉદ્યોગ લાંબા સમયથી સરકાર પાસે 20 ટકાથી વધુ મિશ્રણ વાળા પેટ્રોલને મંજૂરી આપવાની માંગ કરી રહ્યો હતો.
ઉદ્યોગ જગતના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભારતમાં શેરડી, મકાઈ અને તૂટેલા અનાજમાંથી એથેનોલનું ઉત્પાદન હવે દેશની જરૂરિયાત કરતાં પણ વધુ થઈ રહ્યું છે. તેથી, બજારમાં E22 થી લઈને E30 જેવા વધુ એથેનોલ મિશ્રણ ધરાવતા નવા વિકલ્પો લાવવા ખૂબ જ જરૂરી બન્યા હતા, જેથી ખેડૂતોને પણ પોતાના પાકના સારા ભાવ મળી રહે.
વિદેશી તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો માસ્ટર પ્લાન
ભારત વસ્તી અને જરૂરિયાતની દ્રષ્ટિએ દુનિયાનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ વપરાશ કરનારો દેશ છે. આપણે આપણી જરૂરિયાતનું લગભગ 85 ટકા જેટલું કાચું તેલ વિદેશોમાંથી આયાત કરવું પડે છે. પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં અવારનવાર સર્જાતા યુદ્ધના તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવોમાં આવતા ભારે ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પર મોટો બોજો પડે છે.
આ પરિસ્થિતિમાં ભારત સરકાર એથેનોલને એક મજબૂત અને સ્વદેશી વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહી છે. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, નવેમ્બર 2014 થી ફેબ્રુઆરી 2026 વચ્ચેના ગાળામાં માત્ર પેટ્રોલમાં એથેનોલના મિશ્રણને કારણે દેશને આશરે ૧.૭ લાખ કરોડ રૂપિયાની જંગી વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થઈ છે. આ સાથે જ વાહનોમાંથી નીકળતા ઝેરી કાર્બન ઉત્સર્જનમાં પણ મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે પર્યાવરણ માટે વરદાન સાબિત થઈ રહ્યો છે.
માઇલેજ અને એન્જિનની ક્ષમતાને લઈને વાહનચાલકોમાં મૂંઝવણ
આ નવા ફેરફાર વચ્ચે સામાન્ય વાહનચાલકો અને જનતામાં એક નવી ચર્ચા અને ચિંતા પણ શરૂ થઈ છે. ઘણા લોકો એવું માની રહ્યા છે કે પેટ્રોલમાં એથેનોલનું પ્રમાણ વધવાથી ગાડીની માઇલેજ ઓછી થઈ જશે અને એન્જિન લાંબા ગાળે બગડી શકે છે.
પરંતુ સરકાર અને ઓટોમોબાઈલ નિષ્ણાતો આ ચિંતાઓને ફગાવી રહ્યા છે. સરકારનું કહેવું છે કે E20 કે તેનાથી વધુ એથેનોલ વાળા ઇંધણથી ગાડીનો પીકઅપ (એક્સિલરેશન) વધુ બહેતર બને છે અને માઇલેજમાં કોઈ ખાસ મોટો તફાવત પડતો નથી. ઉપરાંત, હવે દેશમાં બનતી તમામ નવી ગાડીઓના એન્જિનને ‘એથેનોલ કમ્પેસિબલ’ (ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિન) બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી વાહનને કોઈ નુકસાન ન થાય.
ભારત હવે બ્રાઝિલના મોડલ તરફ આગળ વધશે
ઓટોમોબાઈલ અને સંરક્ષણ વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આગામી થોડા જ વર્ષોમાં ભારત પણ દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ ‘બ્રાઝિલ’ ની જેમ આ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બની જશે. બ્રાઝિલમાં છેલ્લા ઘણા સમયથી ગ્રાહકો પોતાની મરજી અને બજેટ મુજબ અલગ-અલગ એથેનોલ બ્લેન્ડ વાળું પેટ્રોલ પસંદ કરે છે.
ભારત સરકારનો આ નવો પ્લાન દેશના પ્રદૂષણને ઓછું કરવાની સાથે-સાથે ખેડૂતોની આવક વધારવામાં અને દેશના અબજો રૂપિયા વિદેશ જતા બચાવવામાં એક બહુ મોટું માઇલસ્ટોન (સીમાચિહ્ન) સાબિત થશે. આગામી દિવસોમાં આ નવી સિસ્ટમ દેશના મેટ્રો શહેરોથી શરૂ કરીને ધીમે-ધીમે સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવામાં આવશે.
