ટાયર બદલવાના નિયમો: એક નાની ભૂલ પડી શકે છે ભારે, જાણો ક્યારે બદલવા જોઈએ તમારી ગાડીના ટાયર?
શું તમારી કાર કે બાઈકના ટાયર ફક્ત બહારથી જ સારા દેખાઈ રહ્યા છે? નિષ્ણાતોના મતે, જૂના ટાયર અંદરથી નબળા હોઈ શકે છે અને હાઈવે પર મોટી દુર્ઘટનાનું કારણ બની શકે છે. જાણો ‘5 વર્ષનો નિયમ’, DOT કોડ અને એવા સંકેતો જે જણાવે છે કે હવે ટાયર બદલવાનો સમય આવી ગયો છે.
સલામતીનો પાયો: તમારા વાહનના ટાયર
વાહન ગમે તેટલું મોંઘું હોય કે આધુનિક, રસ્તા સાથે તેનો સંપર્ક માત્ર ટાયર દ્વારા જ હોય છે. પરંતુ ઘણા લોકો ટાયરને ત્યાં સુધી વાપરતા રહે છે જ્યાં સુધી તે સાવ ઘસાઈ ન જાય અથવા વારંવાર પંચર ન થવા લાગે. ઓટો એક્સપર્ટ્સ હવે ‘5 વર્ષના નિયમ’ ને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માની રહ્યા છે. આ લેખમાં આપણે સમજીશું કે શા માટે ટાયરની બાહ્ય સપાટી જોઈને છેતરાવું ન જોઈએ.
શા માટે 5 વર્ષ પછી તપાસ અનિવાર્ય છે?
મિકેનિક્સ અને ઓટો એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા મુજબ, જો કોઈ ટાયરનો ઉપયોગ કરતા 5 વર્ષ પૂરા થઈ જાય, તો તેની નિયમિત અને ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરાવવી જોઈએ. ઘણીવાર ટાયર બહારથી એકદમ નવા જેવા લાગે છે, તેની ઉપરની ભાત (Treads) પણ બરાબર હોય છે, પરંતુ અંદરથી તેનું રબર નબળું પડી ગયું હોય છે. સખત તડકો, અતિશય ગરમી, વરસાદ અને રસ્તાની ગરમ સપાટી ધીમે ધીમે ટાયરની ગુણવત્તા બગાડતી રહે છે. રબરની એક મર્યાદા હોય છે, ત્યારબાદ તે તેની લવચીકતા (Elasticity) ગુમાવી દે છે.
જૂના ટાયરના છુપા જોખમો
સમયની સાથે ટાયરનું રબર સખત થવા લાગે છે. નિષ્ણાતો સમજાવે છે કે જ્યારે રબર કડક થઈ જાય, ત્યારે તેમાં ઝીણી ઝીણી તિરાડો પડવા લાગે છે, જે કદાચ નરી આંખે દેખાતી પણ નથી. આવા ટાયર જ્યારે હાઈવે પર તેજ ગતિએ દોડે છે, ત્યારે ઘર્ષણને કારણે પેદા થતી ગરમીને સહન કરી શકતા નથી. પરિણામે, ચાલુ ગાડીએ ટાયર ફાટવાની (Tyre Burst) શક્યતા વધી જાય છે, જે જીવલેણ અકસ્માતમાં પરિણમી શકે છે.
માત્ર ‘ટ્રેડ ડેપ્થ’ પર ભરોસો ન કરો
મોટાભાગના વાહનચાલકો ટાયરની ઉપરની ડિઝાઈન કે પકડ (Grip) જોઈને સંતોષ માની લે છે. જો પકડ સારી લાગે તો તેઓ ટાયરને સુરક્ષિત માને છે. પરંતુ આ એક ભ્રમ હોઈ શકે છે. 5 વર્ષ પછી ટાયરના આંતરિક લેયર્સ કે જે સ્ટીલ અને ફેબ્રિકના બનેલા હોય છે, તે રબરથી અલગ થવા લાગે છે. ઉપરથી મજબૂત દેખાતું ટાયર પણ અંદરથી ગમે ત્યારે સાથ છોડી શકે છે.
ટાયરની અસલી ઉંમર કેવી રીતે જાણવી? (DOT કોડ)
દરેક ટાયરની સાઈડ વોલ પર ‘DOT’ કોડ લખેલો હોય છે. આ કોડના છેલ્લા ચાર અંક ટાયરના ઉત્પાદનની તારીખ દર્શાવે છે.
ધારો કે કોડના છેલ્લા ચાર અંક 3922 છે.
અહીં ’39’ એટલે કે વર્ષનું 39મું અઠવાડિયું અને ’22’ એટલે કે વર્ષ 2022.
આનો અર્થ એ થયો કે ટાયર સપ્ટેમ્બર 2022માં બન્યું હતું.
વાહન ખરીદતી વખતે કે ટાયર બદલાવતી વખતે હંમેશા આ કોડ તપાસવો જોઈએ, જેથી તમે જૂના સ્ટોકનું ટાયર ન ખરીદી લો.
સ્ટેપની (Spare Tyre) ને નજરઅંદાજ ન કરો
ઘણીવાર આપણે ગાડીના ચાર ટાયર તો બદલાવીએ છીએ, પણ સ્ટેપનીને વર્ષો સુધી અડતા પણ નથી. ડિક્કીમાં પડેલું ટાયર ભલે વપરાયું ન હોય, પણ સમય જતાં તેનું રબર પણ કુદરતી રીતે નબળું પડે છે. જ્યારે અચાનક જરૂર પડે અને તમે 7-8 વર્ષ જૂની સ્ટેપની લગાવો, ત્યારે તે રસ્તા પર જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. તેથી, મુખ્ય ટાયરની સાથે સ્ટેપનીની ઉંમર પણ તપાસતા રહો.
સોશિયલ મીડિયા અને એક્સપર્ટ્સનો અનુભવ
આજકાલ ઓટો ફોરમ્સ અને સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા લોકો પોતાના અનુભવો શેર કરે છે. જે લોકો ગાડીનો ઓછો ઉપયોગ કરે છે, તેમના ટાયરમાં પણ 5-6 વર્ષ પછી સાઈડ પર તિરાડો જોવા મળે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભલે ગાડી ઓછી ચાલી હોય, પણ જો ટાયર 6 થી 10 વર્ષ જૂના થઈ ગયા હોય, તો તેને બદલી નાખવા એ જ સૌથી સુરક્ષિત નિર્ણય છે.
સુરક્ષિત ડ્રાઈવિંગ માટે મહત્વની ટિપ્સ
નિયમિત ચેકઅપ: દર મહિને ટાયરનું પ્રેશર ચેક કરાવો અને દર 5,000 કિલોમીટરે ટાયર રોટેશન કરાવો.
પ્રોફેશનલ સર્વિસ: જો ટાયરમાં અસામાન્ય અવાજ આવે કે વાઈબ્રેશન અનુભવાય, તો તરત જ એક્સપર્ટને બતાવો.
ગુણવત્તા પર ધ્યાન: હંમેશા જાણીતી બ્રાન્ડના જ ટાયર ખરીદો અને સેકન્ડ હેન્ડ ટાયર લેવાનું ટાળો.
એલાઈનમેન્ટ અને બેલેન્સિંગ: વ્હીલ એલાઈનમેન્ટ બરાબર ન હોય તો ટાયર અસમાન રીતે ઘસાય છે, જે તેની આવરદા ઘટાડે છે.
