અડધું ભારત નથી જાણતું શું છે ફોન ચાર્જ કરવાનો 80-20 રૂલ, જો જાણી લેશો તો વર્ષો સુધી ચાલશે બેટરી!

ફોન ચાર્જ કરવાની આ એક ભૂલ તમારી બેટરી બગાડી શકે છે, આજે જ અપનાવો 80-20 ફોર્મ્યુલા

આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન આપણા જીવનનો એક અનિવાર્ય ભાગ બની ગયો છે. સવારના પહેલા એલાર્મથી લઈને મોડી રાત સુધી સોશિયલ મીડિયા સ્ક્રોલ કરવા સુધી, સ્માર્ટફોન દરેક પળે આપણા હાથમાં હોય છે. પરંતુ, જેમ જેમ આપણે ફોનનો ઉપયોગ વધારીએ છીએ, તેમ તેમ તેની બેટરીની તબિયત (Battery Health) બગડવા લાગે છે.

ઘણીવાર લોકો ફરિયાદ કરે છે કે નવો ફોન લીધાના 6 મહિના પછી જ બેટરી જલ્દી ખતમ થવા લાગી છે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આનું કારણ તમારી ચાર્જિંગની આદતો હોઈ શકે છે? ટેક એક્સપર્ટ્સ બેટરીને સુરક્ષિત રાખવા માટે ’80-20 ચાર્જિંગ રૂલ’ અપનાવવાની સલાહ આપે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આ નિયમ શું છે અને તે તમારા ફોન માટે કેવી રીતે ગેમચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.

શું છે સ્માર્ટફોન ચાર્જિંગનો 80-20 રૂલ?

મોટાભાગના યુઝર્સ પોતાના સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ ત્યાં સુધી કરે છે જ્યાં સુધી તે પૂરેપૂરો ‘ડેડ’ (0%) ન થઈ જાય. બીજી તરફ, ચાર્જ પર મૂક્યા પછી તેઓ તેને 100% ફૂલ થવાની રાહ જોતા હોય છે અને ઘણીવાર તો કલાકો સુધી પ્લગમાં ભરાવી રાખે છે.

80-20 રૂલ કહે છે કે:

• તમારા સ્માર્ટફોનની બેટરીને ક્યારેય 20%થી નીચે ન જવા દો.

• તમારા સ્માર્ટફોનને ક્યારેય 80%થી વધુ ચાર્જ ન કરો.

એટલે કે, જેવી બેટરી 20% પર પહોંચે, તેને ચાર્જર સાથે જોડી દો અને જેવી તે 80% ના આંકડાને સ્પર્શે, તેને પાવરથી અલગ કરી દો. સાંભળવામાં આ અજીબ લાગી શકે છે, પરંતુ વિજ્ઞાન તેની પાછળ એક મજબૂત તર્ક આપે છે.

શા માટે 0% થી 100% સુધી ચાર્જ ન કરવો જોઈએ?

આજના લગભગ તમામ આધુનિક સ્માર્ટફોનમાં લિથિયમ-આયન (Lithium-ion) બેટરીનો ઉપયોગ થાય છે. આ બેટરીઓની પોતાની એક પ્રકૃતિ હોય છે:

1. અતિશય દબાણ: જ્યારે બેટરી 0% ની નજીક હોય અથવા 100% ની પાસે પહોંચે છે, ત્યારે તેની અંદર રહેલા કેમિકલ્સ પર ખૂબ વધારે દબાણ (Stress) પડે છે.

2. વોલ્ટેજમાં વધારો: બેટરીને 80% થી ઉપર ચાર્જ કરવા માટે ચાર્જરને ઉચ્ચ વોલ્ટેજની જરૂર પડે છે, જેનાથી બેટરી ગરમ (Overheat) થવા લાગે છે.

3. ચાર્જિંગ સાયકલ્સ: લિથિયમ-આયન બેટરીની એક મર્યાદિત ‘ચાર્જિંગ સાયકલ’ હોય છે (સામાન્ય રીતે 300 થી 500 વખત). દર વખતે જ્યારે તમે 0 થી 100% ચાર્જ કરો છો, ત્યારે એક સાયકલ પૂરી થઈ જાય છે. 80-20 રૂલ ફોલો કરવાથી આ સાયકલ્સ ધીમે ધીમે ખર્ચાય છે.

80-20 રૂલ અપનાવવાના મોટા ફાયદા

જો તમે આજથી જ આ નિયમ ફોલો કરવાનું શરૂ કરશો, તો તમને નીચે મુજબના લાભ જોવા મળશે:

• બેટરી લાઈફમાં વધારો: તમારી બેટરીનું આયુષ્ય બમણું થઈ શકે છે. જે બેટરી દોઢ વર્ષમાં ખરાબ થવાની હતી, તે ત્રણ વર્ષ સુધી સારું પરફોર્મન્સ આપી શકે છે.

• ઓવરહીટિંગથી સુરક્ષા: ફોનને 80% પર ડિસ્કનેક્ટ કરવાથી તે બિનજરૂરી રીતે ગરમ થતો નથી, જેનાથી ફોનના અન્ય હાર્ડવેર (પ્રોસેસર વગેરે) પણ સુરક્ષિત રહે છે.

• બેટરી ડ્રેઇનિંગની સમસ્યામાં ઘટાડો: બેટરી વારંવાર ઝડપથી ઉતરી જવાની સમસ્યા ઓછી થઈ જાય છે કારણ કે બેટરીના સેલ્સ (Cells) સ્વસ્થ રહે છે.

• પૈસાની બચત: બેટરી ખરાબ થવા પર તેને બદલાવવાનો ખર્ચ ઘણો વધારે હોય છે, જેનાથી તમે બચી શકો છો.

બેટરીની હેલ્થ જાળવી રાખવા માટે અન્ય જરૂરી ટિપ્સ

80-20 નિયમ સિવાય, આ નાની પણ મહત્વની વાતોનું ધ્યાન રાખવું પણ જરૂરી છે:

1. આખી રાત ચાર્જિંગ કરવાનું ટાળો: ઘણા લોકો સૂતા પહેલા ફોનને ચાર્જ પર મૂકી દે છે. જોકે આધુનિક ફોનમાં ‘ટ્રિકલ ચાર્જિંગ’ ફીચર હોય છે, તેમ છતાં આખી રાત ચાર્જિંગ કરવાથી બેટરી પર હળવું દબાણ રહે છે અને ગરમી વધે છે.

2. ઓરિજિનલ ચાર્જરનો જ ઉપયોગ કરો: હંમેશા ફોન સાથે આવેલા ઓરિજિનલ ચાર્જર અથવા તે જ બ્રાન્ડના પ્રમાણિત ચાર્જરનો ઉપયોગ કરો. સસ્તા કે લોકલ ચાર્જર વોલ્ટેજને યોગ્ય રીતે મેનેજ કરી શકતા નથી, જેનાથી શોર્ટ સર્કિટ કે બેટરી ફૂલી જવાનો ડર રહે છે.

3. ચાર્જિંગ દરમિયાન ગેમિંગ ન કરો: ફોન ચાર્જ થતી વખતે કુદરતી રીતે જ ગરમ થાય છે. તે દરમિયાન હેવી ગેમ રમવાથી કે વીડિયો કોલિંગ કરવાથી તાપમાન જોખમી સ્તર સુધી વધી શકે છે.

4. કેસ (કવર) કાઢી નાખો: જો તમારો ફોન ચાર્જિંગ દરમિયાન વધુ ગરમ થઈ રહ્યો હોય, તો તેનું બેક કવર કાઢી નાખો. આનાથી ગરમી ઝડપથી બહાર નીકળી શકશે.

નિષ્કર્ષ

સ્માર્ટફોન એક મોંઘી મિલકત છે અને તેની બેટરી તેનું હૃદય છે. જો તમે ઈચ્છતા હોવ કે તમારો ફોન વર્ષો સુધી ‘ટકાટક’ ચાલે અને બેટરી બેકઅપ શાનદાર રહે, તો 80-20 ચાર્જિંગ રૂલને તમારી આદત બનાવી લો. શરૂઆતમાં 80% પર ફોન કાઢવો થોડો મુશ્કેલ લાગી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે આ તમારા ફોનની હેલ્થ માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ રોકાણ છે.