માત્ર એકવારનું રોકાણ અને 20 વર્ષ સુધી ફ્રી રસોઈ, સોલર કૂકર છે સ્માર્ટ ગૃહિણીઓની પહેલી પસંદ
આજના સમયમાં જે રીતે રાંધણ ગેસ (LPG) ના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે અને વીજળીના બિલ બજેટ બગાડી રહ્યા છે, તેવામાં સામાન્ય માણસ માટે ઘરખર્ચ ચલાવવો એક મોટો પડકાર બની ગયો છે. ક્યારેક ગેસ ખતમ થવાની ચિંતા, તો ક્યારેક સિલિન્ડર બુકિંગ માટે લાંબી રાહ. પરંતુ શું તમે વિચાર્યું છે કે આ સમસ્યાનો ઉકેલ સીધો આકાશમાંથી મળી શકે છે? હા, આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ સોલર કૂકર વિશે. આ એક એવું સાધન છે જે માત્ર તમારા પૈસા જ નથી બચાવતું, પરંતુ તમારા પરિવારના સ્વાસ્થ્યનું પણ ધ્યાન રાખે છે.
શું છે સોલર કૂકર અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
સોલર કૂકરને તમે એક ‘સન-બોક્સ’ તરીકે સમજી શકો છો. તેની કાર્યપદ્ધતિ જેટલી સરળ છે, તેટલી જ અસરકારક પણ છે. તેમાં મુખ્યત્વે ત્રણ સિદ્ધાંતો કામ કરે છે: પરાવર્તન (Reflection), શોષણ (Absorption) અને જાળવણી (Retention).
-
રિફ્લેક્ટરનો કમાલ: સોલર કૂકરના ઉપરના ભાગમાં એક ચમકતો અરીસો અથવા રિફ્લેક્ટર લગાવેલું હોય છે. તેનું કામ સૂર્યના વિખરાયેલા કિરણોને એકત્રિત કરીને કૂકરની અંદર એક ખાસ બિંદુ પર કેન્દ્રિત કરવાનું છે.
-
કાળા રંગનો જાદુ: કૂકરનો અંદરનો ભાગ અને તેમાં રાખવામાં આવતા વાસણોને ખાસ કાળા રંગથી રંગવામાં આવે છે. વિજ્ઞાન મુજબ, કાળો રંગ ગરમીને સૌથી વધુ શોષે છે. જેવી સૂર્યના કિરણો અંદર પહોંચે છે, કાળો રંગ તેને ઉષ્મા (ગરમી) માં ફેરવી દે છે.
-
કાચનું ઢાંકણ: કૂકરની ઉપર એક પારદર્શક કાચનું ઢાંકણ હોય છે. તે ‘ગ્રીનહાઉસ ઇફેક્ટ’ પેદા કરે છે. એટલે કે, તે સૂર્યના પ્રકાશને અંદર આવવા તો દે છે, પણ અંદર પેદા થયેલી ગરમીને બહાર નીકળવા દેતું નથી. આનાથી કૂકરની અંદરનું તાપમાન 150°C સુધી પહોંચી જાય છે, જે ખોરાક રાંધવા માટે પૂરતું છે.
સોલર કૂકર વાપરવાના જબરદસ્ત ફાયદા
જો તમે હજી પણ વિચારી રહ્યા છો કે શું તમારે સોલર કૂકર લેવું જોઈએ, તો આ ફાયદા જાણીને તમે તમારી જાતને રોકી નહીં શકો:
-
શૂન્ય સંચાલન ખર્ચ (Zero Running Cost): એકવાર તમે સોલર કૂકર ખરીદી લો, પછી સમજી લો કે તમારો ખર્ચ પૂરો. આના માટે તમારે દર મહિને સિલિન્ડર ભરાવવાની જરૂર નથી કે વીજળીનું બિલ ભરવાની જરૂર નથી. તે સંપૂર્ણપણે મફત સૂર્યપ્રકાશ પર ચાલે છે.
-
સ્વાસ્થ્ય અને પોષણનો ખજાનો: પ્રેશર કૂકર કે ગેસ પર ખોરાક ખૂબ જ તેજ આંચ પર રાંધવામાં આવે છે, જેના કારણે ખોરાકના જરૂરી વિટામિન્સ અને મિનરલ્સ ઘણીવાર નાશ પામે છે. સોલર કૂકરમાં ખોરાક ‘સ્લો કુકિંગ’ પદ્ધતિથી રંધાય છે. ધીમી આંચે રંધાવાને કારણે ખોરાકનો સ્વાદ અને તેના પોષક તત્વો જળવાઈ રહે છે.
-
સુરક્ષાની ગેરંટી: રસોડામાં અવારનવાર ગેસ લીક થવાનો કે સિલિન્ડર ફાટવાનો ડર રહે છે. સોલર કૂકરમાં આગ લાગવાનો કે કરંટ લાગવાનો કોઈ ભય નથી. તમે તેને તડકામાં મૂકીને આરામથી તમારા બીજા કામ પતાવી શકો છો.
-
જાળવણીમાં સરળ: તેમાં કોઈ જટિલ મશીનરી કે મોટર હોતી નથી. તેથી તેના બગડવાના ચાન્સ નહિવત છે. એક સાધારણ સોલર કૂકર પણ યોગ્ય કાળજી સાથે 15-20 વર્ષ સુધી આરામથી ચાલી શકે છે.
સોલર કૂકરમાં શું-શું બનાવી શકાય?
લોકોને લાગે છે કે તેમાં માત્ર ભાત જ બની શકે છે, પણ એવું નથી. તમે ઘણી બધી વાનગીઓ બનાવી શકો છો:
-
દાળ અને ભાત: આ સૌથી ઉત્તમ રીતે રંધાય છે.
-
શાકભાજી: બટાકા, ફ્લાવર, વટાણા કે કોઈ પણ મિક્સ વેજ તમે બનાવી શકો છો.
-
બેકિંગ: તમે તેમાં કેક અને બિસ્કિટ પણ બેક કરી શકો છો.
-
શેકવું: મગફળી કે ચણા શેકવા માટે પણ આ શાનદાર છે.
નોંધ: તેમાં તમે પૂરી કે ભજીયા તળી શકતા નથી, કારણ કે તળવા માટે ખૂબ ઊંચા અને તાત્કાલિક તાપમાનની જરૂર હોય છે.
ખરીદી અને સરકારી મદદ
સોલર કૂકર હવે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ અથવા બજારમાંથી સરળતાથી મળી રહે છે.
-
કિંમત: એક નાના પરિવાર માટે સોલર કૂકર આશરે 2,000 થી 5,000 રૂપિયા ની વચ્ચે મળી જાય છે.
-
સબસિડી: ભારત સરકાર અક્ષય ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સોલર ઉપકરણો પર સબસિડી પણ આપે છે. તમારા શહેરની ‘ગુજરાત એનર્જી ડેવલપમેન્ટ એજન્સી’ (GEDA) અથવા અક્ષય ઊર્જા વિભાગની ઓફિસમાં જઈને તમે વધુ માહિતી મેળવી શકો છો.
સોલર કૂકર માત્ર એક વિકલ્પ નથી, પણ આજના સમયની જરૂરિયાત છે. તે પર્યાવરણને બચાવે છે અને તમારા ખિસ્સા પરનો બોજ ઓછો કરે છે.
