DigiLockerનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો? ડોક્યુમેન્ટ અપલોડ કરવાની સંપૂર્ણ માહિતી

મોબાઈલ એપ દ્વારા ડિજીલોકરમાં ડોક્યુમેન્ટ્સ કેવી રીતે સેવ કરવા?

આજના ડિજિટલ યુગમાં, તમારા મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજોને ભૌતિક સ્વરૂપે (Physical copy) સાથે રાખવા માત્ર અસુવિધાજનક જ નથી, પરંતુ તેના ખોવાઈ જવાનો કે ફાટી જવાનો ડર પણ રહે છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે ભારત સરકારના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઇટી મંત્રાલય (MeitY) દ્વારા DigiLocker ની શરૂઆત કરવામાં આવી છે.

DigiLocker એ એક સુરક્ષિત ક્લાઉડ-આધારિત પ્લેટફોર્મ છે જે તમને તમારા દસ્તાવેજોને ડિજિટલ સ્વરૂપે સ્ટોર કરવા, શેર કરવા અને પ્રમાણિત કરવાની સુવિધા આપે છે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે DigiLockerમાં સંગ્રહિત ડિજિટલ દસ્તાવેજો ‘ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી એક્ટ, 2000’ હેઠળ અસલ દસ્તાવેજોની જેમ જ કાયદેસર રીતે માન્ય છે.

આ લેખમાં આપણે વિગતવાર જાણીશું કે તમે DigiLocker પર તમારા દસ્તાવેજો કેવી રીતે અપલોડ કરી શકો છો અને તેના ફાયદા શું છે.

DigiLockerમાં દસ્તાવેજોના પ્રકાર

DigiLocker માં મુખ્યત્વે બે પ્રકારના દસ્તાવેજો હોય છે:

1. ઇશ્યુ કરેલા દસ્તાવેજો (Issued Documents): આ એવા ઈ-દસ્તાવેજો છે જે સીધા સરકારી એજન્સીઓ (જેમ કે CBSE, આવકવેરા વિભાગ, RTO) દ્વારા તમારા ખાતામાં મોકલવામાં આવે છે. આ સીધા તમારા આધાર સાથે જોડાયેલા હોય છે.

2. અપલોડ કરેલા દસ્તાવેજો (Uploaded Documents): આ એવા દસ્તાવેજો છે જે તમે તમારી સુવિધા માટે સ્કેન કરીને જાતે અપલોડ કરો છો. આમાં તમારી જૂની માર્કશીટ, વ્યક્તિગત પ્રમાણપત્રો અથવા મેડિકલ રિપોર્ટ્સનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

અપલોડ કરવા માટેની જરૂરી શરતો અને ફોર્મેટ

DigiLocker માં ફાઇલ અપલોડ કરતા પહેલા આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:

• ફાઇલ સાઈઝ: તમે વધુમાં વધુ 10MB સુધીની ફાઇલ અપલોડ કરી શકો છો.

• ફાઇલ ફોર્મેટ: માત્ર .pdf, .jpeg, અને .png ફાઇલો જ સ્વીકારવામાં આવે છે.

• સ્ટોરેજ: દરેક વપરાશકર્તાને 1GB સુધીની ક્લાઉડ સ્પેસ મળે છે.

DigiLocker પર એકાઉન્ટ કેવી રીતે બનાવવું (સાઇન-અપ પ્રક્રિયા)

જો તમે હજી સુધી DigiLocker પર તમારું એકાઉન્ટ નથી બનાવ્યું, તો આ સ્ટેપ્સ અનુસરો:

1. સૌ પ્રથમ DigiLocker ની સત્તાવાર વેબસાઇટ www.digilocker.gov.in પર જાઓ અથવા મોબાઇલ એપ ડાઉનલોડ કરો.

2. હોમપેજ પર ‘Sign Up’ બટન પર ક્લિક કરો.

3. તમારું પૂરું નામ (આધાર મુજબ), જન્મ તારીખ, જાતિ, મોબાઇલ નંબર અને ઇમેઇલ આઈડી દાખલ કરો.

4. 6 અંકનો સુરક્ષિત Security PIN સેટ કરો. આ તમારા પાસવર્ડ તરીકે કામ કરશે.

5. તમારો આધાર નંબર દાખલ કરો અને Submit પર ક્લિક કરો.

6. તમારા આધાર સાથે જોડાયેલા મોબાઇલ નંબર પર એક OTP આવશે, તેને દાખલ કરીને વેરિફાઈ કરો.

7. અંતે, તમારું એક યુનિક Username બનાવો. હવે તમારું એકાઉન્ટ તૈયાર છે.

વેબસાઇટ દ્વારા ડોક્યુમેન્ટ્સ કેવી રીતે અપલોડ કરવા?

જો તમે કોમ્પ્યુટર કે લેપટોપનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, તો તેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:

1. લોગિન કરો: DigiLocker વેબસાઇટ પર જઈને તમારા મોબાઇલ નંબર/આધાર અને પિન દ્વારા લોગિન કરો.

2. ડેશબોર્ડ: લોગિન કર્યા પછી તમને ડાબી બાજુ (Left Sidebar) ઘણા વિકલ્પો દેખાશે. ત્યાં ‘Uploaded Documents’ પર ક્લિક કરો.

3. અપલોડ બટન: હવે સ્ક્રીન પર દેખાતા ‘Upload’ બટન પર ક્લિક કરો.

4. ફાઇલ પસંદ કરો: તમારા કોમ્પ્યુટરની વિન્ડો ખુલશે. તમે જે ફાઇલ અપલોડ કરવા માંગો છો તે પસંદ કરો અને ‘Open’ પર ક્લિક કરો. તમે એકસાથે અનેક ફાઇલો પણ પસંદ કરી શકો છો.

5. ડોક્યુમેન્ટ ટાઇપ સેટ કરો: અપલોડ થયા પછી, ફાઇલની બાજુમાં ‘Select Doc Type’ નો વિકલ્પ મળશે. તેના પર ક્લિક કરીને તમે દસ્તાવેજની શ્રેણી (જેમ કે- વીજળી બિલ, ઓળખ કાર્ડ, રેશન કાર્ડ વગેરે) પસંદ કરી શકો છો.

મોબાઇલ એપ દ્વારા ડોક્યુમેન્ટ્સ કેવી રીતે અપલોડ કરવા?

સ્માર્ટફોન વપરાશકર્તાઓ માટે આ પ્રક્રિયા વધુ સરળ છે:

1. એપ ખોલો: DigiLocker એપમાં સાઇન-ઇન કરો.

2. મેનુ પર જાઓ: ઉપર ડાબી બાજુએ આવેલી ત્રણ લાઇનવાળા ‘Burger Menu’ પર ક્લિક કરો.

3. સેક્શન પસંદ કરો: મેનુમાંથી ‘Upload Documents’ વિકલ્પ પસંદ કરો.

4. અપલોડ આઇકન: અહીં તમને ઉપરની તરફ નિર્દેશ કરતો તીર (Upload Icon) દેખાશે, તેના પર ક્લિક કરો.

5. પરવાનગી આપો: જો તમે પહેલીવાર એપનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવ, તો ફાઇલ એક્સેસ કરવાની પરવાનગી (Permission) આપો.

6. ફાઇલ સિલેક્ટ કરો: તમારા ફોનની ગેલેરી અથવા ફાઇલ મેનેજરમાંથી તે ડોક્યુમેન્ટ પસંદ કરો જે તમે સેવ કરવા માંગો છો.

7. પૂર્ણ કરો: ફાઇલ પસંદ કરતાની સાથે જ તે અપલોડ થવા લાગશે અને ‘Uploaded Documents’ સેક્શનમાં દેખાશે.

DigiLockerના ફાયદા અને સુરક્ષા

• કાયદેસર માન્યતા: ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા માંગવામાં આવે ત્યારે તમે એપમાં રહેલું ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ અથવા RC બતાવી શકો છો, જે અસલ દસ્તાવેજ સમાન ગણાય છે.

• પેપરલેસ સેવા: તે કાગળનો ઉપયોગ ઘટાડે છે અને પર્યાવરણને અનુકૂળ છે.

• ગમે ત્યાં એક્સેસ: તમે વિશ્વના કોઈપણ ખૂણેથી ઇન્ટરનેટ દ્વારા તમારા દસ્તાવેજો જોઈ શકો છો.

• ઉચ્ચ સુરક્ષા: તે આધાર-આધારિત ઓથેન્ટિકેશનનો ઉપયોગ કરે છે, જે તમારો ડેટા સુરક્ષિત રાખે છે.

નિષ્કર્ષ

DigiLocker એ માત્ર તમારા દસ્તાવેજોને સુરક્ષિત રાખવાનું માધ્યમ નથી, પરંતુ તે ડિજિટલ ઈન્ડિયાની દિશામાં એક ક્રાંતિકારી પગલું પણ છે. ઉપર જણાવેલા સરળ સ્ટેપ્સને અનુસરીને તમે તમારા તમામ જરૂરી પેપર્સને ડિજિટલ તિજોરીમાં સુરક્ષિત રાખી શકો છો.