અનિલ અંબાણી પર સુપ્રીમ કોર્ટની કડક કાર્યવાહી: બેંકિંગ ફ્રોડ કેસમાં છેલ્લી તક
રિલાયન્સ ADAG ગ્રુપના ચેરમેન અનિલ અંબાણી માટે ૨૦૨૬ની શરૂઆત કાયદાકીય મુશ્કેલીઓ લઈને આવી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ એક જનહિત અરજી (PIL) પર સુનાવણી કરતા અનિલ અંબાણીને આકરો સંદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જવાબ દાખલ કરવા માટે આ તેમની ‘છેલ્લી તક’ (Last Opportunity) છે. આ મામલો કોઈ નાનો-મોટો નથી, પણ દેશના ઇતિહાસના સૌથી મોટા કથિત બેંકિંગ ફ્રોડ પૈકીનો એક હોવાનું કહેવાય છે.
શું છે આખો મામલો? (The Allegations)
પૂર્વ કેન્દ્રીય સચિવ ઈ.એ.એસ. શર્મા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે:
-
₹૧.૫ લાખ કરોડનું દેવું: અરજી મુજબ, અનિલ અંબાણી ગ્રુપની કંપનીઓ પરનું ₹૧.૫૦ લાખ કરોડથી વધુનું દેવું રાઈટ-ઓફ (માંડવાળ) કરવામાં આવ્યું છે.
-
ફંડનું ડાયવર્ઝન: આરોપ છે કે બેંકો પાસેથી લીધેલી લોનનો ઉપયોગ જે હેતુ માટે કરવાનો હતો તેને બદલે શેલ કંપનીઓ (Shell Companies) દ્વારા નાણાંની હેરાફેરી કરવામાં આવી હતી.
-
ફોરેન્સિક ઓડિટના તારણો: સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) દ્વારા કરવામાં આવેલા ફોરેન્સિક ઓડિટમાં પણ ફંડના ખોટા ઉપયોગના પુરાવા મળ્યા હોવાનો દાવો કરાયો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ અને ‘સીલ્ડ કવર’ રિપોર્ટ
ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની બેન્ચે આ મામલાને ગંભીરતાથી લીધો છે:
-
CBI અને ED ને આદેશ: કોર્ટે કેન્દ્રીય તપાસ બ્યુરો (CBI) અને એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) ને આગામી ૧૦ દિવસમાં તેમની તપાસનો સ્ટેટસ રિપોર્ટ સબમિટ કરવા જણાવ્યું છે.
-
સીલ્ડ કવર: તપાસની ગુપ્તતા જાળવવા માટે આ રિપોર્ટ ‘સીલ્ડ કવર’ (બંધ પરબિડીયામાં) માંગવામાં આવ્યો છે.
-
અંતિમ નોટિસ: અગાઉ ૧૮ નવેમ્બર ૨૦૨૫ના રોજ નોટિસ પાઠવવા છતાં અનિલ અંબાણી તરફથી કોઈ હાજર ન થતા, કોર્ટે હવે બોમ્બે હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલને આ નોટિસની બજવણી સુનિશ્ચિત કરવા આદેશ આપ્યો છે.
પ્રશાંત ભૂષણની દલીલો: “બેંક અધિકારીઓની સંડોવણી કેમ નહીં?”
અરજદાર વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે કોર્ટમાં ધારદાર દલીલો કરી હતી:
-
તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે આટલા મોટા કૌભાંડમાં હજુ સુધી કોઈ પણ બેંક અધિકારી કે સરકારી બાબુ સામે પગલાં કેમ નથી લેવાયા?
-
ભૂષણે આક્ષેપ કર્યો કે આ “ભારતના ઇતિહાસનું સૌથી મોટું કોર્પોરેટ ફ્રોડ” હોઈ શકે છે અને તપાસ એજન્સીઓ જાણીજોઈને બેંક અધિકારીઓની ભૂમિકાની તપાસ કરી રહી નથી.
-
તેમણે કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ તપાસ (Court-monitored probe) કરવાની માંગ કરી છે.
અનિલ અંબાણી માટે આગળનો રસ્તો શું?
અનિલ અંબાણી માટે આ સ્થિતિ અત્યંત પડકારજનક છે:
-
બોમ્બે હાઈકોર્ટનો સ્ટે: અગાઉ બોમ્બે હાઈકોર્ટે બેંકો દ્વારા અનિલ અંબાણીના ખાતાઓને ‘ફ્રોડ’ જાહેર કરવા પર સ્ટે આપ્યો હતો, જેની સામે બેંકોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી છે.
-
કાનૂની લડાઈ: જો ૧૦ દિવસ પછી CBI અને ED ના રિપોર્ટમાં ગંભીર પુરાવા સામે આવશે, તો ધરપકડ કે અસ્કયામતો જપ્ત કરવા જેવી કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
નિષ્કર્ષ
સુપ્રીમ કોર્ટના આ આકરા વલણથી સ્પષ્ટ છે કે હવે મોટા કોર્પોરેટ ઘરાનાઓ માટે કાયદાથી બચવું મુશ્કેલ બનશે. અનિલ અંબાણીએ હવે કોર્ટમાં હાજર થઈને આ તમામ ગંભીર આરોપોનો જવાબ આપવો જ પડશે. શું આ ભારતની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓને સુધારવાની દિશામાં એક મોટું પગલું સાબિત થશે? તે આવનારા દિવસોમાં ખબર પડશે.
