બેસન શેકતી વખતે આ 1 ભૂલ ક્યારેય ન કરતા, નહીંતર બગડી જશે આખા શીરાનો સ્વાદ
રસોડામાંથી આવતી શેકેલા બેસન અને શુદ્ધ દેશી ઘીની પેલી સોડમ… યાદ છે ને? બાળપણમાં જ્યારે પણ વરસાદ પડતો કે શિયાળાની ઠંડી સાંજ હોય, ત્યારે મમ્મી ફટાફટ બેસનનો શીરો બનાવી દેતી. બેસનનો શીરો એ માત્ર એક મીઠાઈ નથી, પણ એક અહેસાસ છે. પરંતુ અવારનવાર લોકોની ફરિયાદ હોય છે કે તેમનો શીરો કાં તો બહુ ચીકણો બની ગયો, અથવા તેમાં બેસનની કાચી વાસ રહી ગઈ, અથવા ખાંડનું માપ ખોટું પડ્યું.
આજે હું તમારી સાથે એવા તમામ ‘સીક્રેટ્સ’ શેર કરીશ જેનાથી તમારો શીરો બિલકુલ કંદોઈ જેવો દાણેદાર અને મોઢામાં મૂકતા જ ઓગળી જાય તેવો બનશે. ચાલો, ડાયરી અને પેન ઉઠાવો અને નોંધી લો આ શાનદાર રેસીપી.
સૌથી મહત્વની વાત: સાચું માપ (The Magic Ratio)
બેસનનો શીરો બનાવવામાં સૌથી મોટી કળા તેના ‘માપ’ (Ratio) માં છુપાયેલી છે. જો તમે માપ સાચું રાખ્યું, તો અડધું કામ ત્યાં જ પૂરું થઈ ગયું.
-
બેસન: 1 કપ (કોશિશ કરવી કે બેસન થોડો કરકરો હોય, તેનાથી શીરો દાણેદાર બને છે).
-
સોજી (રવો): 1 થી 2 મોટી ચમચી (આ શીરાને ચીકણો થતો અટકાવે છે અને સરસ ટેક્સચર આપે છે).
-
શુદ્ધ દેશી ઘી: અડધો કપ (ઘીમાં કંજુસાઈ એટલે સ્વાદ સાથે સમાધાન).
-
ખાંડ: પોણો કપ (3/4 કપ). જો તમે ઓછું ગળ્યું ખાતા હોવ તો અડધો કપ પણ રાખી શકો છો.
-
પાણી અથવા દૂધ: 2 થી 2.5 કપ (પાણીથી શીરો હલકો બને છે, જ્યારે દૂધથી તે શાહી અને ક્રીમી બને છે).
-
ઈલાયચી પાવડર: અડધી નાની ચમચી (તાજી કુટેલી ઈલાયચીની સુગંધ વધુ સારી આવે છે).
-
ડ્રાય ફ્રૂટ્સ: બદામ, પિસ્તા અને કાજુ (ઝીણા સમારેલા).
-
કેસર: 7-8 તાંતણા (થોડા ગરમ દૂધમાં પલાળેલા, આ ઓપ્શનલ છે).
બનાવવાની રીત: સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઇડ
1. ખાંડનું પાણી અથવા દૂધ તૈયાર કરવું
એક અલગ પાત્રમાં પાણી (અથવા દૂધ) લો. તેમાં ખાંડ અને કેસર ઉમેરો. તેને ધીમી આંચ પર ત્યાં સુધી ગરમ કરો જ્યાં સુધી ખાંડ ઓગળી ન જાય. યાદ રાખો, આપણે ચાસણી નથી બનાવવાની, ફક્ત ખાંડને ઓગાળવાની છે અને તેને ગરમ રાખવાનું છે. ગરમ પાણી ઉમેરવાથી બેસન ફૂલે છે અને શીરો નરમ બને છે.
2. બેસન ચાળવો
બેસન વાપરતા પહેલા તેને ઝીણી ચાળણીથી ચાળી લો. આનાથી બેસનની ગાંઠો નીકળી જશે અને શેકતી વખતે સરળતા રહેશે.
3. શેકવાની પ્રક્રિયા (ધીરજનું કામ)
એક જાડા તળિયાવાળી કડાઈ લો (લોખંડની કે પિત્તળની હોય તો વધુ સારું). તેમાં ઘી નાખીને ગરમ થવા દો. હવે તેમાં બેસન અને સોજી ઉમેરો.
અહીંથી અસલી પરીક્ષા શરૂ થાય છે. ગેસની આંચ બિલકુલ ધીમી (Low Flame) રાખો. બેસનને સતત હલાવતા રહીને શેકો. શરૂઆતમાં બેસન ભારે લાગશે, પણ જેમ જેમ તે શેકાશે, તેમ તેમ તે હલકું થતું જશે અને ઘી છોડવા લાગશે.
ખાસ ટિપ: બેસનને ત્યાં સુધી શેકો જ્યાં સુધી તેનો રંગ આછો બદામી (Golden Brown) ન થઈ જાય. આમાં લગભગ 15 થી 20 મિનિટ લાગી શકે છે. ઉતાવળમાં આંચ તેજ ન કરવી, નહીંતર બેસન બળી જશે અને શીરો કડવો લાગશે.
4. પાણી/દૂધ ઉમેરવું
જ્યારે બેસનમાંથી સરસ સુગંધ આવવા લાગે અને રંગ બદલાય, ત્યારે તૈયાર કરેલું ગરમ ખાંડનું મિશ્રણ ધીમે ધીમે કડાઈમાં ઉમેરો. આ સમયે ખૂબ સાવધાની રાખવી કારણ કે વરાળ અને છાંટા ઉડી શકે છે. એક હાથે પાણી રેડો અને બીજા હાથે સતત હલાવતા રહો જેથી ગાંઠો ન પડે.
5. અંતિમ તબક્કો
મિશ્રણને ત્યાં સુધી હલાવો જ્યાં સુધી બેસન બધું પાણી સોષી ન લે. તમે જોશો કે શીરો ધીમે ધીમે ઘટ્ટ થઈ રહ્યો છે અને કડાઈના કિનારા છોડવા લાગ્યો છે. આ સમયે જ ઈલાયચી પાવડર અને અડધા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ઉમેરો.
જ્યારે શીરાની સપાટી પર થોડું ઘી દેખાવા લાગે, ત્યારે સમજી લેવું કે તે તૈયાર છે. છેલ્લે એક નાની ચમચી ઘી ઉપરથી ઉમેરો, જેનાથી શીરામાં સરસ ચમક (Glaze) આવશે.
પરફેક્ટ શીરો બનાવવા માટેની ‘પ્રો-ટિપ્સ’
-
કડાઈની પસંદગી: હંમેશા જાડા તળિયાવાળી કડાઈ વાપરવી. પાતળી કડાઈમાં બેસન જલ્દી બળી જાય છે.
-
સોજીનો જાદુ: બેસન બહુ ઝીણું હોય છે, એટલે 1-2 ચમચી સોજી નાખવાથી તે દાણેદાર બને છે અને દાંતમાં ચોંટતું નથી.
-
કાચો છે કે નહીં તે કેવી રીતે ઓળખવું: જો શીરો ખાતી વખતે જીભ પર ચોંટે, તો સમજવું કે બેસન કાચું રહી ગયું છે. સાચા શેકાયેલા બેસનની ઓળખ તેની સુગંધ અને બદામી રંગ છે.
-
દૂધ vs પાણી: જો બાળકો માટે બનાવતા હોવ તો દૂધ વાપરો, તે વધુ પૌષ્ટિક છે. જો તમારે તેને લાંબો સમય (2-3 દિવસ) સાચવી રાખવો હોય, તો પાણીનો ઉપયોગ વધુ સારો છે.
પીરસવાની રીત
બેસનના શીરાને ગરમા-ગરમ એક સુંદર વાટકીમાં કાઢો. ઉપરથી ઝીણી સમારેલી બદામ, પિસ્તા અને જો શક્ય હોય તો ચાંદીનું વરખ લગાવો.
આ શીરો માત્ર એક મીઠાઈ નથી, પણ આયુર્વેદમાં તેને શરદી અને ગળાની ખરાશ માટે પણ રામબાણ ઈલાજ માનવામાં આવે છે (તે સમયે તેમાં ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ઓછા અને કાળા મરીનો પાવડર થોડો ઉમેરવામાં આવે છે).
તો હવે જ્યારે પણ ઘરે મહેમાન આવે કે મીઠાઈ ખાવાની ઈચ્છા થાય, ત્યારે આ પારંપરિક રીતથી બેસનનો શીરો જરૂર બનાવજો. વિશ્વાસ રાખો, જે એકવાર ખાશે તે આંગળા ચાટતા રહી જશે!
