શું વધુ વજન અને ડાર્ક સ્કીન ધરાવતા લોકોમાં વિટામિન D મોડું બને છે? જાણો AIIMS ના ડોક્ટરે શું ખુલાસો કર્યો
આજના સમયમાં વિટામિન D ની ઉણપ એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. હાડકાંની મજબૂતીથી લઈને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) વધારવા સુધી વિટામિન D શરીર માટે અનિવાર્ય છે. સૂર્યપ્રકાશ એ આ વિટામિનનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે દરેક વ્યક્તિ માટે તડકામાં બેસવાનો સમય એકસરખો હોતો નથી? દિલ્હી AIIMS ના ઓર્થોપેડિક્સ વિભાગના પ્રોફેસર ડો. ભાવુક ગર્ગ ના જણાવ્યા મુજબ, શરીરની રચના અને ત્વચાનો રંગ વિટામિન D બનવાની પ્રક્રિયા પર સીધી અસર કરે છે.
કેમ ડાર્ક સ્કીન અને મેદસ્વી લોકોએ વધુ સમય તડકામાં રહેવું પડે છે?
સામાન્ય રીતે આપણે માનીએ છીએ કે ૧૦-૧૫ મિનિટ તડકામાં બેસવું કાફી છે, પરંતુ ડો. ગર્ગના મતે:
ડાર્ક સ્કીન (ઘેરો વાન): જે લોકોની ત્વચાનો રંગ ડાર્ક છે, તેમના શરીરમાં મેલેનિન (Melanin) નું પ્રમાણ વધુ હોય છે. આ મેલેનિન સૂર્યના અલ્ટ્રાવાયોલેટ B (UVB) કિરણોને શોષવામાં અવરોધ ઉભો કરે છે. પરિણામે, આવા લોકોએ વિટામિન D મેળવવા માટે સામાન્ય લોકો કરતા વધુ સમય એટલે કે અંદાજે ૩૦ થી ૪૦ મિનિટ તડકામાં રહેવું જરૂરી છે.
વધુ વજન ધરાવતા લોકો: જે લોકો મેદસ્વી છે, તેમના શરીરમાં વિટામિન D ‘ફેટ ટિશ્યુ’ (ચરબીના કોષો) માં જમા થઈ જાય છે, જેના કારણે તે લોહીમાં યોગ્ય રીતે ભળી શકતું નથી. આથી, આવા લોકોએ પણ ઓછામાં ઓછી ૩૫ થી ૪૦ મિનિટ તડકો લેવો જોઈએ.
સામાન્ય લોકો માટે કેટલો સમય પૂરતો છે?
જો તમારો વાન ગોરો છે અને વજન સામાન્ય છે, તો તમારા માટે દિવસની ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ ની ધૂપ પૂરતી છે. જોકે, આ સમય ઋતુ અને દિવસના કયા સમયે તડકો લો છો તેના પર પણ આધાર રાખે છે.
તડકો લેવાનો સાચો સમય અને રીત કઈ?
ડોક્ટર્સના મતે વિટામિન D મેળવવા માટે ગમે ત્યારે તડકામાં બેસવું ફાયદાકારક નથી.
શ્રેષ્ઠ સમય: સવારે ૧૦:૩૦ થી બપોરના ૨:૩૦ વચ્ચેનો સમય વિટામિન D ના સંશ્લેષણ માટે સૌથી અસરકારક માનવામાં આવે છે.
એક્સપોઝર: વિટામિન D ત્યારે જ બનશે જ્યારે સૂર્યના કિરણો સીધા તમારી ત્વચા પર પડે. આ માટે હાથ, પગ અને શક્ય હોય તો પીઠનો ભાગ ખુલ્લો રાખવો જોઈએ.
ટિપ: જો તમને ત્વચા કાળી પડવાનો (Suntan) ડર હોય, તો તમે ચહેરાને ઢાંકી શકો છો, પરંતુ શરીરના અન્ય ભાગો પર તડકો આવવા દેવો જોઈએ.
માત્ર તડકો જ પૂરતો નથી: આ બાબતોનું પણ ધ્યાન રાખો
જો તમારા શરીરમાં વિટામિન D નું લેવલ ખૂબ જ ઓછું થઈ ગયું હોય, તો માત્ર સૂર્યપ્રકાશથી કામ નહીં ચાલે. ડો. ગર્ગ સલાહ આપે છે કે:
સપ્લિમેન્ટ્સ: ડોક્ટરની સલાહ મુજબ વિટામિન D ના સપ્લિમેન્ટ્સ અથવા ઇન્જેક્શન લેવા જોઈએ જેથી લેવલ ઝડપથી નોર્મલ થાય. ત્યારબાદ તેને જાળવી રાખવા માટે રોજ તડકો લેવો જોઈએ.
મેગ્નેશિયમનું મહત્વ: વિટામિન D ના શોષણ માટે શરીરમાં મેગ્નેશિયમ હોવું પણ જરૂરી છે. તેથી ખોરાકમાં મેગ્નેશિયમ યુક્ત પદાર્થોનો સમાવેશ કરો.
આહાર: દૂધ, પનીર, ઇંડા અને માછલી જેવા પદાર્થો પણ વિટામિન D ના સ્ત્રોત છે, જેનો આહારમાં સમાવેશ કરવો હિતાવહ છે.
