‘રાજા શિવાજી’ જોવાની પ્લાનિંગ હોય તો જાણી લો કેવી છે ફિલ્મની વાર્તા
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ભારતીય ઇતિહાસના એક એવા નાયક છે, જેમની વીરતાની વાર્તાઓ સાંભળીને આપણે મોટા થયા છીએ. તેમના પર અનેક ફિલ્મો અને શ્રેણીઓ બની ચૂકી છે, પરંતુ જ્યારે કોઈ કલાકાર એક દાયકાની મહેનત અને ઝનૂન પછી આ મહાન યોદ્ધાની વાર્તા પડદા પર લાવે છે, ત્યારે અપેક્ષાઓ આકાશે પહોંચે છે. અભિનેતા અને દિગ્દર્શક રિતેશ દેશમુખની બહુપ્રતિક્ષિત ફિલ્મ ‘રાજા શિવાજી’ સિનેમાઘરોમાં આવી ચૂકી છે. ચાલો જાણીએ કે શું આ ફિલ્મ મરાઠા સામ્રાજ્યના એ ગૌરવશાળી ઇતિહાસ સાથે ન્યાય કરી શકે છે કે નહીં.
કેવી છે ફિલ્મની વાર્તા?
‘રાજા શિવાજી’ની શરૂઆત શિવાજી મહારાજના જન્મથી નહીં, પરંતુ એ કાળખંડથી થાય છે જ્યારે દક્ષિણની ધરતી નિઝામશાહી, આદિલશાહી અને મુગલો વચ્ચે સત્તા સંઘર્ષનો અખાડો બની હતી. ફિલ્મ સુંદર રીતે બતાવે છે કે કેવી રીતે શિવાજીના પિતા શાહજી ભોંસલે (સચિન ખેડેકર) અને તેમના નાના (મહેશ માંજરેકર) ને બહારની સલ્તનતોને આધીન રહીને કામ કરવું પડ્યું હતું.
વાર્તા એક ભાવુક વળાંક ત્યારે લે છે જ્યારે નાનો શિવાજી તેના મોટા ભાઈ શંભુ રાજે (અભિષેક બચ્ચન) ને પૂછે છે કે આખરે મરાઠાઓનો પોતાનો ધ્વજ કેમ નથી? અહીંથી જ ‘સ્વરાજ્ય’નું બીજ તેમના મનમાં રોપાય છે. ફિલ્મનું મુખ્ય કેન્દ્ર પ્રતાપગઢનું એ ઐતિહાસિક યુદ્ધ છે, જ્યાં શિવાજી મહારાજનો સામનો ક્રૂર અફઝલ ખાન (સંજય દત્ત) સાથે થાય છે. અફઝલ ખાન માત્ર સ્વરાજ્યનો દુશ્મન નથી, પણ તે શિવાજીના મોટા ભાઈના મૃત્યુ માટે પણ જવાબદાર છે. શિવાજી પોતાની બુદ્ધિ અને કૂટનીતિથી કેવી રીતે આ વિશાળ સેનાને ધૂળ ચટાડે છે, તે જ ફિલ્મનું મુખ્ય આકર્ષણ છે.
દિગ્દર્શન અને અભિનય: સિતારાઓનો મેળાવડો
રિતેશ દેશમુખે આ ફિલ્મ સાથે એક મોટું જોખમ ઉઠાવ્યું છે. હિન્દી સિનેમામાં પોતાની કોમેડી ઇમેજ માટે જાણીતા રિતેશ માટે શિવાજી મહારાજ જેવું ગંભીર અને ઓજસ્વી પાત્ર ભજવવું અને સાથે દિગ્દર્શનની કમાન સંભાળવી પડકારજનક હતી.
-
રિતેશ દેશમુખ: રિતેશ આ ભૂમિકા માટે પોતાનો જીવ રેડી દીધો છે. તેમના સંવાદો અને આંખોમાં સ્વરાજ્યનું સપનું સ્પષ્ટ દેખાય છે. જોકે, અમુક એક્શન દ્રશ્યોમાં તેમની ચપળતા હજુ વધુ સારી થઈ શકી હોત, પરંતુ તેમની મહેનત પ્રશંસનીય છે.
-
સંજય દત્ત: અફઝલ ખાનના રૂપમાં ‘સંજુ બાબા’ ડરામણા અને પ્રભાવશાળી લાગ્યા છે. તેમનું વિશાળ શરીર અને ક્રૂર અંદાજ આ પાત્રમાં પ્રાણ ફૂંકી દે છે.
-
અભિષેક બચ્ચન અને વિદ્યા બાલન: અભિષેકે શંભુ રાજેના ટૂંકા પણ મહત્વના પાત્રમાં પોતાની છાપ છોડી છે. તો વિદ્યા બાલનની હાજરી ફિલ્મને એક અલગ ગરિમા પ્રદાન કરે છે.
-
સલમાન ખાનની એન્ટ્રી: ફિલ્મના ક્લાઈમેક્સમાં સલમાન ખાનનો કેમિયો કોઈ ધડાકાથી ઓછો નથી. તેમની એન્ટ્રી વખતે સિનેમાઘરોમાં વાગતી તાળીઓ ફિલ્મની સફળતાનો સંકેત આપે છે.
ફિલ્મની ખાસિયતો: જે દિલ જીતી લે છે
-
માનવીય પાસું: ફિલ્મ શિવાજી મહારાજને માત્ર એક અજેય યોદ્ધા તરીકે જ નહીં, પરંતુ એક સંવેદનશીલ માણસ અને ચતુર કૂટનીતિજ્ઞ તરીકે પણ બતાવે છે. તેઓ જાણે છે કે યુદ્ધ માત્ર તલવારોથી નહીં, મગજથી પણ જીતવામાં આવે છે.
-
ઐતિહાસિક વિગતો: લેખકે ઇતિહાસની ઘણી નાની પણ મહત્વની ઘટનાઓને વણી લીધી છે, જેમ કે તાજમહેલના નિર્માણમાં આદિલશાહનું યોગદાન અથવા અફઝલ ખાનનો પોતાની રાણીઓ પ્રત્યેનો વ્યવહાર. આ બાબતો ફિલ્મને જ્ઞાનવર્ધક બનાવે છે.
-
સંગીત (અજય-અતુલ): અજય-અતુલનું સંગીત આ ફિલ્મની કરોડરજ્જુ છે. ‘છત્રપતિ’ અને ‘શિવરાયા’ જેવા ગીતો સાંભળતી વખતે રુંવાડા ઉભા થઈ જાય છે અને ગર્વની અનુભૂતિ થાય છે.
-
સિનેમેટોગ્રાફી: સહ્યાદ્રીની ખીણો અને કિલ્લાઓના દ્રશ્યોને કેમેરામાં સુંદર રીતે કંડારવામાં આવ્યા છે.
ખામીઓ: જ્યાં ફિલ્મ થોડી નબળી પડી
આટલી ભવ્યતા હોવા છતાં, ફિલ્મ કેટલીક જગ્યાએ નિરાશ કરે છે. સૌથી મોટી ખામી તેના VFX (વિઝ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સ) છે. હાથીઓના દ્રશ્યો અને કિલ્લાઓની બનાવટમાં ઘણી જગ્યાએ ‘બનાવટીપણું’ સ્પષ્ટ દેખાય છે, જે ફિલ્મની ગંભીરતાને ઓછી કરે છે.
ફિલ્મની લંબાઈ (3 કલાકથી વધુ) પણ એક સમસ્યા છે. કેટલાક દ્રશ્યો પુનરાવર્તન જેવા લાગે છે, જેનું એડિટિંગ કરી શકાયું હોત. સાથે જ, શિવાજી મહારાજની પ્રખ્યાત ‘ગેરીલા વોરફેર’ (છાપામાર યુદ્ધ) ટેકનિકને વધુ વિગતવાર બતાવી શકાઈ હોત. ફિલ્મ તેમના સાથીઓ અને બહાદુર માવળાઓના યોગદાનને તેટલી પ્રભાવશાળી રીતે બતાવી શકી નથી, જેટલી અપેક્ષા હતી.
જોવી કે નહીં?
‘રાજા શિવાજી’ કોઈ સામાન્ય મસાલા ફિલ્મ નથી, પરંતુ આ રિતેશ દેશમુખનો પોતાના આરાધ્ય અને પોતાની માટી પ્રત્યેનો એક પ્રેમ પત્ર છે. ટેકનિકલ ખામીઓ અને ધીમી ગતિ હોવા છતાં, આ ફિલ્મ પોતાની દાનત અને લાગણીઓમાં ખરી ઉતરે છે.
આ ફિલ્મ આપણને યાદ અપાવે છે કે સ્વરાજ્યની કિંમત શું હતી અને શિવાજી મહારાજે કેવી રીતે શૂન્યમાંથી સામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું હતું. જો તમે ઐતિહાસિક ફિલ્મોના શોખીન હોવ અને મરાઠા સામ્રાજ્યના શૌર્યને મોટા પડદા પર જોવા માંગતા હોવ, તો આ ફિલ્મ તમારા માટે એક સારો અનુભવ સાબિત થશે.
