તમારી મહેનતની કમાણી જોખમમાં તો નથી ને? જાણો UPI એપ પસંદ કરતી વખતે કઈ 5 બાબતોનું ધ્યાન રાખવું
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણા ખિસ્સામાં રોકડ હોય કે ન હોય, મોબાઈલમાં એક UPI એપ ચોક્કસ હોય છે. ચાની લારીથી લઈને મોટા શોપિંગ મોલ સુધી, આપણે બસ QR કોડ સ્કેન કરીએ છીએ અને પેમેન્ટ થઈ જાય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જે એપથી તમે ટ્રાન્ઝેક્શન કરી રહ્યા છો તે કેટલી સુરક્ષિત છે?
ઘણીવાર આપણે એવી એપ પસંદ કરીએ છીએ જે આપણને વધુ કેશબેક અથવા રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ આપે છે. પરંતુ વિશ્વાસ રાખો, કેશબેક કરતા ક્યાંય વધુ જરૂરી તમારી મહેનતની કમાણીની સુરક્ષા છે. તાજેતરમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની Paytm એ તેના પ્લેટફોર્મ પર એક રસપ્રદ માહિતી શેર કરી છે કે સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ કઈ UPI એપ સૌથી વધુ ભરોસાપાત્ર છે. ચાલો જાણીએ તેની પાછળની પૂરી હકીકત.
સુરક્ષાનું અસલી માપદંડ: કેશબેક નહીં, કોન્ફિડન્સ જરૂરી
ભારતમાં દરરોજ કરોડોની સંખ્યામાં UPI ટ્રાન્ઝેક્શન થાય છે. ટેકનોલોજી એટલી આગળ વધી ગઈ છે કે હવે લગભગ દરેક એપમાં ‘ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન’ (2FA) જેવી સુવિધા મળે છે, જેના કારણે પિન અથવા OTP વગર પેમેન્ટ કરવું અશક્ય છે. તેમ છતાં, દરેક એપની કામ કરવાની રીત અને તેનું સિક્યુરિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અલગ-અલગ હોય છે.
મોટાભાગના યુઝર્સ કેશબેકની લાલચમાં નવી અને અજાણી એપ્સ ડાઉનલોડ કરી લે છે. અહીંથી જ ફ્રોડનો ખતરો શરૂ થાય છે. સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ એપમાં મજબૂત એન્ક્રિપ્શન, ફ્રોડ ડિટેક્શન અને ત્વરિત એલર્ટ મોકલવાની ક્ષમતા હોવી જોઈએ.
Paytm મુજબ કઈ એપ છે સૌથી સેફ?
તમને જાણીને કદાચ નવાઈ લાગશે, પરંતુ ખુદ Paytm એ તેના FAQ (વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો) પેજ પર આ વાતનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. Paytm ના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષાના માપદંડમાં સૌથી ઉપર BHIM (Bharat Interface for Money) એપ આવે છે.
BHIM એપ જ કેમ?
તેની પાછળનું સૌથી મોટું કારણ એ છે કે તેને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે. તે સીધી સરકારી દેખરેખ હેઠળ કામ કરે છે અને તેમાં સુરક્ષાના અનેક સ્તરો હોય છે.
-
મજબૂત એન્ક્રિપ્શન: ડેટાને એવી રીતે કોડ કરવામાં આવે છે કે કોઈ વચ્ચેથી તેને હેક ન કરી શકે.
-
પિન અને બાયોમેટ્રિક્સ: તેમાં પિન પ્રોટેક્શનની સાથે ફિંગરપ્રિન્ટ લોક જેવા વિકલ્પો મળે છે.
-
ડાયરેક્ટ બેંક લિંક: આ એપ સીધી બેંક ખાતા સાથે જોડાય છે અને તેમાં કોઈ ત્રીજા પક્ષ (Third Party) નો હસ્તક્ષેપ ન્યૂનતમ હોય છે.
સુરક્ષા અંગે Paytmનો પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ
Paytmએ માત્ર BHIM એપના વખાણ નથી કર્યા, પરંતુ તેના પોતાના સુરક્ષા તંત્ર વિશે પણ જણાવ્યું છે. કંપનીનું કહેવું છે કે તેઓ ‘એપ સિક્યુરિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર’ નો ઉપયોગ કરે છે જે કોઈપણ શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શનને તરત જ પકડી લે છે.
જો તમારા એકાઉન્ટમાંથી કોઈ એવું ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાનો પ્રયાસ કરે જે તમારી સામાન્ય પેટર્નથી અલગ હોય, તો Paytm ની સિસ્ટમ તરત જ ‘છેતરપિંડીની ચેતવણી’ (Fraud Alert) આપે છે. આ ઉપરાંત, Paytm યુઝર્સને પોતાની પસંદગીની UPI ID બનાવવાનો અને તેને સમયાંતરે બદલવાનો વિકલ્પ પણ આપે છે, જે સુરક્ષાને એક ડગલું આગળ લઈ જાય છે.
UPI એપ પસંદ કરતી વખતે આ 5 બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
જો તમે પણ મુંઝવણમાં હોવ કે તમારા માટે કઈ એપ શ્રેષ્ઠ છે, તો આગલી વખતે એપ પસંદ કરતી વખતે આ બાબતો ચોક્કસ તપાસો:
-
ઈન્ટરફેસની સરળતા: એપ ચલાવવામાં જેટલી સરળ હશે, ભૂલથી ખોટું ટ્રાન્ઝેક્શન થવાની શક્યતા તેટલી જ ઓછી રહેશે.
-
ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન: ખાતરી કરો કે એપ દરેક ટ્રાન્ઝેક્શન માટે પિન અથવા બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન માંગે છે.
-
રિયલ-ટાઇમ એલર્ટ: ટ્રાન્ઝેક્શન થતાની સાથે જ તમારી પાસે SMS અને એપ નોટિફિકેશન આવવું જોઈએ.
-
મજબૂત કસ્ટમર સપોર્ટ: જો ક્યારેય પૈસા અટવાઈ જાય કે ખોટું ટ્રાન્ઝેક્શન થઈ જાય, તો શું એપની સપોર્ટ સિસ્ટમ તરત મદદ માટે તૈયાર છે? આ સૌથી મહત્વનું છે.
-
ભરોસાપાત્ર નામ: હંમેશા એવી એપ્સનો ઉપયોગ કરો જે NPCI દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત હોય અને જેનો માર્કેટમાં સારો ટ્રેક રેકોર્ડ હોય.
સમજદારી જ સૌથી મોટો બચાવ છે
ડિજિટલ ઇન્ડિયાના આ યુગમાં આપણે ટેકનોલોજીનો ફાયદો ચોક્કસ લેવો જોઈએ, પરંતુ સાવધાની સાથે. માત્ર કેશબેકના થોડા રૂપિયા માટે તમારા આખા બેંક એકાઉન્ટને જોખમમાં મૂકવું સમજદારી નથી.
આચાર્ય ચાણક્યએ પણ કહ્યું હતું કે “સાવધાની જ સુરક્ષા છે.” તેથી, ભલે તમે BHIM નો ઉપયોગ કરો, Paytm નો કે Google Pay નો—હંમેશા યાદ રાખો કે તમારો UPI PIN ક્યારેય કોઈની સાથે શેર ન કરો. કોઈ પણ બેંક કે પેમેન્ટ એપ તમારી પાસે ફોન પર પિન માંગતી નથી.
