દર મહિને ગેરંટીડ ₹૯,૨૪૯ ની કમાણી! પોસ્ટ ઓફિસની આ સ્કીમમાં રોકાણકારો માટે ખુલી ગઈ સોનાની ખાણ.
ભારતમાં સુરક્ષિત રોકાણ અને નિયમિત આવક મેળવવા માટે પોસ્ટ ઓફિસની યોજનાઓ હંમેશાંથી મધ્યમ વર્ગ અને વરિષ્ઠ નાગરિકોની પહેલી પસંદ રહી છે. ખાસ કરીને એવા લોકો જેઓ શેરબજારના જોખમોથી દૂર રહીને પોતાના કાયદેસરની કમાણી પર એક નિશ્ચિત રિટર્ન મેળવવા માંગે છે, તેમના માટે પોસ્ટ ઓફિસની મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (Post Office Monthly Income Scheme – POMIS) એક ઉત્તમ આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ છે.
આ યોજના એવા લોકો માટે સૌથી વધુ ફાયદાકારક છે જેઓ નોકરીમાંથી નિવૃત્ત (Retired) થયા છે અને પ્રોવિડન્ટ ફંડ અથવા ગ્રેચ્યુઈટીની રકમને એવી જગ્યાએ રોકવા માંગે છે જ્યાંથી તેમનો ઘરખર્ચ દર મહિને સરળતાથી નીકળી શકે. સંપૂર્ણપણે સરકારી ગેરંટી ધરાવતી આ નાની બચત યોજનામાં રોકાણના કેટલાક ચોક્કસ નિયમો અને મર્યાદાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે, જેને સમજીને રોકાણ કરવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
રોકાણની મર્યાદા અને વર્તમાન વ્યાજ દર
પોસ્ટ ઓફિસની આ મંથલી ઇન્કમ સ્કીમમાં તમે બે રીતે ખાતું ખોલાવી શકો છો – સિંગલ એકાઉન્ટ (એકલ ખાતું) અથવા જોઈન્ટ એકાઉન્ટ (સંયુક્ત ખાતું). બંને સ્થિતિમાં રોકાણની મહત્તમ મર્યાદા નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવી છે:
-
સિંગલ એકાઉન્ટ: જો તમે એકલા નામે ખાતું ખોલાવો છો, તો તમે વધુમાં વધુ ૯ લાખ રૂપિયા સુધીનું રોકાણ કરી શકો છો.
-
જોર્ઈન્ટ એકાઉન્ટ: જો તમે પત્ની, પિતા કે પરિવારના અન્ય સભ્ય સાથે મળીને સંયુક્ત ખાતું ખોલાવો છો, તો રોકાણની મર્યાદા વધીને ૧૫ લાખ રૂપિયા સુધીની થઈ જાય છે. આ ખાતામાં વધુમાં વધુ ૩ વ્યક્તિઓ પણ જોડાઈ શકે છે.
વર્તમાન સમયમાં કેન્દ્ર સરકાર આ યોજના પર ૭.૪% ના દરે વાર્ષિક વ્યાજ આપી રહી છે. જો કે, આ વ્યાજની ગણતરી વાર્ષિક ધોરણે થાય છે પરંતુ તેને ૧૨ સરખા ભાગમાં વહેંચીને દર મહિને રોકાણકારના બચત ખાતામાં જમા કરી દેવામાં આવે છે. સરકાર દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક ગાળે) આ યોજનાના વ્યાજ દરોની સમીક્ષા કરે છે, પરંતુ એકવાર તમે રોકાણ કરી લો એટલે આગામી ૫ વર્ષ સુધી તમને એ જ નક્કી થયેલા દરે વ્યાજ મળતું રહે છે.
₹૧૫ લાખના રોકાણ પર દર મહિને કેટલી કમાણી થશે?
જો કોઈ રોકાણકાર આ યોજનાનો પૂરેપૂરો લાભ લેવા માંગે છે અને જોઈન્ટ એકાઉન્ટ અંતર્ગત મહત્તમ મર્યાદા એટલે કે ૧૫ લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરે છે, તો તેને મળતું વ્યાજ અને માસિક આવકનું ગણિત કંઈક આ પ્રમાણે રહેશે:
-
કુલ રોકાણ રકમ: ₹૧૫,૦૦,૦૦૦
-
દર મહિને મળતી નિશ્ચિત આવક: અંદાજે ₹૯,૨૪૯
-
એક વર્ષનું કુલ વ્યાજ: અંદાજે ₹૧,૧૧,૦૦૦
-
૫ વર્ષની પાકતી મુદતે કુલ વ્યાજની કમાણી: અંદાજે ₹૫,૫૫,૦૦૦
આ ગણતરી પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે કોઈ પણ જાતનું જોખમ લીધા વિના, દર મહિનાની ૧લી તારીખે તમારા ખાતામાં અંદાજે સાડા નવ હજાર રૂપિયાની ગેરંટીડ આવક આવતી રહેશે. આ રકમ નિવૃત્ત લોકો માટે દવાઓ, લાઈટ બિલ કે અન્ય દૈનિક ખર્ચાઓ પૂરા કરવા માટે ખૂબ જ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.
સમયગાળો અને મુદત પૂર્વે ખાતું બંધ કરવાના નિયમો (Premature Closure)
પોસ્ટ ઓફિસ મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (POMIS) ની પાકતી મુદત (Maturity Period) ૫ વર્ષની હોય છે. એટલે કે તમારે ૫ વર્ષ માટે તમારા નાણાં આ યોજનામાં રોકી રાખવાના હોય છે. જો કે, કટોકટીના સમયે જો તમારે આ નાણાં અધવચ્ચેથી ઉપાડવા હોય, તો તેના માટે પોસ્ટ ઓફિસે કેટલાક કડક નિયમો બનાવ્યા છે:
૧. ૧ વર્ષ પહેલાં: રોકાણ કર્યાના પ્રથમ ૧ વર્ષની અંદર તમે કોઈ પણ સંજોગોમાં ખાતું બંધ કરી શકતા નથી અને પૈસા પાછા મેળવી શકતા નથી.
૨. ૧ થી ૩ વર્ષની વચ્ચે: જો તમે ખાતું ખોલાવ્યાના ૧ વર્ષ પછી અને ૩ વર્ષ પૂરા થતાં પહેલાં પૈસા ઉપાડી લો છો, તો તમારી અસલ જમા રકમમાંથી ૨% ની કપાત (પેનલ્ટી) કરવામાં આવશે અને બાકીના પૈસા પાછા મળશે.
૩. ૩ થી ૫ વર્ષની વચ્ચે: જો તમે ૩ વર્ષ પૂરા થયા પછી પરંતુ ૫ વર્ષની મુદત પૂરી થતાં પહેલાં ખાતું બંધ કરો છો, તો તમારી અસલ રકમમાંથી ૧% ની કપાત કરવામાં આવશે.
આ નિયમોને કારણે નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે આ યોજનામાં માત્ર એવા જ નાણાં રોકવા જોઈએ, જેની તમને આગામી ૫ વર્ષ સુધી તાત્કાલિક જરૂર પડવાની ન હોય.
ટેક્સ (કરવેરા) ના નિયમો શું કહે છે?
આ યોજનામાં રોકાણ કરતા પહેલાં ટેક્સના ગણિતને પણ સમજી લેવું જરૂરી છે. ઘણા લોકોને એવો ભ્રમ હોય છે કે આ પોસ્ટ ઓફિસની યોજના હોવાથી તેમાં ટેક્સ માફ હશે, પણ એવું નથી:
-
આવકવેરા મુક્તિ નહીં: આ યોજનામાં તમે જે રકમ રોકો છો તેના પર ઇનકમ ટેક્સની કલમ 80C હેઠળ કોઈ પણ પ્રકારની ટેક્સ છૂટ મળતી નથી.
-
વ્યાજ પર ટેક્સ: આ સ્કીમમાંથી દર મહિને તમને જે વ્યાજની આવક થાય છે, તે તમારી વાર્ષિક આવકમાં ઉમેરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તમારી કુલ વાર્ષિક આવક જે પણ ટેક્સ સ્લેબ (Tax Slab) માં આવતી હશે તે મુજબ તમારે ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
-
TDS ની રાહત: આ યોજનાની એક સારી બાબત એ છે કે પોસ્ટ ઓફિસ વ્યાજ ચૂકવતી વખતે કોઈ પણ પ્રકારનો ટીડીએસ (TDS – Tax Deducted at Source) કાપતી નથી. તમને પૂરેપૂરી રકમ ચૂકવવામાં આવે છે અને વર્ષના અંતે તમારે પોતે જ આઈટીઆર (ITR) ફાઈલ કરતી વખતે આ ટેક્સની ગણતરી કરવાની રહે છે.
