૩૨ વખત ચાવવાનો સોનેરી નિયમ; ખોરાકને યોગ્ય રીતે ચાવવાની આદત આયુષ્ય વધારવાની છે ‘સિક્રેટ કી’
ઝડપી જીવનશૈલી અને ઓફિસના કામકાજના સતત વધતા બોજ વચ્ચે આજે લોકો પોતાની સૌથી મૂળભૂત જરૂરિયાત એટલે કે ભોજન પ્રત્યે પણ ગંભીર બેદરકારી દાખવી રહ્યા છે. કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન સામે બેસીને કે મોબાઈલ સ્ક્રોલ કરતાં કરતાં ઉતાવળે ભોજન ગળી જવાની આદત આધુનિક યુગની સૌથી મોટી મેડિકલ આડઅસર બની ચૂકી છે. આયુર્વેદિક હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ અને આધુનિક ડાયેટિશિયન્સના મતે, તમે ગમે તેટલો પૌષ્ટિક આહાર લેતા હોવ, પણ જો તમે તેને યોગ્ય રીતે ચાવીને ખાતા નથી, તો તે અમૃત સમાન ખોરાક પણ શરીરમાં ઝેર સમાન સાબિત થઈ શકે છે. ભોજનને શાંતિથી ચાવવાની આ એક નાની આદત લાંબુ આયુષ્ય જીવવાની કાવી (Secret Key) છે.
બદલાતી જીવનશૈલી વચ્ચે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ આરોગ્ય વિષયક સંશોધન સામે આવ્યું છે. તબીબી નિષ્ણાતો અને ડાયેટિશિયન્સના મતે, આજના ફાસ્ટ ફોરવર્ડ યુગમાં લોકો જમતી વખતે પણ ટાઈમ મેનેજમેન્ટના નામે ઉતાવળ કરે છે, જે શરીર માટે સૌથી વધુ હાનિકારક છે. વિજ્ઞાન કહે છે કે આપણા શરીરમાં પાચનની પ્રક્રિયા પેટમાં પહોંચ્યા પછી નહીં, પરંતુ આપણા મોંની અંદર જ શરૂ થઈ જાય છે. જ્યારે આપણે ખોરાકને સારી રીતે ચાવીએ છીએ, ત્યારે તે નાના કણોમાં વિભાજિત થાય છે, જેના કારણે પેટ અને આંતરડાને તેને પચાવવા માટે વધારાની મહેનત કરવી પડતી નથી. ખોરાકને ચાવવાથી લાળ (Saliva) માં રહેલા પાચક ઉત્સેચકો (Digestive Enzymes) ખોરાક સાથે સંપૂર્ણ ભળી જાય છે, જે શરીરની રાસાયણિક પાચન ક્રિયાને ગતિ આપે છે.
કયો ખોરાક કેટલી વાર ચાવવો જોઈએ?
આરોગ્ય સંહિતા અનુસાર, દરેક ખોરાકની પ્રકૃતિ અલગ હોય છે અને તે મુજબ તેને ચાવવાની સંખ્યા પણ બદલાય છે. જો તમે ખીચડી, ભાત, દાળ કે શીરો જેવો નરમ ખોરાક ખાઈ રહ્યા છો, તો તેને ઓછામાં ઓછો ૨૦ થી ૨૫ વાર ચાવવો જોઈએ. તેનાથી વિપરીત, જો તમે રોટલો, ભાખરી, કચુંબર (સલાડ), બદામ-અખરોટ અથવા ફાઈબરયુક્ત કોઈ કઠણ પદાર્થ ખાઈ રહ્યા છો, તો તેને ૩૨ થી લઈને ૪૦ વાર કે તેથી વધુ વખત ચાવવો ખૂબ જ હિતાવહ છે. મુખ્ય નિયમ એવો છે કે ભોજનનો ડંખ મોંમાં જ એટલો નરમ અને પ્રવાહી બની જવો જોઈએ કે તેને ગળવા માટે ગળા પર સહેજ પણ જોર ન આપવું પડે. ઉતાવળમાં મોટા ટુકડા ગળી જવાથી પાચનતંત્ર પર દબાણ આવે છે, જે ક્રોનિક ગેસ, એસિડિટી અને મેદસ્વીતાનું કારણ બને છે અને લાંબા ગાળે આયુષ્ય ટૂંકું કરે છે.
યોગ્ય રીતે ચાવીને ખાવાના ૫ અદ્ભુત શારીરિક ફાયદા
૧. વજન ઘટાડવામાં રામબાણ (Weight Management):
મેડિકલ રિસર્ચ અનુસાર, જ્યારે આપણે ધીમે-ધીમે અને ચાવીને ખાઈએ છીએ, ત્યારે આપણા મગજને પેટ ભરાઈ ગયું હોવાનો ‘સંતૃપ્તિનો સંકેત’ સમયસર મળે છે. મગજને આ સિગ્નલ મોકલવામાં અંદાજે ૨૦ મિનિટનો સમય લાગે છે. જે લોકો દરેક બાઇટને ૪૦ વખત ચાવે છે, તેઓ ઉતાવળે ખાનારા લોકોની સરખામણીએ ૧૨ ટકા ઓછો ખોરાક લે છે, જે ઓવરઇટિંગ અને વધારાની કેલરીને આપોઆપ રોકીને વજન નિયંત્રિત રાખે છે.
૨. પોષક તત્વોનું મહત્તમ શોષણ (Nutrient Absorption):
જ્યારે ખોરાકના કણો એકદમ બારીક થઈ જાય છે, ત્યારે નાનું આંતરડું તેમાંથી જરૂરી વિટામિન્સ, મિનરલ્સ અને માઇક્રો-ન્યુટ્રિઅન્ટ્સને ખૂબ જ સરળતાથી શોષી લે છે. પોષક તત્વોનું આ યોગ્ય શોષણ શરીરના અબજો કોષો અને મુખ્ય અંગોને લાંબા સમય સુધી યુવાન અને રોગમુક્ત રાખે છે, જેનાથી આયુષ્યમાં કુદરતી વધારો થાય છે.
૩. પેટની તમામ સમસ્યાઓનો કાયમી ઉકેલ:
મોંની લાળ એ એસિડિટી વિરોધી કુદરતી તત્વ છે. ભોજન સાથે લાળનું પ્રમાણ વધવાથી પેટમાં એસિડનું સંતુલન જળવાય છે. આનાથી ખોરાક સડતો નથી અને વાયુ (ગેસ), અપચો, આફરો તેમજ પેટના ભારેપણા જેવી રોજિંદી સમસ્યાઓ જડમૂળથી ગાયબ થઈ જાય છે.
૪. ઓવરઇટિંગ પર કંટ્રોલ (Portion Control):
જ્યારે તમે ભોજન પ્રત્યે સજાગ બનો છો, ત્યારે તમને ખબર પડે છે કે તમારા શરીરની વાસ્તવિક ભૂખ કેટલી છે. આ આદતથી ખોરાકનો બગાડ અટકે છે અને પ્લેટમાં રહેલું ભોજન અમૃત સમાન બને છે, જે સ્થૂળતા અને ડાયાબિટીસ જેવા લાઈફસ્ટાઈલ ડિસીઝ સામે રક્ષણ આપે છે.
૫. માનસિક શાંતિ અને માઇન્ડફુલ ઇટિંગ (Mindful Eating):
દરેક કોળિયાનો સ્વાદ, સુગંધ અને ટેક્સચર અનુભવીને ખાવાથી ભોજનનો સાચો આનંદ મળે છે. આ એક પ્રકારનું ધ્યાન (Meditation) છે, જે ભોજન દરમિયાન મગજમાં હેપ્પી હોર્મોન્સ મુક્ત કરે છે અને દિવસભરના માનસિક સ્ટ્રેસ અને એન્ઝાયટીના લેવલને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. ખોરાકને ચાવવાની આ ટેવ કોઈ અઘરો ડાયેટ પ્લાન નથી, પણ એક નાનું જીવનશૈલી પરિવર્તન છે જે તમને આજીવન નિરોગી રાખશે.
