મિનિટોમાં ખાલી થઈ શકે છે એકાઉન્ટ; કાર્ડ ગુમ થતાં જ ઓનલાઈન અને કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટથી આ રીતે બચો
આજના ગતિશીલ અને ડિજિટલ યુગમાં ક્રેડિટ કાર્ડ માત્ર ખિસ્સામાં રાખવાનો પ્લાસ્ટિકનો ટુકડો નથી, પરંતુ તે આપણી આર્થિક સધ્ધરતા, બેંકિંગ ઓળખ અને સિબિલ સ્કોરનું પ્રવેશદ્વાર છે. પરંતુ વિચાર કરો કે જો આ જ પાવરફુલ કાર્ડ ક્યારેક અચાનક ખોવાઈ જાય કે ચોરાઈ જાય તો? એક નાનકડી બેદરકારી કે થોડી મિનિટોનો વિલંબ તમારા બેંક એકાઉન્ટને ખાલી કરી શકે છે અને તમને કાનૂની મુશ્કેલીઓમાં મૂકી શકે છે. જો આવી કોઈ ઘટના બને તો ગભરાવાને બદલે સમજદારીથી કામ લેવું જરૂરી છે.
ડિજિટલ લાઈફસ્ટાઈલ વચ્ચે ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ અભૂતપૂર્વ રીતે વધી ગયો છે. આ સુવિધા જેટલી આરામદાયક છે, તેની સાથે જોડાયેલું જોખમ પણ એટલું જ મોટું છે. આજકાલ વાઇ-ફાઇ આધારિત કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે કોઈ પિનની જરૂર પડતી નથી. આવામાં જો તમારું ક્રેડિટ કાર્ડ ખોટા હાથમાં જાય, તો સ્વાઇપ કર્યા વિના કે ઓટીપી વિના પણ મિનિટોમાં લાખો રૂપિયાની ઓનલાઈન શોપિંગ થઈ શકે છે. જો તમારું કાર્ડ ક્યારેય ખોવાઈ જાય કે ચોરાઈ જાય, તો જાગૃત નાગરિક તરીકે તમારે પ્રથમ એક કલાકમાં જ પાંચ મહત્વપૂર્ણ પગલાં લેવા જોઈએ, જે તમને મોટી છેતરપિંડીથી બચાવશે.
૧. એક પણ સેકન્ડ બગાડ્યા વિના કાર્ડને કરો તાત્કાલિક બ્લોક
જે ક્ષણે તમને ખ્યાલ આવે કે તમારું કાર્ડ વોલેટમાં નથી અથવા ચોરાઈ ગયું છે, તે જ સેકન્ડે સૌથી પહેલું કામ કાર્ડને બ્લોક કરવાનું કરો. આ માટે તમારે બેંક જવાની જરૂર નથી. તમે તમારી બેંકની મોબાઇલ એપ્લિકેશન, નેટ બેંકિંગ લોગઇન, એસએમએસ (SMS) સેવા અથવા બેંકના કસ્ટમર કેર નંબર પર કૉલ કરીને કાર્ડને કાયમ માટે બ્લોક કરાવી શકો છો. એકવાર કાર્ડ બ્લોક થઈ ગયા પછી કોઈ પણ વ્યક્તિ તેનો દુરુપયોગ કરી શકશે નહીં. આ સમયે બેંક એજન્ટ પાસેથી મળતો કમ્પ્લેઈન રેફરન્સ નંબર (સંદર્ભ નંબર) તમારી ડાયરીમાં ચોક્કસ નોંધી લો.
૨. નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં તુરંત FIR નોંધાવો
ઘણા લોકો નાની રકમ સમજીને પોલીસ ફરિયાદ કરવાનું ટાળે છે, જે ભવિષ્યમાં મોટી મુશ્કેલી ઉભી કરી શકે છે. ક્રેડિટ કાર્ડ ગુમ થવાના કિસ્સામાં નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં જઈને અથવા ઓનલાઈન પોર્ટલ દ્વારા તાત્કાલિક એફઆઈઆર (FIR) નોંધાવવી જોઈએ. આ એફઆઈઆર એક મજબૂત કાનૂની દસ્તાવેજ છે. જો કાર્ડ ખોવાયા પછી કોઈ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ કે મોટો આર્થિક ગુનો આચરવામાં આવે, તો આ દસ્તાવેજ સાબિત કરશે કે તે ગુના માટે તમે જવાબદાર નથી. આ કાનૂની રેકોર્ડ બેંકની આંતરિક તપાસમાં પણ તમારી સૌથી મોટી ઢાલ બનશે.
૩. ક્રેડિટ બ્યુરો (CIBIL) ને જાણ કરો અને ‘ફ્રોડ એલર્ટ’ મેળવો
આ એક એવું પગથિયું છે જેને મોટાભાગના લોકો નજરઅંદાજ કરે છે. જો ચોર પાસે તમારા કાર્ડની સાથે અન્ય આઈડી પ્રૂફ પણ આવી ગયા હોય, તો તે તમારા નામે નવી લોન લેવાનો કે બીજું ક્રેડિટ કાર્ડ ઈશ્યૂ કરાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. આનાથી બચવા માટે દેશના મુખ્ય ક્રેડિટ બ્યુરો જેમ કે CIBIL, Equifax અથવા Experian નો સંપર્ક કરીને તમારી પ્રોફાઇલ પર “ફ્રોડ એલર્ટ” સેટ કરાવો. આ એલર્ટ એક્ટિવ થવાથી જ્યારે પણ કોઈ તમારા નામે લોન લેવાની કોશિશ કરશે, ત્યારે બેંકો તરત જ સાવધ થઈ જશે અને તમારો સિબિલ સ્કોર ખરાબ થતાં બચી જશે.
૪. બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને ટ્રાન્ઝેક્શન હિસ્ટ્રીનું ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ
કાર્ડ બ્લોક થઈ ગયા પછી પણ આગામી થોડા દિવસો સુધી તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર આવતા તમામ એસએમએસ અને ઈમેઈલ એલર્ટ્સ પર બારીકાઈથી નજર રાખો. કાર્ડ ખોવાયાના સમયગાળા દરમિયાન જો કોઈ અજાણ્યો કે શંકાસ્પદ વ્યવહાર થયો હોય, તો તેની લેખિત જાણ તાત્કાલિક બેંકને કરો. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના ઝીરો લાયબિલિટી (Zero Liability) નિયમ અનુસાર, જો ગ્રાહક કાર્ડ ખોવાયાના ૩ દિવસની અંદર બેંકને ફ્રોડ ટ્રાન્ઝેક્શનની માહિતી આપે છે, તો તે નુકસાનની તમામ જવાબદારી બેંકની બને છે અને ગ્રાહકના પૈસા સુરક્ષિત રહે છે.
૫. નવા કાર્ડ (રિપ્લેસમેન્ટ) માટે અરજી અને ઓટો-પેમેન્ટ અપડેટ
જૂનું કાર્ડ બ્લોક થઈ ગયા બાદ બેંકને નવું રિપ્લેસમેન્ટ કાર્ડ મોકલવા માટે વિનંતી કરો. નવું ફિઝિકલ કાર્ડ ઘરે આવી જાય એટલે તરત જ એટીએમ મશીન કે એપ દ્વારા નવો અને અગાઉ કરતાં તદ્દન અલગ, મજબૂત પિન સેટ કરો. સુરક્ષાના ભાગરૂપે મોબાઇલ એપ્લિકેશનમાં જઈને ઓનલાઈન અને ઈન્ટરનેશનલ ટ્રાન્ઝેક્શનની લિમિટ તમારી જરૂરિયાત મુજબ ઓછી સેટ કરી રાખો. છેલ્લે, તમારા જૂના કાર્ડ સાથે જોડાયેલા વીજળી બિલ, ઓટીટી સબ્સ્ક્રિપ્શન કે અન્ય ઓટો-ડેબિટ પેમેન્ટ્સને નવા કાર્ડની વિગતો સાથે અપડેટ કરવાનું ન ભૂલતા. યાદ રાખો, ડિજિટલ દુનિયામાં સતર્કતા જ સાચી સુરક્ષા છે.
