વૈશ્વિક બજારમાં તેલનો સપ્લાય વધશે, ભારતના આયાત બિલમાં મળશે મોટી રાહત
વૈશ્વિક રાજકારણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પરથી ભારતના આર્થિક મોરચે એક રાહત આપનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. પશ્ચિમ એશિયામાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ બાદ આખરે વૈશ્વિક વેપાર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાતી ‘હોર્મુઝની સામુદ્રધુની’ (Strait of Hormuz) ફરી ખુલી ગઈ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા ઐતિહાસિક શાંતિ કરારને પગલે આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ આંશિક રીતે કાર્યરત થયો છે, જે આગામી શુક્રવાર એટલે કે ૧૯ જૂન સુધીમાં સંપૂર્ણપણે ખુલી જશે. આ ઘટનાને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના સપ્લાયની ચિંતાઓ હળવી થઈ છે અને કાચા તેલના ભાવમાં ઘટાડો શરૂ થયો છે.
આજે ૧૬ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ સમગ્ર ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવો સ્થિર નોંધાયા છે. ગત ૨૫ મેના રોજ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા કરવામાં આવેલા ભાવ વધારા બાદ સ્થાનિક બજારમાં કોઈ નવો ફેરફાર થયો નથી. ૨૫ મેથી અમલી બનેલા સુધારામાં પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨.૬૧ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨.૭૧ નો વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો હતો, કારણ કે પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને લીધે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થતાં વૈશ્વિક સ્તરે તેલ બજાર ખોરવાયું હતું. જો કે, હવે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ થતાં સામાન્ય સ્થિતિ પરત ફરી રહી છે.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં આજના ઇંધણના દર
હાલમાં ભારતના મેદાની અને દક્ષિણના રાજ્યોમાં ઇંધણના ભાવ ઉચ્ચ સ્તરે સ્થિર છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલ ₹૧૦૨.૧૨ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં કિંમતો સૌથી વધુ છે, જ્યાં ગ્રાહકોએ પેટ્રોલ માટે ₹૧૧૧.૧૮ અને ડીઝલ માટે ₹૯૭.૮૩ પ્રતિ લિટર ચૂકવવા પડી રહ્યા છે.
પૂર્વીય ભારતના પ્રમુખ શહેર કોલકાતામાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૧૩.૪૭ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૯ શિપમેન્ટ છે. આ જ રીતે, આઇટી હબ બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ₹૧૧૦.૯૩ અને ડીઝલ ₹૯૮.૮૦ પ્રતિ લિટરે સ્થિર છે, જ્યારે દક્ષિણના મહાનગર ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૭.૭૭ અને ડીઝલ ₹૯૯.૫૫ પ્રતિ લિટરના સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
ભારત માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું મહત્વ
હોર્મુઝ સામુદ્રધુની એ પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનના અખાત વચ્ચે આવેલો એક અત્યંત સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ છે. ભૌગોલિક રીતે નાનો હોવા છતાં વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે તે કરોડરજ્જુ સમાન છે, કારણ કે સમગ્ર વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠા અને એલએનજી (LNG) નો પાંચમો ભાગ માત્ર આ જ માર્ગેથી પસાર થાય છે. ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના ૮૫% થી વધુ ભાગ વિદેશથી આયાત કરે છે અને આ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો હોર્મુઝ થઈને જ ભારત પહોંચે છે. આ દરિયાઈ માર્ગ ખુલવાથી ભારતનો સપ્લાય સુરક્ષિત બનશે અને સરકારનું આયાત બિલ ઘટશે.
શું સામાન્ય જનતાને તાત્કાલિક સસ્તું ઇંધણ મળશે?
વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના ભાવો ઘટવા છતાં ભારતીય ગ્રાહકોને તેનો સીધો લાભ તાત્કાલિક મળવાની શક્યતા ઘણી ઓછી છે. ઇન્ફોમેરિક્સ રેટિંગ્સના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. મનોરંજન શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, વૈશ્વિક કિંમતોમાં થતો ટૂંકા ગાળાનો ઘટાડો સ્થાનિક બજારને અસર કરતો નથી. છૂટક ભાવોમાં મોટો ઘટાડો ત્યારે જ શક્ય બનશે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ લાંબા સમય સુધી પ્રતિ બેરલ ૮૦ ડોલરની નીચે સ્થિર રહે.
તેમણે વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે, દેશની સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ભૂતકાળમાં વૈશ્વિક કટોકટી દરમિયાન થયેલા આર્થિક નુકસાનની ભરપાઈ હજુ સુધી કરી રહી છે. કંપનીઓ હાલ પોતાની નાણાકીય સ્થિતિ મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી હોવાથી, જો આગામી દિવસોમાં ભાવ ઘટાડવામાં આવે તો પણ તે ખૂબ જ સાવચેતીપૂર્વક માત્ર ₹૨ થી ૪ પ્રતિ લિટર સુધી સીમિત રાખવામાં આવશે.
