શું E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી કારમાં ચીંટિઓ આવે છે? જાણો આ વાયરલ દાવાની પાછળનું વૈજ્ઞાનિક સત્ય
સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં અડધી-અધૂરી માહિતી કેટલી ઝડપથી ફેલાય છે, તેનું તાજેતરનું ઉદાહરણ ‘E20 પેટ્રોલ અને ચીંટિઓ’નો વાયરલ દાવો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ઇન્ટરનેટ પર એક વીડિયો ખૂબ ચર્ચામાં છે, જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે જે લોકો પોતાની કારમાં E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરે છે, તેમની કારના ફ્યુઅલ કેપ (ફ્યુઅલ ફિલર એરિયા) પાસે ચીંટિઓનું ટોળું જમા થઈ જાય છે. આ દાવાએ વાહન માલિકોમાં ચિંતા અને મૂંઝવણ પેદા કરી છે. પરંતુ, શું આ વાતમાં કોઈ તથ્ય છે? ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) એ આ મામલે સ્પષ્ટતા કરીને આ દાવાને માત્ર એક અફવા ગણાવી છે.
શું છે આખો વિવાદ?
ઇથેનોલ-બ્લેન્ડેડ ફ્યુઅલ (E100) ને કાયદાકીય મંજૂરી મળ્યા બાદ, દેશમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલને લઈને લોકોમાં ઉત્સુકતા અને ચર્ચાઓ વધી છે. આ જ ગાળામાં E20 પેટ્રોલ વિશે પણ સોશિયલ મીડિયા પર નકારાત્મક વાતો ફેલાઈ રહી છે. વાયરલ વીડિયોમાં દાવો કરાયો છે કે ઇથેનોલ શેરડીમાંથી બનાવવામાં આવતું હોવાથી તેમાં કુદરતી મીઠાશ હોય છે, જે ચીંટિઓને આકર્ષે છે. આ તર્ક સાંભળવામાં કદાચ કોઈને સાચો લાગે, પરંતુ વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ તે સંપૂર્ણપણે ખોટો છે.
BPCL નું સ્પષ્ટ અને વૈજ્ઞાનિક વલણ
ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) એ આ દાવાઓને સદંતર ફગાવી દીધા છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, E20 પેટ્રોલ અને ચીંટિઓ વચ્ચે કોઈ પણ પ્રકારનો સંબંધ હોવો અશક્ય છે. BPCL એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વાહનોમાં વપરાતું ‘ફ્યુઅલ-ગ્રેડ’ ઇથેનોલ કોઈ સામાન્ય ખાંડની ચાસણી નથી, પરંતુ તે એક જટિલ ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
કંપનીએ સમજાવ્યું કે ઇથેનોલના ઉત્પાદનમાં ફર્મેન્ટેશન (આથો લાવવો) અને ડિસ્ટિલેશન (નિસ્યંદન) જેવી ટેકનિકનો ઉપયોગ થાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન તેમાં રહેલી તમામ પ્રકારની શર્કરા કે મીઠાશ દૂર થઈ જાય છે. પરિણામે, જે ઇથેનોલ તૈયાર થાય છે તેમાં ખાંડ કે મીઠાશનો અંશ પણ રહેતો નથી. તેથી, તે ચીંટિઓને આકર્ષે તેવી કોઈ શક્યતા જ રહેતી નથી.
કેમ ચીંટિઓ ઇથેનોલ પાસે નથી આવતી?
BPCL ના જણાવ્યા મુજબ, ઇથેનોલને ફ્યુઅલ ગ્રેડ બનાવવા માટે તેમાં ‘ડિનેચુરન્ટ્સ’ (Denaturants) ઉમેરવામાં આવે છે. આ તત્વોનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય જ એ હોય છે કે તે કોઈપણ પ્રકારના જીવજંતુ કે કીટ-પતંગોને દૂર રાખે. વધુમાં, જ્યારે ઇથેનોલને પેટ્રોલમાં ભેળવવામાં આવે છે, ત્યારે તે પેટ્રોલની તીવ્ર હાઇડ્રોકાર્બન આધારિત ગંધમાં ભળી જાય છે. પેટ્રોલની આ ગંધ એટલી પ્રબળ હોય છે કે ઇથેનોલની પોતાની ગંધ ચીંટિઓ કે અન્ય કીડાઓને આકર્ષી શકતી નથી.
વધુમાં, E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી પરંપરાગત પેટ્રોલની સરખામણીએ ફ્યુઅલ વેપર (ઈંધણની વરાળ) પણ ખૂબ ઓછી બને છે, જે સાબિત કરે છે કે તે કોઈ એવી સ્થિતિ પેદા કરતું નથી જેમાં કીડાઓ આકર્ષાઈને કેપ પાસે જમા થાય.
શું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા છે?
કંપનીએ ખૂબ જ ભારપૂર્વક કહ્યું છે કે આજ સુધી એક પણ એવો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કે સંશોધન સામે આવ્યું નથી, જે E20 પેટ્રોલ અને ચીંટિઓના આકર્ષણ વચ્ચે સંબંધ સાબિત કરતું હોય. આ માત્ર સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલી ગેરસમજ છે, જે કોઈ પાયા વગર ફેલાવવામાં આવી રહી છે.
સોશિયલ મીડિયાના દાવાઓ સામે સાવધાની
BPCL એ તમામ વાહન માલિકોને અપીલ કરી છે કે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતી આવી વાતો પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરવો. જ્યારે પણ કોઈ ટેકનિકલ કે વૈજ્ઞાનિક મુદ્દા પર આવી ચિંતાઓ સામે આવે, ત્યારે અધિકૃત સ્ત્રોતો કે કંપનીની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર માહિતી ચકાસી લેવી જોઈએ. E20 પેટ્રોલ એ પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ભારતના ઊર્જા સુરક્ષા માટે લેવાયેલું એક મહત્વનું પગલું છે, જેને આવી ખોટી અફવાઓથી નુકસાન ન થવું જોઈએ.
