WhatsApp યુઝરનેમ ફીચર વાપરવું છે? તો પહેલા સરકારના આ કડક આદેશ વિશે જાણી લો
WhatsApp વાપરતા કરોડો ભારતીયો માટે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહેલા WhatsAppના નવા ‘યુઝરનેમ’ ફીચરના લોન્ચિંગ પર ભારત સરકારે હાલ પૂરતી રોક લગાવી દીધી છે. કેન્દ્ર સરકારે આ અંગે સોશિયલ મીડિયા દિગ્ગજ Metaને એક કડક નોટિસ પાઠવી છે. સરકારનું આ પગલું યુઝર સુરક્ષા અને પ્રાઈવસીના ધોરણોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યું છે. ચાલો, વિગતવાર સમજીએ કે સરકારને આ ફીચરને લઈને શું વાંધા છે અને Metaને શું સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.
શું છે WhatsAppનું આ ‘યુઝરનેમ’ ફીચર?
અત્યાર સુધી આપણે WhatsApp પર એકબીજા સાથે જોડાવા માટે મોબાઈલ નંબરનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. WhatsApp જે નવા ફીચર પર કામ કરી રહ્યું હતું, તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુઝર્સને મોબાઈલ નંબર શેર કર્યા વિના એકબીજા સાથે કનેક્ટ કરવાની સુવિધા આપવાનો હતો. આ ફીચર આવ્યા પછી યુઝર્સને પોતાની ઓળખ માટે એક યુનિક ‘યુઝરનેમ’ બનાવવાનો વિકલ્પ મળત, જેવું આપણે Instagram કે Telegram પર જોઈએ છીએ. કંપનીનો દાવો હતો કે આનાથી પ્રાઈવસી વધશે અને લોકો પોતાની અંગત માહિતીને વધુ સુરક્ષિત રાખી શકશે.
સરકારે આ ફીચર કેમ રોક્યું?
સાંભળવામાં આ ફીચર ખૂબ જ આકર્ષક અને પ્રાઈવસી માટે સારું લાગે છે, પરંતુ ભારત સરકારે તેની ‘ડાર્ક સાઈડ’ અથવા સંભવિત જોખમો પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સરકાર અને સુરક્ષા એજન્સીઓનું માનવું છે કે મોબાઈલ નંબર વગર ઓળખ છુપાવીને એકાઉન્ટ બનાવવું, સાયબર ગુનેગારો માટે એક સરળ રસ્તો તૈયાર કરી શકે છે.
સરકારની મુખ્ય ચિંતાઓ નીચે મુજબ છે:
-
નકલી પ્રોફાઇલ્સનો રાફડો: જો યુઝરનેમ દ્વારા એકાઉન્ટ બનાવવું સરળ થઈ જાય, તો ઓળખ (Verification) વગર મોટી સંખ્યામાં નકલી એકાઉન્ટ્સ બનાવી શકાય છે.
-
ઓનલાઈન છેતરપિંડી (Scams): ઓળખ છુપાવવાનો ફાયદો ઉઠાવીને ઠગ સરળતાથી લોકોને નિશાન બનાવી શકે છે અને તેમને ટ્રેક કરવા સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે ખૂબ જ પડકારજનક બની જશે.
-
ખોટી માહિતીનો ફેલાવો: નકલી એકાઉન્ટ્સનો ઉપયોગ અફવાઓ ફેલાવવા કે નફરત ફેલાવતી સામગ્રી પ્રસારિત કરવામાં થઈ શકે છે, જેના પર અંકુશ લાવવો મુશ્કેલ બનશે.
Metaને શું સૂચનાઓ મળી છે?
કેન્દ્ર સરકારે Metaને સૂચના આપી છે કે જ્યાં સુધી આ ફીચરના સુરક્ષા પાસાઓ પર વિગતવાર સમીક્ષા અને ચર્ચા પૂરી ન થાય, ત્યાં સુધી તેને ભારતમાં લાગુ ન કરવામાં આવે. સરકારે Meta પાસેથી ત્રણ દિવસની અંદર આ ફીચરના ટેકનિકલ માળખા અને સુરક્ષા પ્રણાલીઓ અંગે જવાબ માંગ્યો છે. સરકાર જાણવા માંગે છે કે:
-
આ યુઝરનેમ સિસ્ટમ ટેકનિકલ રીતે કેવી રીતે કામ કરશે?
-
શું તેમાં એકાઉન્ટ વેરિફિકેશનની કોઈ મજબૂત પ્રક્રિયા છે?
-
સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થાના જોખમોનો સામનો કરવા માટે કંપની પાસે કયા સુરક્ષા કવચ (Safeguards) છે?
સુરક્ષા અને પ્રાઈવસી વચ્ચેનું સંતુલન
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે સરકારે કોઈ મોટી ટેક કંપનીના ફીચર પર સવાલ ઉઠાવ્યા હોય. ડિજિટલ ઈન્ડિયાના યુગમાં ‘પ્રાઈવસી’ અને ‘સુરક્ષા’ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું સરકાર માટે એક મોટો પડકાર છે. જ્યાં એક તરફ પ્રાઈવસીનો અધિકાર જરૂરી છે, ત્યાં બીજી તરફ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સાયબર અપરાધોથી બચાવને નજરઅંદાજ કરી શકાય નહીં.
આગળ શું થશે?
હાલમાં, બોલ સંપૂર્ણપણે Metaના કોર્ટમાં છે. WhatsAppએ હવે સરકારને સાબિત કરવું પડશે કે આ ફીચર સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે અને તેનાથી ભારતીય યુઝર્સની સુરક્ષા સાથે કોઈ બાંધછોડ થશે નહીં. જો Meta દ્વારા આપવામાં આવેલી સ્પષ્ટતા અને સુરક્ષા ફીચર્સથી સરકાર સંતુષ્ટ થાય છે, તો ભવિષ્યમાં તેના લોન્ચિંગ પર પુનઃવિચાર કરી શકાય છે.
હાલ પૂરતું, WhatsApp યુઝર્સને આ ફીચર માટે વધુ રાહ જોવી પડશે. તે સ્પષ્ટ છે કે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર વધતી જતી છેતરપિંડીને જોતા સરકાર હવે કોઈપણ નવા ફેરફારને લઈને ખૂબ જ સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહી છે. WhatsApp માટે તે જરૂરી રહેશે કે તે ભારતના કડક IT નિયમોના દાયરામાં રહીને જ પોતાનું આ ફીચર રજૂ કરે.
ટેકનિકલ વિકાસ અને સુરક્ષા બંને મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ સુરક્ષા હંમેશા પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. શું WhatsApp પોતાના આ ફીચરમાં કોઈ ‘વેરિફિકેશન લેયર’ ઉમેરશે જેનાથી નકલી એકાઉન્ટ્સને રોકી શકાય? તે તો સમય જ કહેશે. ત્યાં સુધી, ડિજિટલ દુનિયામાં સતર્ક રહેવું એ જ એકમાત્ર ઉપાય છે.
