Stock Market New Closing Rules સેબીનો મોટો નિર્ણય: ઇક્વિટી કેશ માર્કેટમાં ‘ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન’ (CAS) અમલી બનશે
Stock Market New Closing Rules દેશના શેરબજારમાં રોકાણ કરનારા લાખો નાના-મોટા રોકાણકારો અને ટ્રેડર્સ માટે એક ખૂબ જ મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેપિટલ માર્કેટ રેગ્યુલેટર ‘સેબી’ (SEBI) એ શેરબજારમાં દિવસના અંતે શેરનો બંધ ભાવ (Closing Price) નક્કી કરવાની પ્રક્રિયામાં એક ક્રાંતિકારી ફેરફાર કર્યો છે. ૩ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ થી ઇક્વિટી કેશ સેગમેન્ટમાં ‘ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન’ (CAS) ની નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવી રહી છે.
હાલમાં દેશના મુખ્ય બ્રોકરેજ હાઉસીસ દ્વારા પોતાના ગ્રાહકોને ઇમેઇલ મોકલીને આ નવા નિયમો અંગે માહિતગાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. કોઈપણ શેરનો આખરી બંધ ભાવ ઇન્ડેક્સની ગણતરી, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની NAV, ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સના સમાધાન તેમજ અનેક નાણાકીય ગણતરીઓ માટે ખૂબ જ (મહત્વપૂર્ણ) માનવામાં આવે છે.
પ્રથમ તબક્કાથી ડેરિવેટિવ શેર પર અમલ
Stock Market New Closing Rules નવી સિસ્ટમ મુજબ, શરૂઆતના તબક્કામાં આ ‘ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન’ (CAS) નો નિયમ માત્ર એવા જ શેરો પર લાગુ થશે જેના ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (F&O) ઉપલબ્ધ છે. અન્ય સામાન્ય શેરો માટે હાલની જૂની પદ્ધતિ જ ચાલુ રાખવામાં આવશે.
અત્યાર સુધી શેરબજારમાં ટ્રેડિંગના છેલ્લા ૩૦ મિનિટ દરમિયાન મૂકાયેલા ઓર્ડરના ‘વોલ્યુમ-વેઇટેડ એવરેજ પ્રાઇસ’ (VWAP) ના આધારે ક્લોઝિંગ ભાવ નક્કી થતો હતો. પરંતુ નવી સિસ્ટમ હેઠળ બજાર બંધ થતા પહેલા ૨૦ મિનિટનું એક વિશેષ હરાજી સત્ર યોજાશે, જેમાં લેવાલ અને વેચનારના ઓર્ડર એકત્રિત કરીને મહત્તમ વોલ્યુમ જે ભાવે સેટલ થાય તે જ કિંમત બંધ ભાવ તરીકે જાહેર થશે.
બપોરે ૩:૧૫ થી ૩:૩૫ વાગ્યાનું નવું ટાઇમ ટેબલ
સેબી દ્વારા જાહેર કરાયેલા સમયપત્રક મુજબ, ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન કુલ ૨૦ મિનિટ (બપોરે ૩:૧૫ થી ૩:૩૫ વાગ્યા) સુધી ચાલશે, જેને ચાર અલગ-અલગ તબક્કામાં વહેંચવામાં આવ્યું છે:
૧. પ્રથમ તબક્કો (૩:૧૫ થી ૩:૨૦ વાગ્યે): આ સમય દરમિયાન સંદર્ભ કિંમત (Reference Price) નક્કી થશે અને સત્ર સતત ટ્રેડિંગમાંથી ઓક્શન સેશનમાં ટ્રાન્સફર થશે.
૨. બીજો તબક્કો (૩:૨૦ થી ૩:૨૫ વાગ્યે): રોકાણકારો લિમિટ ઓર્ડર અને માર્કેટ ઓર્ડર બંને મૂકી શકશે.
૩. ત્રીજો તબક્કો (૩:૨૫ થી ૩:૩૦ વાગ્યે): ફક્ત લિમિટ ઓર્ડર મૂકવાની છૂટ રહેશે. આ સમય દરમિયાન માર્કેટ ઓર્ડરમાં કોઈ ફેરફાર કે રદ્દીકરણ કરી શકાશે નહીં. ખાસ વાત એ છે કે, આ ઓર્ડર એન્ટ્રી સેશન ૩:૨૮ થી ૩:૩૦ વાગ્યા વચ્ચે ગમે ત્યારે અચાનક ‘રેન્ડમ ક્લોઝર’ સિસ્ટમથી બંધ થઈ જશે જેથી કોઈ છેલ્લી સેકન્ડે ભાવમાં હેરાફેરી ન કરી શકે.
૪. ચોથો તબક્કો (૩:૩૦ થી ૩:૩૫ વાગ્યે): આ તબક્કામાં ઓર્ડરનું મેચિંગ થશે અને આખરી બંધ ભાવ જાહેર થશે.
નોંધનીય છે કે, ઇક્વિટી ડેરિવેટિવ્ઝ સેગમેન્ટ ૩:૪૦ વાગ્યા સુધી ચાલુ રહેશે, જ્યારે કેશ સેગમેન્ટમાં પોસ્ટ-ક્લોઝ સત્ર બપોરે ૩:૫૦ થી ૪:૦૦ વાગ્યા સુધી ફિક્સ ક્લોઝિંગ ભાવે ચાલશે.
ઓર્ડરની પ્રાથમિકતા અને ૩% નો પ્રાઇસ બેન્ડ
નવી સેશન પ્રક્રિયામાં લિમિટ ઓર્ડર કરતા માર્કેટ ઓર્ડરને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. જોકે, રોકાણકારો માટે એ જાણવું જરૂરી છે કે CAS દરમિયાન સ્ટોપ-લોસ ઓર્ડર અને આઇસબર્ગ ઓર્ડર મૂકવાની મંજૂરી મળશે નહીં. સતત સત્રમાંથી બાકી રહેલા લિમિટ ઓર્ડર ઓટોમેટિક ઓક્શનમાં શિફ્ટ થઈ જશે.
વધુમાં, અચાનક થતી મોટી વધઘટને રોકવા માટે CAS દરમિયાન સ્ટોકનો પ્રાઇસ બેન્ડ સંદર્ભ કિંમતથી માત્ર ૩% ઉપર કે નીચે નિશ્ચિત કરવામાં આવ્યો છે.
નાણાકીય તજજ્ઞોના મતે, આ નવા નિયમથી બજારમાં છેલ્લી મિનિટોમાં થતી કૃત્રિમ અસ્થિરતા પર લગામ આવશે અને પારદર્શિતા વધશે. જોકે, લાંબા ગાળાના રોકાણકારો (Long term investors) પર દૈનિક બંધ ભાવ બદલાવાની આ પ્રક્રિયાની કોઈ નકારાત્મક સીધી અસર પડશે નહીં.
