ચિયા બીજનું વધુ પડતું સેવન બની શકે છે નુકસાનકારક: ફાયદાની સાથે જાણી લો આ ગંભીર આડઅસરો વિશે
આજના સમયમાં હેલ્ધી લાઈફસ્ટાઈલ અને ફિટનેસ ટ્રેન્ડને કારણે લોકો પોતાના આહારમાં અવનવા સુપરફૂડ્સનો સમાવેશ કરતા થઈ ગયા છે. આ સુપરફૂડ્સની યાદીમાં ‘ચિયા બીજ’ (Chia Seeds) નું નામ સૌથી ઉપર આવે છે. વજન ઘટાડવાથી લઈને શરીરને ભરપૂર પોષણ પૂરું પાડવા સુધી ચિયા સીડ્સનો ઉપયોગ ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યો છે. તેમાં ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ, ફાઇબર, પ્રોટીન અને એન્ટીઑકિસડન્ટ જેવા ઉત્તમ પોષક તત્વો વિપુલ પ્રમાણમાં મળી આવે છે. પરંતુ કહેવત છે ને કે “કોઈપણ વસ્તુનો અતિરેક હાનિકારક હોય છે.” સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ ગણાતા આ નાના-નાના બીજ જો જરૂરિયાત કરતાં વધુ માત્રામાં ખાવામાં આવે, તો તે ફાયદાને બદલે શરીરને ભારે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે વધુ પડતા ચિયા બીજ ખાવાથી સ્વાસ્થ્ય પર કેવી વિપરીત અસરો પડી શકે છે.
૧. પાચનતંત્ર પર ભાર અને પેટની ગંભીર સમસ્યાઓ
ચિયા બીજનું સૌથી મોટું આકર્ષણ તેમાં રહેલું ઉચ્ચ માત્રામાં ફાઇબર છે. ફાઇબર સ્વાસ્થ્ય માટે સારા હોય છે, પરંતુ જો તમે અચાનક જ મોટી માત્રામાં ચિયા બીજ ખાવાનું શરૂ કરી દો, તો તમારું પાચનતંત્ર તેને પચાવવામાં મુશ્કેલી અનુભવે છે.
શરીરને અચાનક મળતી ભારે માત્રામાં ફાઇબરના કારણે પેટનું ફૂલવું (Bloating), ગેસ, પેટમાં ખેંચાણ, ઝાડા અથવા કબજિયાત જેવી પરેશાનીઓ ઊભી થઈ શકે છે. તેથી, જો તમે તમારા ડાયેટમાં ચિયા બીજ ઉમેરવા માંગતા હો, તો હંમેશા ઓછી માત્રાથી શરૂઆત કરવી જોઈએ અને પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવું જોઈએ જેથી પાચનક્રિયા સરળ રહે.
૨. ગળામાં અવરોધ અને ગૂંગળામણનું મોટું જોખમ
ચિયા બીજની એક ખાસિયત હોય છે કે તે પાણી કે પ્રવાહીના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ ફૂલવા લાગે છે. તે પોતાના વજન કરતાં આશરે 10 થી 12 ગણું વધુ પાણી શોષી લેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ સૂકા ચિયા બીજ સીધા જ ફાકી જાય અને ઉપરથી પાણી પીએ, તો તે ગળામાં કે અન્નનળીમાં જઈને અચાનક ફૂલી શકે છે. આના કારણે ગળામાં ગંભીર અવરોધ પેદા થવાનું અને ગૂંગળામણ થવાનું જોખમ રહેલું છે. નિષ્ણાતો હંમેશા સલાહ આપે છે કે ચિયા બીજને હંમેશા થોડીવાર પાણીમાં પલાળીને રાખ્યા પછી જ તેનું સેવન કરવું જોઈએ.
૩. બ્લડ પ્રેશર અસામાન્ય રીતે ઘટી જવું (હાઇપોટેન્શન)
ચિયા બીજ ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ્સનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે, જે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે સારા છે કારણ કે તે કુદરતી રીતે લોહીને પાતળું કરવામાં અને બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
પરંતુ, જે લોકો પહેલેથી જ હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યાથી પીડાઈ રહ્યા છે અને તેની નિયમિત દવાઓ લઈ રહ્યા છે, જો તેઓ વધુ પ્રમાણમાં ચિયા બીજ ખાવાનું શરૂ કરી દે, તો બ્લડ પ્રેશર ખતરનાક સ્તર સુધી નીચું જઈ શકે છે (જેને હાઇપોટેન્શન કહેવાય છે). આ સ્થિતિ ચક્કર આવવા અથવા અશક્તિનું કારણ બની શકે છે.
૪. બ્લડ સુગરનું સ્તર અપેક્ષા કરતા વધુ ઘટી જવું
જે રીતે ચિયા બીજ બ્લડ પ્રેશર પર અસર કરે છે, તેવી જ રીતે તે બ્લડ સુગરના સ્તરને પણ નિયંત્રિત કરવામાં ભૂમિકા ભજવે છે. તેમાં રહેલું ફાઇબર શુગરના શોષણને ધીમું કરે છે.
પરંતુ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે આ દ્વિઘા બની શકે છે. જો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ દવા લેવાની સાથે સાથે વધુ પડતી માત્રામાં ચિયા બીજનું સેવન કરે, તો બ્લડ સુગરનું સ્તર અચાનક ખૂબ જ નીચું (Hypoglycemia) થઈ શકે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
૫. એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ અને ત્વચાની સમસ્યાઓ
દરેક વ્યક્તિનું શરીર અલગ હોય છે અને કેટલાક લોકોને ચોક્કસ પ્રકારની ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓથી એલર્જી હોઈ શકે છે. જો કે ચિયા બીજથી એલર્જી થવાના કિસ્સા ઓછા જોવા મળે છે, પરંતુ સંવેદનશીલ ત્વચા કે શરીર ધરાવતા લોકોને તેનાથી એલર્જી થઈ શકે છે.
વધુ પડતા સેવનથી ત્વચા પર ફોલ્લીઓ થવી, ખંજવાળ આવવી, આંખોમાં પાણી ભરાવું, ઉલ્ટી થવી અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવા જેવા લક્ષણો દેખાઈ શકે છે. જો તમને આવું કોઈ લક્ષણ જણાય, તો તાત્કાલિક તેનું સેવન બંધ કરી દેવું જોઈએ.
