ડ્રાઇવિંગ થશે વધુ સુરક્ષિત: ગાડીઓ પોતે આપશે ખતરાની ચેતવણી! જૂની કાર-બાઇક માટે શું છે નિયમ?

હવે ગાડીઓ એકબીજાને આપશે ખતરાની ચેતવણી: શું તમારી જૂની કાર કે બાઇકમાં પણ લગાવી શકાશે V2V સિસ્ટમ?

ભારતમાં રોડ અકસ્માતોની સંખ્યા ઘટાડવા અને ડ્રાઇવિંગને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર એક અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ ટેકનિકનું નામ વ્હીકલ-ટુ-વ્હીકલ (V2V) કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ છે. આ સિસ્ટમની મદદથી રસ્તા પર દોડતા વાહનો આપસમાં વાયરલેસ કનેક્ટિવિટી દ્વારા રિયલ-ટાઇમ માહિતી શેર કરશે, જેથી કોઈ પણ સંભવિત ખતરાની જાણ ડ્રાઇવરને અગાઉથી જ થઈ જશે અને સમયસર બ્રેક લગાવીને અકસ્માત ટાળી શકાશે.

આ નવી ટેકનિક જાહેર થયા પછી વાહનચાલકોના મનમાં સૌથી મોટો સવાલ એ ઉદ્ભવી રહ્યો છે કે શું આ સુવિધા માત્ર નવી ગાડીઓમાં જ મળશે કે પછી તેને જૂની કાર અને બાઇકમાં પણ રેટ્રોફિટ (Retrofit) દ્વારા લગાવી શકાશે? આ વિશે સરકારની શું યોજના છે અને આ ટેકનોલોજી કેવી રીતે કામ કરશે, આવો વિગતવાર જાણીએ.

શું જૂની ગાડીઓમાં પણ લગાવી શકાશે V2V સિસ્ટમ?

વાહન માલિકો માટે આ સૌથી રાહતરાતના સમાચાર છે. સરકારની પ્રાથમિક યોજના મુજબ V2V સિસ્ટમ સૌથી પહેલાં નવા આવનારા વાહનોમાં ફરજિયાત કરવામાં આવશે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે જૂની ગાડીઓ આ ટેકનિકથી વંચિત રહેશે. સરકાર અને ઓટોમોબાઈલ એક્સપર્ટ્સના મતે, ભવિષ્યમાં જૂના વાહનોમાં પણ આ સિસ્ટમ રેટ્રોફિટ (Retrofit) દ્વારા ઇન્સ્ટોલ કરી શકાશે.

જે વાહનોમાં કંપની તરફથી પ્રી-ઇન્સ્ટોલ્ડ V2V સિસ્ટમ નહીં હોય, તેમાં બહારથી અથવા ઓથોરાઈઝ્ડ સર્વિસ સેન્ટર દ્વારા ‘ઓન-બોર્ડ યુનિટ’ (OBU) લગાવી શકાશે. આ એક નાનકડું ડિવાઈસ કે રિસીવર જેવું હશે, જે જૂની કાર કે બાઇકને પણ આધુનિક નેટવર્ક સાથે જોડી દેશે.

જૂની ગાડીમાં V2V સિસ્ટમ લગાવવાનો ખર્ચ કેટલો આવશે?

સામાન્ય લોકોના મનમાં આ પ્રશ્ન પણ સ્વાભાવિક છે કે જો જૂની ગાડીમાં આ ડિવાઈસ લગાવવું પડશે, તો કેટલો ખર્ચ થશે? ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરના રિપોર્ટ્સ અને અંદાજો મુજબ, V2V ટેકનિક માટે ઉપયોગમાં લેવાનાર ઓન-બોર્ડ યુનિટ (On-Board Unit) ની અંદાજિત કિંમત દરેક વાહન દીઠ ૫,૦૦૦ થી ૭,૦૦૦ રૂપિયા સુધીની હોઈ શકે છે.

જોકે, આ માત્ર સંભવિત પડતર છે. આ ટેકનિકના આખરી ટેક્નિકલ માનકો (Technical Standards) અને વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓ તેને કેવી રીતે બજારમાં ઉતારે છે તેના પર તેની અંતિમ કિંમત નિર્ભર રહેશે. આમ છતાં, આ કિંમત વાહનની સુરક્ષા અને માનવજીવના રક્ષણ સામે ખૂબ જ નજીવી સાબિત થશે.

આખરે શું છે V2V કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ?

V2V એટલે કે વ્હીકલ-ટુ-વ્હીકલ કમ્યુનિકેશન (Vehicle-to-Vehicle Communication). આ એક એવી વાયરલેસ ટેકનોલોજી છે જેમાં રસ્તા પર ચાલતા વાહનો એકબીજા સાથે સતત સંપર્કમાં રહે છે. આ સિસ્ટમ સેટેલાઇટ કે રેડિયો ફ્રિક્વન્સીના માધ્યમથી વાહનની સ્પીડ, લોકેશન, દિશા અને અચાનક બ્રેક લગાવવા જેવી મહત્વપૂર્ણ માહિતી આસપાસની અન્ય ગાડીઓ સુધી પહોંચાડે છે.

ધારો કે તમારી આગળ કોઈ વાહન જઈ રહ્યું છે અને અચાનક તેણે ભારે બ્રેક લગાવી, તો પાછળ આવતી ગાડીના ડ્રાઇવર સુધી આંખના પલકારામાં આ સિગ્નલ પહોંચી જશે, ભલે આગળની ગાડી ધુમ્મસ કે કોઈ વળાંકના કારણે ન દેખાતી હોય.

અકસ્માતોથી આ સિસ્ટમ કેવી રીતે બચાવશે?

આ ટેકનોલોજી માત્ર મનોરંજન માટે નથી, પરંતુ તે જીવ બચાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. તે વાહનચાલકોને નીચે મુજબના જોખમોથી બચાવશે:

• ઇમરજન્સી બ્રેક એલર્ટ: જો આગળનું વાહન અચાનક બ્રેક મારે, તો પાછળની ગાડીને તરત જ સાયરન કે વિઝ્યુઅલ નોટિસ મળી જશે.
• ફોરવર્ડ કોલિઝન વોર્નિંગ: સામસામે અથડાવાની સ્થિતિ સર્જાય તે પહેલાં જ ડ્રાઇવર એલર્ટ થઈ જશે.
• ખોટી દિશામાં આવતું વાહન: જો હાઇવે પર કોઈ વાહન રોંગ સાઇડ (ખોટી દિશા) પર આવી રહ્યું હોય, તો આ સિસ્ટમ અગાઉથી જ ડ્રાઇવરને ચેતવણી આપી દેશે.
• ઓબ્સ્ટેકલ અને બ્લાઇન્ડ સ્પોટ: ગાઢ ધુમ્મસ, ભારે વરસાદ, ઓછી રોશની અથવા પહાડી વિસ્તારોના અંધાધૂંધ વળાંકો પાછળ છુપાયેલા વાહનોની માહિતી પણ આનાથી મળી રહેશે.
• એમ્બ્યુલન્સ અને ઇમરજન્સી વાહનો: રસ્તા પર કોઈ એમ્બ્યુલન્સ કે ફાયર ફાઇટર નજીક આવી રહ્યું હોય તો તેની જાણ પણ અગાઉથી થઈ જશે જેથી સાઇડ આપી શકાય.

ADAS (એડવાન્સ્ડ ડ્રાઇવર અસિસ્ટન્સ સિસ્ટમ) થી V2V કેટલું અલગ છે?

આજના સમયમાં માર્કેટમાં વેચાતી ઘણી મોંઘી અને આધુનિક કાર્સમાં ADAS (Advanced Driver Assistance System) જોવા મળે છે. પરંતુ ADAS ની મર્યાદા હોય છે. તે માત્ર એટલું જ જોઈ શકે છે જ્યાં સુધી ગાડીના કેમેરા અને રડારની નજર પહોંચતી હોય.

જ્યારે બીજી બાજુ, V2V ટેકનિક એવી માહિતી પણ શેર કરી શકે છે જે ડ્રાઇવર અથવા ગાડીના સેન્સરની દ્રષ્ટિ કે પહોંચથી બહાર હોય. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વળાંકની પાછલી બાજુએ અકસ્માત થયો હોય અને ગાડી કેમેરામાં ન દેખાતી હોય, તો પણ V2V સિસ્ટમ દ્વારા પાછળથી આવતી ગાડીને તેનું એલર્ટ મળી જશે. આ રીતે V2V એ ADAS કરતા પણ એક ડગલું આગળ અને વધુ સુરક્ષિત સિસ્ટમ છે.

ક્યારથી લાગુ થશે આ નવો નિયમ?

સરકાર આ ટેકનોલોજીને લઈને ખૂબ જ ગંભીર છે અને તેના માટેનો સમયગાળો પણ નક્કી કરી દેવામાં આવ્યો છે:

1. ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૭: આ તારીખ પછી બનતા જે પણ વાહનોમાં V2V સિસ્ટમ હશે, તેમણે AIS-230 માનકોનું પાલન કરવું પડશે.
2. ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૮: આ તારીખથી ભારતમાં બનતા તમામ નવા દ્વિચક્રવાહનો (બાઇક-સ્કૂટર), કાર, બસ અને માલવાહક વાહનો (ટ્રક) માં આ ટેકનોલોજી ફરજિયાત કરી દેવામાં આવશે.

કયા કયા વાહનોમાં મળશે આ સુવિધા?

આ નિયમ માત્ર કાર પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ ભારતના રોડ પર દોડતા લગભગ તમામ મુખ્ય વ્યવસાયિક અને અંગત વાહનોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે. તેને L, M અને N શ્રેણીના વાહનોમાં લાગુ કરવામાં આવશે:

• L શ્રેણી: તમામ પ્રકારના દ્વિચક્રવાહનો (બાઇક અને સ્કૂટર).
• M શ્રેણી: પેસેન્જર વાહનો એટલે કે કાર અને બસો.
• N શ્રેણી: માલવાહક વાહનો (ટ્રક અને કોમર્શિયલ કેરિયર્સ).

ભારતીય ઓટોમોબાઈલ ઇતિહાસમાં આ એક ક્રાંતિકારી પગલું સાબિત થવા જઈ રહ્યું છે. જોકે શરૂઆતમાં નવી ગાડીઓમાં આ નિયમ ફરજિયાત બનશે, પરંતુ સરકારની રેટ્રોફિટ પોલિસીના કારણે જૂની ગાડીઓ ધરાવતા લાખો વાહનમાલિકો પણ ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે (૫૦૦૦ થી ૭૦૦૦ રૂપિયામાં) પોતાની ગાડી અપગ્રેડ કરી શકશે. રોડ અકસ્માતોમાં જીવ ગુમાવતા લોકોને બચાવવા માટે આ ટેકનોલોજી ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.