મોંઘા સ્માર્ટફોન હવે બનશે સસ્તા, જાણો સરકારની નવી ૬૨,૫૦૦ કરોડની સ્કીમની વિગતો

નવો ફોન લેતા પહેલા આ વાંચી લેજો! સરકારના આ નિર્ણયથી ઘટી શકે છે સ્માર્ટફોનની કિંમત

આજના સમયમાં સ્માર્ટફોન આપણા જીવનનો એક અભિન્ન હિસ્સો બની ગયા છે. પછી તે ઓફિસનું કામ હોય, અભ્યાસ હોય કે મનોરંજન, સ્માર્ટફોન વગર બધું અધૂરું લાગે છે. એવામાં જો તમે પણ નવો ફોન ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો તમારા માટે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર છે. કેન્દ્ર સરકારે ભારતમાં સ્માર્ટફોન ઉત્પાદનની દિશામાં એક મોટું પગલું ભરતા MPMS (મોબાઇલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ) ને મંજૂરી આપી છે. આ સ્કીમ માત્ર દેશના ઔદ્યોગિક દ્રશ્યને જ નહીં બદલે, પરંતુ સામાન્ય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પણ તેની સકારાત્મક અસર પડી શકે છે.

શું છે આ MPMS સ્કીમ?

સરળ ભાષામાં કહીએ તો, ભારત સરકાર ઈચ્છે છે કે વિશ્વભરમાં વપરાતા સ્માર્ટફોન ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ હોય. MPMS સ્કીમ, જે આગામી પાંચ વર્ષ સુધી અમલમાં રહેશે, તે આ લક્ષ્યને પૂર્ણ કરવાનું માધ્યમ છે. આ સ્કીમ જૂની પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમનું સ્થાન લેશે, જેનો કાર્યકાળ માર્ચ 2026માં સમાપ્ત થઈ ગયો હતો.

સરકારે આ મહત્વાકાંક્ષી યોજના માટે 62,500 કરોડ રૂપિયાનું જંગી બજેટ ફાળવ્યું છે. આ સ્કીમ હેઠળ, મોબાઇલ ઉત્પાદક કંપનીઓને તેમના કુલ વેચાણ પર 2.25% થી 5% સુધીનું ઇન્સેન્ટિવ (પ્રોત્સાહન રાશિ) આપવામાં આવશે. એટલે કે સરકાર એ કંપનીઓને આર્થિક મદદ કરશે જે ભારતમાં ફોન બનાવવાની તેમની ક્ષમતા વધારશે.

ભારતીય કંપનીઓ પર વિશેષ ભાર

આ સ્કીમની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે તે માત્ર વિદેશી કંપનીઓને જ નહીં, પરંતુ ભારતીય બ્રાન્ડ્સને પણ પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે. જે ભારતીય કંપનીઓ તેમના સ્માર્ટફોનની ડિઝાઇન જાતે તૈયાર કરશે અને રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (R&D)માં રોકાણ કરશે, તેમને 3% સુધીનું વધારાનું ઇન્સેન્ટિવ મળશે. આ ઉપરાંત, જો કોઈ કંપની ભારતમાં બનેલા કમ્પોનન્ટ્સ (પાર્ટ્સ)નો ઉપયોગ કરે છે, તો તેમને 1.5% સુધીનું વધારાનું પ્રોત્સાહન મળશે. તેનો સીધો ઉદ્દેશ્ય દેશમાં જ સપ્લાય ચેઈન બનાવવાનો છે, જેથી વિદેશથી સ્પેરપાર્ટ્સ મંગાવવાની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.

શું ખરેખર સ્માર્ટફોન સસ્તા થશે?

આ પ્રશ્ન દરેક ખરીદનારના મનમાં છે. જુઓ, સરકારે સીધી રીતે કિંમતોમાં ઘટાડાની જાહેરાત કરી નથી, પરંતુ ‘અર્થશાસ્ત્ર’નો એક સીધો નિયમ છે—જ્યારે ઉત્પાદન ખર્ચ (Production Cost) ઘટે છે, ત્યારે અંતિમ ઉત્પાદનની કિંમત પણ ઘટવાની શક્યતા વધી જાય છે.

1. ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો: જ્યારે કંપનીઓ ભારતમાં જ ફોનના પાર્ટ્સ બનાવવાનું શરૂ કરશે, ત્યારે તેમને ચીન કે અન્ય દેશોમાંથી આયાત કરવા પર લાગતો ભારે શિપિંગ ખર્ચ અને ટેક્સ ચૂકવવો નહીં પડે.

2. કસ્ટમ ડ્યુટીમાં રાહત: સરકારે તાજેતરમાં સ્માર્ટફોન નિર્માણમાં વપરાતા ઘણા જરૂરી પાર્ટ્સ પરની કસ્ટમ ડ્યુટી (આયાત શુલ્ક) ઘટાડી અથવા નાબૂદ કરી દીધી છે. આ કંપનીઓ માટે મોટી રાહત છે.

3. સ્પર્ધાનો ફાયદો: જ્યારે ભારતીય કંપનીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય દિગ્ગજ કંપનીઓ ભારતમાં જ મોટા પાયે ઉત્પાદન કરશે, ત્યારે બજારમાં સ્પર્ધા વધશે. તેનો ફાયદો અંતે ગ્રાહકોને વધુ સારા ફીચર્સ અને ઓછી કિંમતોના રૂપમાં મળી શકે છે.

આ પગલું દેશ માટે કેમ જરૂરી છે?

ભારત હજુ પણ સ્માર્ટફોનના ઘણા નાના-મોટા સ્પેરપાર્ટ્સ માટે બીજા દેશો પર નિર્ભર છે. MPMS સ્કીમ આ નિર્ભરતાને ખતમ કરવાનો નકશો છે. જ્યારે દેશમાં જ ચિપસેટ, બેટરી, કેમેરા મોડ્યુલ અને સ્ક્રીન જેવી વસ્તુઓ બનશે, ત્યારે માત્ર સ્માર્ટફોન સસ્તા જ નહીં થાય, પરંતુ દેશમાં લાખો નવી નોકરીઓ પણ પેદા થશે. સાથે જ, આનાથી ભારતનું ‘ઇલેક્ટ્રોનિક હબ’ બનવાનું સપનું પણ સાકાર થશે.

તમારા માટે શું અર્થ છે?

જો તમે અત્યારે ફોન ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો આ સ્કીમ રાતોરાત કિંમતોમાં મોટો ઘટાડો નહીં લાવે. પરંતુ, આગામી 6 મહિનાથી 1 વર્ષની અંદર, તમે જોશો કે મિડ-રેન્જ અને બજેટ સેગમેન્ટના સ્માર્ટફોનમાં વધુ સારા ફીચર્સ સાથે કિંમતો કાં તો સ્થિર રહેશે અથવા તેમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.

સરકારનો આ નિર્ણય સ્પષ્ટપણે ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ તરફ એક મોટું ડગલું છે. આ એક એવી પહેલ છે જેનાથી ટેકનોલોજી સસ્તી થશે અને ભારતીયોના હાથમાં વધુ સારી ટેકનોલોજી પહોંચી શકશે. આવનારો સમય સ્માર્ટફોન માર્કેટ માટે ખૂબ જ રોમાંચક બનવાનો છે, અને તેમાં સૌથી મોટો વિજેતા સામાન્ય ગ્રાહક જ હશે. તો, જો તમે નવો ફોન લેવાનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ, તો થોડી રાહ જોવી ફાયદાનો સોદો સાબિત થઈ શકે છે!