ફેક કૉલ્સ અને સાયબર ઠગાઈ પર સકંજો, TRAIની નવી પહેલથી ગ્રાહકોને મળશે રાહત
આજકાલ, લગભગ દરેક વ્યક્તિ છેતરપિંડી અને સ્પામ કોલ્સથી પરેશાન છે. ભલે તેમાં બેંક અધિકારીઓ તરીકે ઓળખાતા સ્કેમર્સ હોય કે પછી અનિચ્છનીય ઉત્પાદનો મોકલતા ટેલિકોલર હોય, સામાન્ય લોકો માટે અસલી અને નકલી કોલ્સ વચ્ચે તફાવત કરવો અત્યંત મુશ્કેલ બની ગયું છે. આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે, ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI)એ એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે.
TRAIએ ‘1601’ નંબર શ્રેણીનો વ્યાપ વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે; આ પહેલ હેઠળ, વીજળી, પાણી, ગેસ, કુરિયર અને લોજિસ્ટિક્સ જેવી આવશ્યક સેવાઓ પૂરી પાડતી કંપનીઓને પણ આ શ્રેણીમાંથી નંબર સોંપવામાં આવશે.
શું છે TRAIની 1601 નંબર સિરીઝ અને તેનો ઉદ્દેશ્ય?
અત્યાર સુધી, બેંકો અથવા સરકારી વિભાગો તરફથી આવતા કોલ્સથી વિશ્વાસ જાગતો હતો કારણ કે તેમના માટે ચોક્કસ નંબર શ્રેણી નિયુક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, TRAI એ હવે ટેલિકોમ કંપનીઓને ‘1601’ શ્રેણીનો વ્યાપ વધુ વિસ્તારવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
આ નવી પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડિજિટલ છેતરપિંડી, ઓનલાઈન કૌભાંડો અને નકલી કોલ્સ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ લાવવાનો છે. ભવિષ્યમાં, જો તમને ‘1601’ થી શરૂ થતા નંબર પરથી કોલ આવે છે, તો ગભરાવાની કે મૂંઝવણ અનુભવવાની જરૂર રહેશે નહીં. આ નંબર વિશ્વસનીય ગેરંટી તરીકે કામ કરશે કે કોલ કરનાર સાયબર-છેતરપિંડી કરનારને બદલે એક અધિકૃત અને વાસ્તવિક સેવા પ્રદાતા છે.
સાચા કૉલની ઓળખ કેવી રીતે થશે?
પહેલાં, ‘1601’ થી શરૂ થતા નંબરોનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે સરકારી વિભાગો, બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવતો હતો. આનાથી સામાન્ય લોકો માટે બેંકમાંથી કોલ આવી રહ્યો છે તે ઓળખવું સરળ બન્યું. જો કે, આ વ્યાપના વિસ્તરણ સાથે – જ્યાં વીજળી, પાણી અથવા કુરિયર કંપનીઓ પણ આ ચોક્કસ શ્રેણીનો ઉપયોગ કરીને કોલ કરશે – નાગરિકો માટે કોલિંગ એન્ટિટી કાયદેસર છે કે નહીં તે નક્કી કરવું ખૂબ સરળ બનશે. આનાથી છેતરપિંડી કરનારાઓ માટે જનતાને છેતરવાનું ખૂબ મુશ્કેલ બનશે, કારણ કે છેતરપિંડી કરનારાઓ આ ચોક્કસ નંબર શ્રેણીનો સરળતાથી દુરુપયોગ કરી શકશે નહીં.
ફ્રોડ અને સ્પામ કોલ્સ પર કેવી રીતે કસાશે શિંકજો?
TRAI નું માનવું છે કે અલગ અને નક્કી નંબર સિરીઝ હોવાથી ટેલિકૉમ નેટવર્ક પર પારદર્શિતા વધશે. આ નવા નિયમ હેઠળ કોઈપણ કંપનીને 1601 સિરીઝનો નંબર ફાળવતા પહેલા ટેલિકૉમ કંપનીઓ તેની સંપૂર્ણ અને કડક તપાસ-પડતાલ કરશે.
જ્યારે નિયમો કડક હશે, ત્યારે નેટવર્ક સ્તરે જ તે ફ્રોડ નંબરો અને વારંવાર પરેશાન કરતી રોબોટિક કૉલ્સને બ્લૉક કરી શકાશે. ટ્રાઈને પૂરી આશા છે કે આ પગલાથી ફોન કૉલના માધ્યમથી થતી નાણાકીય ઠગાઈની ઘટનાઓમાં ભારે ઘટાડો થશે.
પ્રથમ તબક્કામાં કઈ કંપનીઓને મળશે આ નંબર?
TRAI એ જણાવ્યું કે બેંકિંગ અને ઇન્શ્યોરન્સ (BFSI) સેક્ટરમાં 1600-સિરીઝના સફળ ઉપયોગ પછી હવે આ ભરોસાપાત્ર સિસ્ટમને અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ લાગુ કરવામાં આવી રહી છે.
આ યોજનાના પ્રથમ તબક્કામાં (Phase-I) મુખ્યત્વે યુટિલિટી સેક્ટર અને જરૂરી સેવાઓ સાથે જોડાયેલી કંપનીઓને સામેલ કરવામાં આવી છે:
-
વીજળી વિતરણ કંપનીઓ: જે તમારા ઘર સુધી વીજળી પહોંચાડે છે.
-
પાણી પુરવઠા કરતી એજન્સીઓ: જળ બોર્ડ અથવા પાણી વિતરણ સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ.
-
સિટી ગેસ અને એલપીજી (LPG) સપ્લાય કંપનીઓ: ગેસ સિલિન્ડર કે પાઈપલાઈન ગેસ સાથે જોડાયેલી સેવાઓ.
કુરિયર અને લૉજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ માટે 90 દિવસનો સમય
આ પ્રથમ તબક્કામાં ખાસ કરીને ઉપયોગિતાઓની સાથે લોજિસ્ટિક્સ અને કુરિયર ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે. આ પહેલ હેઠળ, કુરિયર કંપનીઓ, એક્સપ્રેસ લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ, પાર્સલ ડિલિવરી સેવાઓ અને માલ ડિલિવરીમાં સામેલ તમામ લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ આ નવી શ્રેણીના દાયરામાં આવશે.
ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) એ આ ચોક્કસ કોલ્સ માટે ‘1601’ શ્રેણી સત્તાવાર રીતે ફાળવી છે. વધુમાં, ઓર્ડર જારી થયાના 90 દિવસ (ત્રણ મહિના)ની અંદર આ શ્રેણી હેઠળ આવતી બધી કંપનીઓ માટે સ્થળાંતર અને ઓનબોર્ડિંગ પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણપણે અમલમાં મૂકવા માટે તમામ ટેલિકોમ ઓપરેટરોને કડક સૂચનાઓ જારી કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે આગામી મહિનાઓમાં, તમને આ વિશ્વસનીય નંબર પરથી કુરિયર સેવાઓ અથવા ઉપયોગિતા બિલ (જેમ કે વીજળી અને પાણી) સંબંધિત અપડેટ્સ પ્રાપ્ત થવાનું શરૂ થશે.
