આંખોમાં બળતરા અને સોજો: ચોમાસામાં આ લક્ષણોને સામાન્ય ગણવાની ભૂલ ન કરતા!

ચોમાસામાં આંખોમાં બળતરા અને સોજાના લક્ષણોને કેમ ન અવગણવા? જાણો આંખના નિષ્ણાત ડૉક્ટરની મહત્વપૂર્ણ સલાહ

ચોમાસાની ઋતુ ગરમીમાંથી રાહત ચોક્કસ અપાવે છે, પરંતુ તેની સાથે અનેક પ્રકારની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પણ લઈને આવે છે. આ ઋતુમાં આપણી આંખો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ બની જાય છે. વરસાદ દરમિયાન વાતાવરણમાં વધતો ભેજ અને ભેજવાળું હવામાન આંખના વિવિધ ચેપ (Infections) અને એલર્જી માટે અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. સામાન્ય રીતે લોકો આંખમાં થતી લાલાશ, સોજો કે બળતરાને સામાન્ય ગણીને અવગણે છે અથવા મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે જ આઈ ડ્રોપ્સ (Eye Drops) ખરીદીને વાપરવા લાગે છે. પરંતુ આંખના તજજ્ઞોના મતે, આ નાની દેખાતી ભૂલ ભવિષ્યમાં દ્રષ્ટિ માટે મોટું જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

ચોમાસામાં આંખની સમસ્યાઓ શા માટે વધે છે?

વરસાદની ઋતુમાં વાતાવરણમાં ભેજનું ઊંચું પ્રમાણ જોવા મળે છે. આ ભેજ બેક્ટેરિયા, વાયરસ અને ફૂગ (Fungus) ના વિકાસ માટે અત્યંત અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઉત્પન્ન કરે છે.

ચેપનું જોખમ: આ દિવસોમાં કંજક્ટિવાઇટિસ (આંખો આવવી), વાયરલ કે બૅક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન, એલર્જી અને કોર્નિયલ ઇન્ફેક્શનના કેસો ઝડપથી વધે છે.

એલર્જન અને પ્રદૂષણ: હવામાં રહેલા ભેજ સાથે ધૂળ અને પ્રદૂષણના કણો ભળવાથી આંખોમાં બળતરા અને એલર્જિક રિએક્શન થવાની શક્યતા વધી જાય છે.

અગ્રવાલ આઈ હોસ્પિટલના મોતિયા અને રીફ્રેક્ટિવ સર્જન ડૉ. ભવથરાણી એમ. જણાવે છે કે, “ચોમાસા દરમિયાન સહેજ પણ અસ્વસ્થતા જણાય તો તેને સામાન્ય માનીને ઘરેલું ઉપચાર કરવાના બદલે આંખના નિષ્ણાત (Ophthalmologist) ની સલાહ લેવી એ જ સૌથી સુરક્ષિત માર્ગ છે.”

કોન્ટેક્ટ લેન્સ વાપરનારાઓએ રાખવી વિશેષ સાવચેતી

જો તમે કોન્ટેક્ટ લેન્સ (Contact Lenses) નો ઉપયોગ કરો છો, તો ચોમાસામાં વધારાની કાળજી લેવી અત્યંત જરૂરી બની જાય છે. ગંદી કે અસ્વસ્થ ટેવોને કારણે આંખના કાળો ડોળો (Cornea) ગંભીર રીતે સંક્રમિત થઈ શકે છે.

સફાઈનો અભાવ: અસ્વચ્છ હાથથી લેન્સ પહેરવા કે ઉતારવા.

સોલ્યુશનનો પુનઃઉપયોગ: જૂના કે વપરાયેલા લેન્સ સોલ્યુશનનો વારંવાર ઉપયોગ કરવો.

ઓવર-યુઝ: ભલામણ કરેલ સમય મર્યાદા કરતાં વધુ સમય માટે લેન્સ પહેરી રાખવા અથવા લેન્સ પહેરીને સુઈ જવું.

જો લેન્સ પહેર્યા પછી આંખમાં સહેજ પણ દુખાવો, લાલાશ કે ઝાંખી દ્રષ્ટિ અનુભવાય, તો તરત જ લેન્સ કાઢી નાખવા જોઈએ અને તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.

કયા લક્ષણો દેખાય તો તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો?

• અચાનક દ્રષ્ટિ ઝાંખી થઈ જવી
• આંખમાં અસહ્ય અને ગંભીર દુખાવો થવો
• પ્રકાશ પ્રત્યે અતિશય સંવેદનશીલતા (અંજાઈ જવું)
• પોપચાં અથવા અંદરની બાજુએ વધુ પડતો સોજો આવવો
• આંખમાંથી પીળો કે લીલો ચીકણો સ્રાવ (પૂય) નીકળવો
• સતત પાણી પડવું અને કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરવામાં તકલીફ થવી

આંખોના રક્ષણ માટે સરળ અને નિવારક પગલાં

ચોમાસામાં આંખના ચેપથી બચવા માટે આ સરળ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:

હાથની સ્વચ્છતા: આંખોને વારંવાર અડવાનું ટાળો અને હાથને સાબુથી વારંવાર ધોવો.

અંગત વસ્તુઓની વહેંચણી નહીં: તમારો ટુવાલ, રૂમાલ, આંખનો મેકઅપ કે આઈ ડ્રોપ્સ અન્ય કોઈ સાથે શેર કરશો નહીં.

સ્ટીરોઈડ વાળા આઈ ડ્રોપ્સથી બચો: ડૉક્ટરની લેખિત સલાહ વગર ક્યારેય મેડિકલ સ્ટોર પરથી સ્ટીરોઈડ યુક્ત આઈ ડ્રોપ્સ ન ખરીદો. આ ડ્રોપ્સ ક્ષણિક રાહત આપી શકે છે, પરંતુ તે ચેપને અંદરથી વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે.

યોગ્ય કાળજી: સ્વિમિંગ પૂલમાં જતા સમયે ગોગલ્સનો ઉપયોગ કરો અને વરસાદના પાણીથી આંખોને બચાવો.