ભારતમાં વધતા ડાયાબિટીસ અને મેદસ્વીતા વચ્ચે બ્લડ પ્રેશરમાં રાહત: એનએફએચએસ રિપોર્ટનો ચોંકાવનારો ખુલાસો
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં આરોગ્ય ક્ષેત્રે માળખાકીય સુવિધાઓ, તબીબી સેવાઓ અને આરોગ્ય વીમા કવરેજમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે. આ સુધારાઓની વચ્ચે દેશના લોકોની આરોગ્યવિષયક સ્થિતિનું એક નવું અને વિચિત્ર ચિત્ર સામે આવ્યું છે. રાષ્ટ્રીય પરિવાર આરોગ્ય સર્વે (NFHS) ના તાજેતરના અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે દેશમાં ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ સુગર અને મેદસ્વીતા (Obesity) ના કેસોમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે. આ આંકડા માત્ર તબીબી સ્થિતિ દર્શાવતા નથી, પરંતુ બદલાતી જીવનશૈલી, અસંતુલિત આહાર અને દૈનિક શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં થઈ રહેલા ઘટાડા તરફ ઈશારો કરે છે.
જોકે, આ સર્વેક્ષણનું એક પ્રોત્સાહક પાસું એ છે કે દેશમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર (BP) ના દર્દીઓની સંખ્યામાં થોડો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે યોગ્ય સારવાર અને જાગૃતિથી રોગો પર કાબૂ મેળવી શકાય છે.
ડાયાબિટીસ અને સુગરમાં મોટો ઉછાળો
રિપોર્ટના ચોંકાવનારા આંકડા મુજબ, દેશમાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંનેમાં ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ સુગરનું પ્રમાણ વધ્યું છે. પુરુષોમાં હાઈ બ્લડ સુગરનો દર ૧૭.૮ ટકાથી વધીને ૨૦.૯ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે સ્ત્રીઓમાં આ પ્રમાણ ૧૩.૫ ટકાથી વધીને ૧૫.૬ ટકા નોંધાયું છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, દેશમાં દર પાંચમાંથી એક પુરુષ અને દર સાતમાંથી એક મહિલા હાલમાં વધેલા બ્લડ સુગરની સમસ્યાથી પીડાઈ રહ્યા છે.
આ સાથે જ વજન વધવા અને મેદસ્વીતાના કિસ્સાઓ પણ વધ્યા છે. ખાસ કરીને મહિલાઓમાં સ્થૂળતાનું પ્રમાણ ૨૪ ટકાથી વધીને ૩૦.૭ ટકા થઈ ગયું છે, જે ગંભીર બાબત છે. પુરુષોમાં પણ સ્થૂળતાનો દર ૨૧.૩ ટકાથી વધીને ૨૨.૯ ટકા થયો છે. નિષ્ણાતોના મતે, વજન અને સુગરમાં થઈ રહેલો આ વધારો ભવિષ્યમાં હૃદયરોગ, કિડની ફેલ્યોર અને અન્ય જટિલ બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે.
હાઈ બ્લડ પ્રેશરના કેસોમાં આંશિક રાહત
બીજી તરફ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા હાયપરટેન્શનના આંકડાઓમાં થોડી રાહત જોવા મળી છે. સર્વે અનુસાર, દેશમાં બ્લડ પ્રેશરનો આંકડો ૨૪.૩ ટકાથી ઘટીને આશરે ૨૩.૪ ટકા થયો છે. આ ઘટાડો ભલે ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ નાનો લાગે, પરંતુ તે સાબિત કરે છે કે લોકોમાં બીપી પ્રત્યે જાગૃતિ વધી છે. યોગ્ય સમયે ડાક્તરી તપાસ, દવાઓનો નિયમિત ઉપયોગ અને ખોરાકમાં મીઠા પર નિયંત્રણ જેવા પગલાંઓને કારણે આ સુધારો શક્ય બન્યો છે.
ભવિષ્ય માટે નિષ્ણાતોની સલાહ
તબીબી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં લાવવું પૂરતું નથી, કારણ કે ડાયાબિટીસ અને સ્થૂળતા એવા રોગો છે જે શરીરના તમામ અંગોને ધીમે ધીમે નુકસાન પહોંચાડે છે. જો આ સમસ્યાઓને પ્રાથમિક તબક્કે અટકાવવામાં નહીં આવે, તો આગામી વર્ષોમાં ભારત માટે એક મોટું આરોગ્ય સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
આ સ્થિતિ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે દરેક નાગરિકે પોતાની દૈનિક જીવનશૈલીમાં સકારાત્મક ફેરફારો કરવા જરૂરી છે. લોકો નિયમિતપણે પોતાના બ્લડ સુગર, બીપી અને વજનની તપાસ કરાવતા રહે, પ્રોસેસ્ડ અને જંક ફૂડથી દૂર રહી સંતુલિત આહાર અપનાવે અને દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ યોગ, કસરત કે ઝડપી ચાલવા જેવી શારીરિક પ્રવૃત્તિ માટે સમય કાઢે તે અત્યંત આવશ્યક છે.
